II SA/Ol 257/22
WyrokWSA w Olsztynie2022-06-02
Skład orzekający: Alicja Jaszczak-Sikora, Marzenna Glabas, Adam Matuszak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, nie przeprowadzając wszystkich wnioskowanych dowodów, w tym przesłuchania świadków?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego, naruszając przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). W szczególności organ nie rozważył wszystkich dowodów i nie przeprowadził wszystkich wnioskowanych dowodów, w tym przesłuchania świadków, które mogłyby przyczynić się do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Sąd podkreślił, że nie przesądza to ostatecznego sposobu zakończenia sprawy, a organ w ponownym postępowaniu powinien uzupełnić materiał dowodowy.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania statusu, uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek ustawowych, w szczególności wymogu 12 miesięcy prowadzenia działalności zagrożonej odpowiedzialnością karną. Skarżący zarzucił nierzetelność postępowania i nieodniesienie się do podnoszonych przez niego okoliczności, w tym działalności politycznej i represji. Wniósł o uchylenie decyzji, a w toku postępowania sądowego wskazał na potrzebę przesłuchania świadków i przedstawił nowe dokumenty z IPN.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 2 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2022 roku sprawy ze skargi J.B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z 17 stycznia 2022 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "Szef Urzędu", "organ") odmówił potwierdzenia A.B. (dalej: "skarżący") statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
W uzasadnieniu podał, że skarżący do wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w świetle przepisów ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1255), dalej jako: "ustawa", załączył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, w której stwierdzono, że nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W przypadku skarżącego nie zachodzą więc przesłanki negatywne co do przyznania przedmiotowego statusu.
Szef Urzędu zaznaczył, że skarżący podał we wniosku, że prowadził działalność polityczną zmierzającą do zmiany ustroju politycznego Państwa Polskiego, [...].[...] stało się dla wnioskodawcy źródłem zatrzymań, rewizji i "nieprzyjemności w pracy". Szef Urzędu podkreślił, że skarżący nie załączył do wniosku żadnych dowodów na powyższe.
Organ w oparciu o art. 5 ust. 5 ustawy zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji dotyczących skarżącego. W odpowiedzi IPN powiadomił Szefa Urzędu, że jedynymi odnalezionymi zapisami ewidencyjnymi są dokumenty, z których wynika że 19 maja 1989 r. skarżący został zarejestrowany do sprawy o kryptonimie [...] i odnaleziono materiały archiwalne dotyczące [...]. Przeprowadzono też kwerendę na powszechnie dostępnych stronach tematycznych Biuletynu Informacji Publicznej IPN, Słownika "Niezależni dla kultury 1976 – 1989" oraz Encyklopedii Solidarności i 13grudnia81.pl i nie odnaleziono wzmianki o wnioskodawcy.
Organ wyjaśnił, że potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, gdy przedstawiona przez stronę okoliczność faktyczna spełnia przesłankę z art. 2 lub art. 3 ustawy. W rozpoznawanej sprawie jedyną udowodnioną okolicznością był udział skarżącego w tworzeniu [...]. Skarżący nie spełnił więc wymogu 12 miesięcy prowadzenia działalności zagrożonej odpowiedzialnością karną, przewidzianego w art. 2 ust. 1 ustawy. Szef Urzędu zaznaczył, że przyjmując, że wnioskodawca [...], to także w tym wypadku działalności w jej ramach nie prowadził łącznie 12 miesięcy. Nie udowodnił bowiem konsultacji politycznych z siłami opozycyjnymi w latach [...]. Szef Urzędu ocenił, że nawet takie działania trudno byłoby uznać za działalność zagrożoną odpowiedzialnością karną, skoro [...]. Wnioskodawca nie udowodnił też zatrzymań, rewizji i nieprzyjemności w miejscu pracy, niezależnie od faktu, czy możliwe jest uznanie ich za represje w rozumieniu ustawy. Zaznaczył, że w materiałach archiwalnych IPN nie ma dowodu na działalność antykomunistyczną na rzecz odzyskania przez Polskę suwerenności i niepodległości lub respektowania w Polsce politycznych praw człowieka. Wnioskodawca nie wykazał się też żadnym wystąpieniem wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę suwerenności i niepodległości lub respektowania w Polsce politycznych praw człowieka.
