II SA/Ol 252/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2012 r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie kary za użytkowanie obiektu oddala skargę. Postanowieniem z dnia "[...]", znak: "[...]", Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na Spółkę A. (dalej jako: Spółka) karę w kwocie "[...]" w związku z przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego - stolarni, zlokalizowanego na działce nr geod. "[...]" położonej w "[...]", gm. "[...]". Powyższe postanowienie zostało wysłane przez organ (za pośrednictwem pocztowego operatora publicznego) dnia "[...]" na adres K. S., "[...]" . Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż przesyłkę doręczono adresatowi dnia "[...]". W polu czytelny podpis odbiorcy widnieje podpis P. K. oraz pieczątka Kancelarii Prawniczej K. S., "[...]". Pismem z dnia "[...]" pełnomocnik Spółki – r. pr. K. S. wniósł zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" żądając jego uchylenia. Następnie w dniu "[...]" pełnomocnik Spółki – r. pr. K. S. złożył do organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia "[...]". Argumentował m.in., iż w dniu "[...]" przebywał w "[...]", natomiast przesyłkę odebrał r. pr. P. K. (na skutek omyłki), który ma tożsamy adres korespondencji, co adres pełnomocnika strony i którego pełnomocnik nie upoważnił do odbioru przesyłki. Wskazał, iż postanowienie zostało mu doręczone przez P. K. dopiero w dniu "[...]" z informacją, iż zostało odebrane w dniu "[...]" lub "[...]". Podniósł również, że w sprawie, organ pierwszej instancji doręczył własne rozstrzygnięcie osobie, która nie była upoważniona do odbioru korespondencji (nie była pełnomocnikiem strony), dlatego powyższe doręczenie nie wywołuje skutków prawnych. Ponadto, przepisy prawa nie przewidują doręczenia zastępczego w miejscu pracy, które winno zawsze nastąpić do rąk adresata. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia "[...]", Nr "[...]", działając na podstawie art. 59 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Argumentował, że pełnomocnik Spółki jest osobą fizyczną, prowadzącą profesjonalną działalność i adres Kancelarii Prawniczej - jako miejsca pracy - wskazał jako adres, pod który należy doręczać kierowaną do niego korespondencję. Stąd też za prawidłowe należy uznać nadanie przesyłki (postanowienia) przez organ pierwszej instancji. Postanowienie doręczono r. pr. P. K. pod nieobecność pełnomocnika. Skoro osoba ta była czynna w lokalu Kancelarii (pod adresem wskazanym przez pełnomocnika) i przyjęła korespondencję kierowaną do pełnomocnika, to doręczenie to jest w pełni skuteczne. Istotne bowiem jest, iż na zwrotnym potwierdzenie odbioru postawiona została pieczęć - Kancelaria Prawnicza, K. S., "[...]". Wskazał, iż zgodzić należy się z twierdzeniem, iż P. K. nie jest osobą upoważnioną do występowania w sprawie jako pełnomocnik. Jednak fakt, iż udostępniono mu pieczęć Kancelarii oraz przyjął korespondencję od pracownika poczty oznacza, iż upoważniony był do odbioru korespondencji skierowanej do Kancelarii. Doręczenie pisma takiej osobie jest zatem równoznaczne z doręczeniem pisma pełnomocnikowi i nie można w tym wypadku mówić o doręczenie zastępczym w przypadku nieobecności osoby w miejscu doręczenia. Podniósł, iż na uwagę zasługuje fakt, że P. K., jako radca prawny, dysponować powinien wiedzą prawniczą dotyczącą doręczeń korespondencji w postępowaniu administracyjnym, dlatego trudno jest przyjąć, iż odebrał pismo na skutek pomyłki. Konkludując wskazał, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Staranność ta powinna być jeszcze większa w przypadku świadczenia profesjonalnych usług prawnych przez radcę prawnego. Zgodnie bowiem z ustawą o radcach prawnych, radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego. Dlatego jako osoba posiadająca wiedzę prawniczą powinien był przewidzieć, iż "pomieszanie korespondencji" z innym radcą prawnym zajmującym ten sam lokal może pośrednio doprowadzić do nieodwracalnych skutków prawnych i stosować środki pozwalające zapobiec takiej sytuacji. Skargę na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosła do Sądu, reprezentowana przez radcę prawnego K. S., Spółka żądając jego uchylenia. