II SA/Ol 254/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Z. o wyłączenie od rozpoznana tej sprawy Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w osobach: Sędziego NSA Włodzimierza Kędzierskiego, Sędziów WSA Renaty Kanteckiej oraz Tadeusza Piskozuba w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych postanawia oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania tej sprawy Sędziego NSA Włodzimierza Kędzierskiego, Sędziów WSA Renaty Kanteckiej oraz Tadeusza Piskozuba WSA/pos.1- sentencja postanowienia A.Z. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie ze skargą na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych. W dniu 6 lipca 2011 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącego o wyłączenie w jego sprawie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w osobach: sędziego NSA Janiny Kosowskiej oraz sędziów WSA Marzenny Glabas, Alicji Jaszczak - Sikory, Bogusława Jażdżyka, Beaty Jezielskiej, Tadeusza Lipińskiego, Katarzyny Matczak, Adama Matuszaka, Hanny Raszkowskiej, Zbigniewa Ślusarczyka, Andrzeja Błesińskiego, Wiesławy Pierechod i Zofii Skrzyneckiej oraz referendarzy sądowych w osobach Agnieszki Bińczyk i Krzysztofa Nesteruka. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2011 r. (sygn. akt II SA/Ol 254/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek o wyłączenie wskazanych sędziów i referendarzy wyjaśniając, iż sam fakt orzekania przez wskazanych sędziów w innych sprawach, w których wnioskodawca był stroną nie daje podstawy do formułowania zastrzeżeń co do bezstronności sędziego biorącego udział w rozstrzyganiu innej sprawy. Podstawy do wyłączenia sędziego nie może stanowić także niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia uprzednio toczącej się sprawy, bowiem zarzuty te strona może podnosić w przysługujących jej środkach odwoławczych od orzeczeń sądu pierwszej instancji. Stanowisko powyższe zostało potwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2011 r. ( sygn. akt I OZ 754/11), w którym oddalono zażalenie skarżącego na oddalenie jego wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów i referendarzy. W dniu 11 listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynął kolejny wniosek A.Z. o wyłączenie od rozpoznania jego sprawy całego składu sędziowskiego Wydziału II Sądu oraz też innych sędziów mogących po wyłączeniu wnioskowanych zostać wyznaczonymi do rozpoznania jego sprawy. Wskazał, iż jego wniosek obejmuje: sędzię NSA Janinę Kosowską oraz sędziów WSA Marzennę Glabas, Alicję Jaszczak - Sikorę, Bogusława Jażdżyka, Beatę Jezielską, Tadeusza Lipińskiego, Katarzynę Matczak, Adama Matuszaka, Hannę Raszkowską, Zbigniewa Ślusarczyka, Andrzeja Błesińskiego, Wiesławę Pierechod, Zofię Skrzynecką, Włodzimierza Kędzierskiego, Renatę Kantecką, Tadeusza Piskozuba oraz referendarzy sądowych w osobach Agnieszki Bińczyk i Krzysztofa Nesteruka. Jako podstawę prawną wyłączenia skarżący wskazał art. 19 oraz art. 18 § 1 pkt 6a w związku z art. 183 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazał, iż sędziowie ci byli i są wyznaczani do rozpoznania spraw skarżącego i obecnej rozpoznawanej, zaś skarżący domagał się już ich wyłączenia swoimi wcześniejszymi wnioskami w tej spawie. Wyjaśnił, że okolicznością przemawiającą za ich wyłączeniem jest to, że sędziowie ci rozpoznawali wniesione przez skarżącego wnioski o ich wyłączenie, które zakończyły się postanowieniami kończącymi postępowanie o wyłączenie oraz nie bacząc na zakres faktyczny i prawny wniosku skarżącego nadal podejmują rozstrzygnięcia w tej sprawie. Zarzucił, iż w jego ocenie dochodzi po stronie wskazanych sędziów do naruszenia obiektywizmu sędziowskiego, bowiem sędziowie ci w tej sprawie i innych sprawach skarżącego skupiają się notorycznie i wyłącznie na argumentacji organu administracji oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego pomijając stanowisko i argumentację skarżącego, co potwierdza brak obiektywizmu i gwarancji sprawiedliwego rozpoznania sprawy, co miało do tej pory miejsce i też może w tej sprawie zaistnieć. Podkreślił, iż wobec tych zarzutów autorytet moralny i etyczny wskazanych sędziów jest wątpliwy czego dowodem jest oddalanie wszystkich wniosków o wyłączenie sędziów WSA w Olsztynie. Podał, że wymienieni sędziowie dokonują w jego sądowych aktach jak i składanych wnioskach nierzetelnej analizy, która zapewne oparta jest o zawodową solidarność sędziów i tym samym na subiektywnej ocenie tych sędziów, na skostniałych przepisach nieodpowiadających współczesnym standardom