W złożonej skardze skarżący zarzucił Szefowi Urzędu, że postępowanie wyjaśniające było prowadzone nierzetelne, pobieżnie i stronniczo. Nie zgodził się ze stanowiskiem, że działalność polityczna (opozycyjna) polegała na rzucaniu cegłami i kamieniami w funkcjonariuszy milicji oraz pisaniu "precz z komuną", gdyż była to działalność kryminalna. Zaprzeczył, jakoby działalność polityczną, polegającą [...], rozpoczął od maja 1989 r. Wskazał, że [...]. Stwierdził, że [...] było w tamtym czasie działalnością zabronioną, a zatem karalną. [...]Wskazał, że w tamtych czasach ujawniona działalność polityczna opozycyjna była karana więzieniem, więc nikt się nią nie chwalił, a konspiracja była jedyną bezpieczną formą prowadzenia tej działalności. Skarżący stwierdził, że znał osobiście i spotykał się opozycjonistami: [...] i wieloma innymi osobami, które mogą potwierdzić polityczną znajomość ze skarżącym. [...] Skarżący zarzucił, że Prezes Urzędu nie odniósł się do ww. okoliczności.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Do skargi załączył "opis działalności opozycyjnej lub represji" i pismo Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu [...]z 16 listopada 2021 r., w którym podano, że wniosek skarżącego o udostępnienie do wglądu dokumentów powinien być zrealizowany w ciągu 4 miesięcy od dnia złożenia.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną.
W piśmie procesowym z 4 kwietnia 2022 r. skarżący podał m.in., że 30 marca 2022 r. odebrał z IPN ok. 1.000 stron dokumentów i został poinformowany, że IPN oczekuje jeszcze na dokumenty z Warszawy i Katowic. Stwierdził, że z otrzymanych dokumentów wynika m.in., że [...] i był objęty śledztwem o kryptonimie [...]. Skarżący wyjaśnił ponadto, że nie twierdził, że [...]. Skarżący wniósł o przesłuchanie świadków na okoliczność prowadzonej przez niego działalności politycznej.
Na rozprawie 2 czerwca 2022 r. skarżący podtrzymał skargę. Zakwestionował ustalenia organu dotyczące daty powstania [...]. Jako świadków do przesłuchania przed organem wskazał: [...]. Dodał, że [...]. Skarżący wyjaśnił, że nie wskazał świadków, bo był przekonany, że będzie mógł zrobić to przed Sądem, a nie wiedział, że Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego. Skarżący podniósł, że nie posiada dokumentów, że był przetrzymywany w areszcie w związku z prowadzoną działalnością polityczną. Oświadczył ponadto, że przed dwoma dniami otrzymał z IPN pismo z 23 maja 2022 r. informujące, że odnaleziono w jego sprawie nowe dokumenty, z którymi może zapoznać się w siedzibie IPN. Nie wyszczególniono, o jakie dokumenty chodzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że nie każda działalność opozycyjna, jak również nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych jest przez prawodawcę uznawana jako podlegająca ustawie z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1255 z późn. zm.), dalej: "ustawa", a tym samym uprawniająca do ubiegania się o świadczenia pieniężne czy pomoc pieniężną. Podkreślić należy, że powszechne rozumienie represji politycznych jest znacznie szersze niż przyjmowane przez ustawodawcę w art. 3 ustawy, który to przepis wymienia enumeratywnie okoliczności, jakie muszą zachodzić wobec osoby, by przyznać jej status represjonowanego. Poczucie osobistej krzywdy, doznanej traumy, cierpienia, utrudnień życiowych w tamtym czasie nie zostały uznane przez ustawodawcę za przesłankę umożliwiającą uzyskanie przedmiotowego statusu (zob. wyrok NSA z 10.02.2022 r.,
III OSK 4841/21; dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustawodawca dla potrzeb realizacji przewidzianych w ww. ustawie uprawnień wyróżnił dwie kategorie podmiotów.
Pierwszą kategorią są działacze opozycji antykomunistycznej, czyli osoby, które w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziły, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 2 ust. 1 ustawy). Do wskazanego w art. 2 ust. 1 ustawy, okresu 12 miesięcy, z mocy wyraźnej decyzji ustawodawcy, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.