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 42 i 43 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w związku z przyjęciem, iż w sprawie miało miejsce skuteczne doręczenie postanowienia PINB z dnia "[...]" oraz naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w związku z przyjęciem, iż pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Podniosła, że organ niezasadnie przyjął, iż w sprawie miało miejsce skuteczne doręczenie postanowienia z dnia "[...]" bowiem postanowienie to nie zostało doręczone bezpośrednio adresatowi (pełnomocnikowi skarżącej), ale innej osobie, do której nie była adresowana przesyłka i która nie była upoważniona do występowania w sprawie (tu: radcy prawnemu P. K.). Powyższy fakt ma kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie, albowiem doręczenie przesyłki nastąpiło w miejscu pracy pełnomocnika. Zgodnie natomiast z wykładnią art. 43 k.p.a. w zw. z art. 42 § 1 k.p.a. doręczenie osobie fizycznej (tu: pełnomocnikowi) pisma w miejscu pracy może nastąpić tylko do rąk adresata (tu: radca prawny K. S.). Nie można zatem przyjąć, jak to zrobił organ, że doręczenie pisma w miejscu pracy innej osobie niż adresat (osobie nieupoważnionej do występowania w sprawie jako pełnomocnik) wywołuje skutek prawny w stosunku do adresata. Argumentowała, że niezasadne jest stanowisko organu, zgodnie z którym uprawdopodobnienie braku winy, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. nie może być oparte o wyłącznie twierdzenia strony skarżącej. Należy bowiem podkreślić, że brak winy wnioskodawca winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania, co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, niedającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Ustawodawca celowo w tym zakresie dopuszcza środek dowodowy mniej pewny, aby tym samym ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji. Konkludując wskazała, że przekroczenie terminu do wniesienia zażalenia było spowodowane tym, iż osoba nieupoważniona do odbioru korespondencji przekazała przesyłkę listowną błędnie wskazując jej datę doręczenia. Z kolei daty doręczenia przesyłki listowej nie można ustalić bowiem na potwierdzeniu odbioru brak jest daty odbioru. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie. Wskazał m.in., iż zaakceptowanie wykładni strony skarżącej dotyczącej obowiązku doręczania pism profesjonalnym pełnomocnikom wyłącznie do ich rąk doprowadziłoby do sytuacji, w której pisma kierowane do profesjonalnych prawników wysyłane byłyby na ich adresy zamieszkania ze względu na ich częstą nieobecność w miejscu wykonywania zawodu oraz brak możliwości odbioru korespondencji przez ich pracowników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Problematyka prawidłowego doręczenia pism administracyjnych stanowi istotne zagadnienie zapewnienia prawidłowości postępowania administracyjnego. Wskazać należy, że skutki prawne mogą wywoływać jedynie te spośród aktów administracyjnych, które zostały stronie prawidłowo, w świetle obowiązujących przepisów, doręczone. Z nadrzędnych zasad postępowania administracyjnego, a więc m.in. z zasady praworządności wynika, że konieczność prawidłowego doręczenia wszelkich pism w sprawie stanowi istotny obowiązek organów administracji publicznej w sprawie administracyjnej. Tym samym interpretacja przepisów dotyczących omawianego zagadnienia musi być dokonywana w sposób ścisły, zaś sama czynność materialno - techniczna, jaką jest doręczenie, nie może budzić najmniejszych wątpliwości co do swojej prawidłowości. W niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że nie można uznać za zasadnego stanowiska strony skarżącej o wadliwym doręczeniu jej pełnomocnikowi postanowienia z dnia "[...]", Nr "[...]". Z materiału dowodowego sprawy wynika, że radca prawny K. S. wykonuje zawód radcy prawnego w formie kancelarii prawnej prowadzonej przez niego osobiście. Wobec tego, radcy prawnemu wykonującemu zawód w kancelarii radcy prawnego należy doręczać pisma w postępowaniu administracyjnym, tak jak osobie fizycznej. W stosunku do osoby fizycznej znajduje zastosowanie – jeżeli chodzi o zasady doręczeń pism – reżim prawny przewidziany przez przepisy art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 911/10, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przepisów tych wynika, że osobie fizycznej doręcza się pisma w postępowaniu administracyjnym w jej mieszkaniu lub miejscu pracy. Jeżeli nie ma możliwości doręczenia korespondencji adresatowi osobiście znajduje zastosowanie tryb tzw. doręczenia zastępczego i wówczas korespondencję listową doręcza się, za pokwitowaniem m.in. osobie dorosłej, która podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego doręczył swoje postanowienie z dnia "[...]", znak: PINB "[...]", z zachowaniem wskazanych wyżej reguł procesowych. Ze znajdującego się w aktach sprawy dowodu doręczenia wspomnianego powyżej postanowienia wynika, że wobec nieobecności pełnomocnika Spółki doręczyciel w dniu "[..]" doręczył przesyłkę radcy prawnemu P. K., który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Wobec tego 7 - dniowy termin do wniesienia środka odwoławczego upłynął z dniem "[...]", natomiast zażalenie na postanowienie z dnia "[...]" nadano za pośrednictwem poczty po terminie, bowiem w dniu "[...]". Przede wszystkim Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, że w niniejszej sprawie organ nadzoru budowlanego miał obowiązek doręczenia pełnomocnikowi Spółki przesyłki osobiście (do rąk własnych), ponieważ radca prawny P. K. nie