prawa oraz relacji życiowej. Zakwestionował również w jego ocenie naganne posługiwanie się przez sędziów argumentacją odwołującą się do tezy postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt I CZ 121/71, które zostało wydane 40 lat temu i uległo znacznej dezaktualizacji. Na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. Sąd postanowił wniosek z dnia 17 listopada 2011 r. o wyłączenie wskazanych sędziów w odniesieniu do sędziego NSA Włodzimierza Kędzierskiego, sędziów WSA Renaty Kanteckiej oraz Tadeusza Piskozuba przedstawić Przewodniczącej Wydziału celem nadania mu dalszego biegu. Wskazani Sędziowie: NSA Włodzimierz Kędzierski oraz WSA Renata Kantecka i Tadeusz Piskozub złożyli do akt sprawy oświadczenia, w których wskazali, że nie zachodzi między nimi a żadną ze stron tego postępowania okoliczność z art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznawanej sprawie. Ponadto oświadczyli, że w niniejszej sprawie nie zachodzi także żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 tej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów uznać należy za nieuzasadniony. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową prawidłowego rozpoznania sprawy. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami odnoszącymi się do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Dlatego wyłączenie sędziego następuje nie tylko z mocy samego prawa w sytuacjach przewidzianych w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej: ustawą ppsa., jak również wówczas, jeżeli istniejące okoliczności mogą wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego - art. 19 tej ustawy. W takim przypadku wyłączenie może nastąpić na żądanie sędziego lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Należy wskazać, iż strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu. Wskazani we wniosku sędziowie orzekający wówczas w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie (Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski w dacie rozpoznawania wniosku o wyłączenie przeszedł w stan spoczynku) złożyli oświadczenie o braku podstaw do wyłączenia od orzekania w przedmiotowej sprawie wobec braku pomiędzy nimi a którąkolwiek ze stron tego postępowania tego rodzaju okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności z niniejszej sprawie. W rozpoznawanej sprawie brak jest istnienia którejkolwiek z przesłanek obligatoryjnego wyłączenia wskazanych sędziów, o których mowa w art. 18 ustawy ppsa.. Skarżącemu należy wyjaśnić, iż jego przeświadczenie o braku obiektywizmu sędziów rozpoznających jego sprawy oraz obecną sprawę nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej, w myśl art. 19 ustawy ppsa., ich wyłączenie od orzekania w tej sprawie, co w stosunku do sędziów: NSA Janiny Kosowskiej oraz sędziów WSA Marzenny Glabas, Alicji Jaszczak - Sikory, Bogusława Jażdżyka, Beaty Jezielskiej, Tadeusza Lipińskiego, Katarzyny Matczak, Adama Matuszaka, Hanny Raszkowskiej, Zbigniewa Ślusarczyka, Andrzeja Błesińskiego, Wiesławy Pierechod i Zofii Skrzyneckiej oraz referendarzy sadowych w osobach Agnieszki Bińczyk i Krzysztofa Nesteruka przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 października 2011r. sygn. I OZ 754/11. Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie skarżącego co do braku obiektywizmu sędziów z uwagi na wskazywane pomijanie argumentacji strony skarżącej i braku uwzględnienia w toku postępowania sądowoadministracyjnego zgłoszonych wniosków o wyłączenie sędziów orzekających w sprawie. Należy wyjaśnić, iż nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziów orzekających w tej sprawie tylko z tego powodu, iż nie uwzględnili wniosku dowodowego skarżącego, gdyż niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia w tej materii nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziów. Taki pogląd wyrażony został w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2008r. sygn. akt I OZ 665/08 (niepublikowany) i Sąd rozpoznający tę sprawę pogląd ten w pełni podziela. W tym miejscu wyjaśnić pozostaje także, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony, bądź utrata zaufania do bezstronności sędziego wynikająca z samego przeczulenia strony lub subiektywnego odczucia. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie skarżącego o małej obiektywności sędziego - sędziów lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziego - sędziów. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 ustawy ppsa. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lutego 2008r. sygn. akt II FZ 60/08, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść również należy, że przepisem art. 22 § 2 ustawą ppsa. ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia wyjaśnienia. W sytuacji natomiast, gdy prawdziwość złożonego przez sędziego oświadczenia, iż nie zachodzą żadne z okoliczności określonych w art. 18 i art. 19 ustawy ppsa., nie budzi żadnych wątpliwości, wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W odniesieniu do powołanej przez wnioskodawcę przesłanki wyłączenia z mocy ustawy stwierdzić pozostaje, że wykładnia literalna przepisu art. 18 § 1 pkt 6a ustawy ppsa. wskazuje, iż przesłanka ta ma zastosowanie wyłącznie w sprawach skarg na decyzje i postanowienia, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie sędzia brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Tymczasem przedmiotowa sprawa nie była dotychczas objęta kontrolą sądu administracyjnego, a ponadto substratem zaskarżenia jest bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku strony, a nie merytoryczne rozstrzygnięcie organu w tym zakresie. Zatem wniosek o wyłączenie sędziego, którego podstawę stanowi art. 18 § 1 pkt 6a ustawy ppsa., nie zasługiwał na uwzględnienie. Tytułem uzupełnienia wyjaśnić pozostaje, że skład rozpoznający obecny wniosek nie stwierdził także istnienia pozostałych przesłanek ustawowych uzasadniających wyłączenie sędziów (art. 18 ust. 1 pkt 1 – 7 ustawy ppsa.). Zaś analiza przepisu art. 18 § 1 ustawy ppsa. wskazuje jednoznacznie, że zawarte w tym przepisie wyliczenie jest wyczerpujące, a zatem wymienione w nim przyczyny wyłączenia sędziego nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Natomiast w zakresie, w jakim wniosek o wyłączenie sędziów oparto na treści art. 19 ustawy ppsa., wyjaśnić należy, że wymienieni w nim sędziowie złożyli do akt sprawy oświadczenia, o których mowa w art. 22 tej ustawy. Skarżący zaś nie wskazał na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane w tym zakresie zarzuty. Argumentacja strony ma charakter ogólnikowy, oparta jest na subiektywnym przekonaniu, iż skoro do tej pory nie zostały uwzględnione wnioski strony o wyłączenie sędziów i referendarzy to jest to przejaw braku obiektywizmu, solidarności zawodowej sędziów, nie zaś brak jakiejkolwiek przesłanki uzasadniającej takie wyłączenie. Także zupełnie niezasadne są twierdzenia, iż po stronie sędziów istnieją czynniki irracjonalne wpływające na podejmowane decyzje oraz sugestie, że sędziowie oraz referendarze sądowi pozostają pod wpływem uprzedzeń czy też niechęci do strony, co skutkowało i skutkuje negatywnymi dla niej rozstrzygnięciami w zakresie wniosków o wyłączenie złożonych w innych sprawach. Podnoszone przez skarżącego twierdzenia nie mogły podważyć wiarygodności złożonych w niniejszej sprawie oświadczeń i stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Nie odwoływały się bowiem do konkretnych okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na ocenę sposobu prowadzenia postępowania przez sędziego. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca użył w art. 19 ustawy ppsa. pojęcia "uzasadniona wątpliwość", zatem chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności tych osób uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 82). Wskazać należy również w tym miejscu, że nie uległ dezaktualizacji pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt I CZ 121/71, iż autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia sędziego zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego, bowiem w kwestii tej zajął stanowiska także Trybunał Konstytucyjny, który w postanowieniu z dnia 31 stycznia 2011 r. sygn. akt K 3/09 wskazał, że przy stosowaniu przepisów dotyczących wyłączenia sędziego mieć należy na uwadze niebezpieczeństwo polegające na tym, że instytucja wyłączenia sędziego mogłaby przekształcić się w narzędzie służące utrudnianiu możliwości orzekania. Trybunał Konstytucyjny wskazał nadto, że nie można uznać, iż każdy uprzednio wyrażony w wyroku czy publikacji naukowej pogląd prawny czy opinia wyrażona na temat zagadnienia związanego z przedmiotem rozstrzygnięcia uzasadnia wyłączenie sędziego. Jest to stanowisko, w swym założeniu błędne i niebezpieczne, ponieważ poprzez swój automatyzm i formalizm może prowadzić do eliminacji ludzi dysponujących koniczną wiedzą i doświadczeniem życiowym dla sprawowania funkcji sędziego.. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na mocy art. 22 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów WSA w Olsztynie jako niezasadny.