Natomiast drugą kategorię uprawnionych stanowią "osoby represjonowane z powodów politycznych". Definicję takiej osoby zawarto w art. 3 ustawy. Powołany przepis wskazuje na kilka rodzajów okoliczności uznawanej przez ustawodawcę za represjonowanie
z powodów politycznych, co powoduje, że zaistnienie choćby jednej z nich uzasadnia nadanie przez organ żądanego przez wnioskodawcę statusu. Zgodnie z art. 3 ustawy, osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia
1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:
1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18,
z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka
w Polsce;
2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości
i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r.
o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni; b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia; c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu; d) została z nią rozwiązana umowa o pracę; e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły; f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;
4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Cytowane przepisy stanowią zamknięty katalog przypadków uzasadniających przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej (art. 2) lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 3), wiążących organ administracji i niedopuszczających w tym zakresie jakiegokolwiek uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ rozpatrujący wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej jest związany ich treścią i nie może odstąpić od ich stosowania biorąc pod uwagę inne przyczyny niż przewidziane w przepisach ustawy. Niedopuszczalna jest zatem odmienna wykładnia tych przepisów, prowadząca do uznania za osobę represjonowaną, osoby nie spełniającej przesłanek ustawowych, lecz represjonowanej w innej formie przez władze PRL z powodu sprzeczności prezentowanej postawy życiowej z polityką i ideologią ówczesnego systemu (por. np. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1791/19; wyrok WSA we Wrocławiu z 26 sierpnia 2021 r., IV SA/Wr 290/21).
Skarżący we wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych powoływał się na prowadzenie nielegalnej działalności politycznej polegającej na prowadzeniu [...] konsultacji politycznych z siłami opozycyjnymi w Polsce w celu [...]. [...].
Opisując działalność opozycyjną skarżący wskazał m.in., że w 1985 r. po przeprowadzeniu rewizji w [...] przewieziono skarżącego do aresztu milicyjnego [...], gdzie był przetrzymywany 48 godzin. W niedługim czasie po tym wydarzeniu funkcjonariusze Milicji "najechali" dom wynajmowany na jego żonę [...]. Zaznaczył, że [...]. Miał dobre kontakty z [...]. Dodał, że [...] w niedługi czas potem funkcjonariusze SB zrobili rewizję domu skarżącego, w czasie której zabrano dokumenty skarżącego (m in. paszport) i prywatną korespondencję. Uczestniczył [...].
Zaznaczyć należy, że skarżący w piśmie z 16 grudnia 2021 r. wniósł o zweryfikowanie przez organ wskazanych przez skarżącego wydarzeń. Wyjaśnił, że nie ma dostępu do akt Milicji i Służby Bezpieczeństwa i nie może potwierdzić ww. informacji. Wskazał na możliwość przesłuchania jako świadków: [...]. W uzupełnionym wniosku, załączonym do tego pisma podał m.in., że [...]. Kilka dni po strajkach radomskich, w trakcie otwartego zebrania partyjnego w [...], skomentował wypowiedź przedstawiciela KW PZPR i następnego dnia został zwolniony z pracy. [...]. Skarżący podniósł, że kilkakrotnie funkcjonariusze SB usiłowali przeprowadzać rewizję w jego domu[...].
Jak już wyżej wyjaśniono, z woli ustawodawcy, nie każde formy działalności opozycyjnej, można uznać za działalność opozycyjną w rozumieniu ustawy. Nie każde zachowanie, wskazujące na brak akceptacji działań podejmowanych przez ówczesne władze i wyrażające niezadowolenie z braku poszanowania praw politycznych człowieka może być traktowane jako indywidualne wystąpienie o charakterze wolnościowym
w rozumieniu ustawy. Tym samym, sama znajomość z działaczami opozycyjnymi i politykami zagranicznymi nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania statusu działacza opozycji. Okoliczność aresztowania w związku ze sprzedażą deficytowych wówczas produktów podmiotowi innemu, niż wskazany przez ówczesne władze, czy utrata zatrudnienia w związku z jednorazową wypowiedzią na zebraniu, również same w sobie nie stanowią o zaistnieniu represji w rozumieniu art. 3 ustawy, podobnie jak zatrudnienie działacza opozycji antykomunistycznej. Ponadto, szykany ze strony ówczesnych władz wobec żony skarżącego nie stanowią o tym, że to skarżący podlegał represjom z powodów politycznych.