legitymował się stosownym upoważnieniem. Sąd zwraca uwagę, że radca prawny K. S. świadczy usługi prawnicze jako osoba fizyczna. Pełnomocnik skarżącej nie jest zatem jednym z podmiotów instytucjonalnych, o których mowa w art. 45 k.p.a. Wobec tego doręczyciel nie miał obowiązku poszukiwania w miejscu pracy radcy prawnego osób uprawnionych do odbioru pisma na podstawie stosownego upoważnienia. Sąd stoi przy tym na stanowisku, że zgodnie z treścią art. 42 § 1 k.p.a. pisma mogą być doręczane osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w siedzibie jej firmy, jako faktycznego miejsca jej pracy, zwłaszcza w sytuacji gdy wyłącznie taki adres wskazuje sama strona jako adres do korespondencji, a taka okoliczność niewątpliwie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Należy również zwrócić uwagę na fakt, że przyjmując korespondencję adresowaną na kancelarię radcy prawnego K. S., P. K. potwierdził jej przyjęcie używając pieczęci kancelarii, co tylko potwierdza, że był on osobą upoważnioną do odbioru korespondencji kierowanej do kancelarii. Ponadto, na prawidłowość doręczenia zaskarżonego postanowienia nie miało też wpływu opatrzenie przez doręczyciela datownikiem - jak twierdzi strona skarżąca - podpisu radcy prawnego P. K. W aktach sprawy brak jest dowodu na to, że data ta została wpisana błędnie. Strona skarżąca nie przedstawiła dowodu na to, że doręczyciel oddał przesyłkę w innym dniu. Z kolei okolicznością przemawiającą za tym, że przesyłka została doręczona P. K. w dniu "[...]" jest m.in. to, że właśnie z tą datą zwrotne potwierdzenie odbioru pisma (opatrzone podpisem radcy prawnego P. K.) zostało zwrócone do pocztowej placówki oddawczej (stempel poczty). Przechodząc do oceny przesłanek z art. 58 k.p.a. Sąd zauważa, że podstawową przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie przyczyną uprawdopodabniającą brak winy pełnomocnika skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia było odebranie postanowienia organu przez osobę, która nie była do tej czynności upoważniona, jak też okoliczność przekazania pisma pełnomocnikowi Spółki dopiero w dniu "[...]". Zdaniem Sądu, podawane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniały przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie Sądu, tego rodzaju okoliczności nie mogły wyłączać winy pełnomocnika skarżącej, ponieważ w takim przypadku nie można mówić o obiektywnych przeszkodach, które uniemożliwiałyby P. K. poinformowanie K. S. o dacie odbioru przesyłki i jej terminowym przekazaniu adresatowi, a których P. K. nie był w stanie pokonać przy dołożeniu należytej staranności jakiej należy wymagać od osoby dorosłej (posiadającej stosowną wiedzę prawniczą) mającej świadomość zawodu wykonywanego przez K. S. Z akt sprawy wynika bowiem, że pełnomocnik skarżącej zorganizował pracę swej kancelarii w ten sposób, że korespondencja do niego kierowana jest odbierana przez osobę upoważnioną – świadczy o tym przekazanie P. K. pieczęci kancelarii, który będąc radcą prawnym ma świadomość na jakiej korespondencji należy dokonywać dekretacji używając powyższej pieczęci. Skoro pełnomocnik skarżącej prowadzi działalność w taki sposób, to winien mieć świadomość, że bierze na siebie ryzyko wadliwego działania osoby upoważnionej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2011 r. (sygn. akt I OZ 257/11, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) "brak staranności pełnomocnika w doborze osób, przy pomocy których prowadzi on działalność gospodarczą, nie może prowadzić do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ryzyko skutków, wynikających z odbioru przez osoby trzecie korespondencji kierowanej na adres indywidualnej kancelarii prawnej, obciąża zawodowego pełnomocnika. Domniemywa się bowiem, że osoba dorosła, odbierająca w imieniu zawodowego pełnomocnika korespondencję, kierowaną na adres jego kancelarii, jest osobą uprawnioną przez niego do odbioru korespondencji". Pełnomocnik skarżącej nie przedstawił dowodów obalających to domniemanie. W tej sytuacji podnoszony przez pełnomocnika skarżącej fakt, że P. K. nie poinformował go w określonym czasie o przesyłce zawierającej postanowienie nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Od pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mocodawcy należy wymagać właściwego zorganizowania pracy kancelarii, zwłaszcza w zakresie odbioru korespondencji. Zaniedbania osób, którymi posługuje się pełnomocnik nie mogą być uznane za brak winy w uchybieniu terminowi, bowiem to pełnomocnik ponosi wówczas ryzyko działania takich osób. (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 140/08, LEX nr 4944223; z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 109/05; z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt II GZ 120/06; z dnia 16 maja 2005 r., sygn. akt II GZ 37/05). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.