Oceny w świetle art. 2 ust. 1 ustawy wymaga natomiast wskazana przez skarżącego działalność związana z współtworzeniem przez niego partii politycznej. Wbrew bowiem stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, przeprowadzone przez organ dowody nie wskazują jednoznacznie, że skarżący nie prowadził działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy.
Jak wynika z pisma IPN z 18 października 2021 r. skarżący został zarejestrowany
19 maja 1989 r. do sprawy o kryptonimie [...]. Sprawę zakończono 30 stycznia 1990 r., a akta zniszczono. W tej sytuacji, zasadnym było uwzględnienie wniosku skarżącego, zwartego w piśmie z 16 grudnia 2021 r., o zweryfikowanie przedstawionych przez skarżącego faktów, w tym m.in. przez przesłuchanie wskazanych w tym piśmie świadków. Organ wprawdzie zgromadził określony materiał dowodowy, jednakże nie rozważył wszystkich dowodów, jak również nie zebrał pełnego materiału dowodowego, zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, zobowiązującej organ do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7, art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."). Wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów obliguje organ administracji do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu, co oznacza, że wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie, zaś oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodności i mocy dowodów) organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, chyba że chodzi o dowody dotyczące okoliczności niemających znaczenia dla sprawy lub niespornych. W sytuacji gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, wówczas można zarzucić organowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W świetle art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to, że organ powinien dopuścić wszystkie dowody, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Zakres postępowania wyjaśniającego wyznacza treść przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. Na ich podstawie organ ustala, jakie okoliczności faktyczne są istotne dla rozstrzygnięcia i wymagają dowodzenia. Organ prowadzący postępowanie administracyjne ma obowiązek przeprowadzić wszystkie dowody, o które wnioskuje strona, jeżeli przedmiotem dowodu ma być okoliczność istotna dla sprawy,
a żądanie nie dotyczy okoliczności stwierdzonych już innymi dowodami, wynika to jednoznacznie z treści art. 78 § 1 i § 2 k.p.a.
Wobec powyższego, poczynione przez Szefa Urzędu ustalenia nie czyniły bezcelowym przeprowadzania dowodów z wnioskowanych przez skarżącego świadków. Zaznaczyć należy, że do organu administracji nie należy poszukiwanie adresów świadków, o przesłuchanie których wnioskuje strona postępowania. Zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne.
Organ powinien jednak ocenić wiarygodność wszystkich dowodów, w tym zawnioskowanych przez skarżącego i po ich przeprowadzeniu wyważyć prawdę materialną na podstawie całokształtu materiału dowodowego, ocenianego zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Skoro w rozpatrywanej sprawie nie zostały przeprowadzone wszystkie dowody, które mogłyby się przyczynić do dokładnego wyjaśnienia sprawy, to tym samym doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Sąd podkreśla, że niniejszy wyrok nie przesądza ostatecznego sposobu zakończenia sprawy, gdyż będzie to zależeć od zgromadzonych w sprawie dowodów i ich oceny
w świetle przepisów ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, poczynionej zgodnie z regułami wynikającymi z ww. przepisów k.p.a.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że wojewódzki sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego (poza wyjątkiem z art. 106 § 3 p.p.s.a., który nie znajdował
w tej sprawie zastosowania), a jedynie kontroluje postępowanie dowodowe poprzedzające wydanie zaskarżonego do tego sądu aktu (w tym przypadku decyzji Szefa Urzędu).
W ponownie prowadzonym postępowaniu Szef Urzędu uzupełni materiał dowodowy we wskazanym zakresie, a następnie da wyraz swojemu stanowisku w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Organ winien więc wezwać skarżącego do podania danych personalnych świadków i ich adresów, aby było możliwe ich wezwanie do osobistego stawiennictwa (art. 50 § 1 i art. 54 k.p.a.) lub przesłuchanie w ramach pomocy prawnej (art. 51 i art. 52 k.p.a.) oraz wskazania, na jaką okoliczność te osoby winny zostać przesłuchane.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, orzeczono na podstawie
art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło