II SA/Ol 26/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia S. P., wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego adwokata. W uzasadnieniu podał, iż ma na utrzymaniu osiem osób, w tym troje w wieku szkolnym. Jego renta chorobowa wynosi 1241 zł brutto. Jest pod stałą kontrolą poradni neurologicznej i neurochirurga. Żona zarabia 560 zł brutto. Zasiłki rodzinne to 911 zł. Stały dochód rodziny to 2712 zł. Comiesięczne wydatki (energia elektryczna, gaz, woda telefon, wywóz śmieci, bilet szkolny itp.) wynoszą 1300 zł. Na utrzymanie rodziny zostaje miesięcznie około 1400 zł, a zatem po 150 zł na osobę. Jedna z córek jest także pod stałą kontrolą lekarską po kilku operacjach złamanej nogi. Żyją na skraju ubóstwa i nie stać ich na dodatkowe wydatki. Budynek, którego dotyczy sprawa, musiał być remontowany, gdyż zagrażał życiu mieszkańców. Roboty przeprowadzone zostały w latach 1994-95. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika nadto, iż majątek rodziny to dom o pow. 85 m2, nieruchomość rolna o pow. 1500 m2, inna, nieokreślona nieruchomość o pow. 74 m2 oraz zasoby pieniężne w kwocie 718,30 zł. W rubryce 11 formularza wyszczególnione zostały wydatki udokumentowane załącznikami, tj. woda - 100 zł, energia elektryczna - 202 zł, wywóz śmieci - 49 zł, telefon - 114 zł, bilet szkolny - 68,85 zł, wywóz ścieków - 140 zł, leki - 44 zł (k. 15 akt) i wydatki nieudokumentowane, tj. gaz butlowy - 56 zł, opał - 250, wizyty i dojazdy do lekarzy - 300 zł. Załączone zostały również (k. 15): zaświadczenie ze szkoły, dwa zaświadczenia z PUP, kopia decyzji o przyznaniu renty, zaświadczenie o umowie zleceniu, kopie trzech decyzji o przyznaniu zasiłków rodzinnych, kopia wyciągu z protokołu rozprawy, zaświadczenie lekarskie, kopia zaświadczenia lekarskiego, kopia zaświadczenia fizjoterapeuty i kopie trzech kart informacyjnych leczenia szpitalnego. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014r. Referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Referendarz stwierdził, że suma, jaką rodzina wnioskodawcy ma miesięcznie do dyspozycji wynosi nie - jak podano w formularzu 2712 zl, a 2366,67 zł, czyli jest o 333,33 zł mniejsza niż ponoszone wydatki. Powstaje zatem uzasadnione domniemanie faktyczne posiadania środków nieujawnionych we wniosku. To z kolei rodzi przeświadczenie, że okoliczności w nim przedstawione odbiegają od rzeczywistej sytuacji. Sprzeciw od ww. postanowienia wniósł S. P.. Podkreślił w nim, że jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Przyznał, że przedstawione przez niego wyliczenie jest być może błędne, ponieważ przeoczył on zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w kwocie 445, 67 zł za miesiąc grudzień 2013r. Strona podkreśliła, że ma na utrzymaniu dziewięcioosobową rodzinę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Według art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późniejszymi zmianami), zwanej dalej w skrócie ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez strony. Z tego względu przesłanki jej zastosowania winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Podnieść również należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować, swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11). Z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy wynika, że ma on na utrzymaniu osiem osób, w tym troje w wieku szkolnym. Jego renta chorobowa wynosi 1241 zł brutto. Jest pod stałą kontrolą poradni neurologicznej i neurochirurga. Żona zarabia 560 zł brutto. Zasiłki rodzinne to 911 zł. Stały dochód rodziny to 2712 zł. Comiesięczne wydatki (energia elektryczna, gaz, woda telefon, wywóz śmieci, bilet szkolny itp.) wynoszą 1300 zł. Na utrzymanie rodziny zostaje miesięcznie około 1400 zł, a zatem po 150 zł na osobę. Jedna z córek jest także pod stałą kontrolą lekarską po kilku operacjach złamanej nogi. Żyją na skraju ubóstwa i nie stać ich na dodatkowe wydatki. Budynek, którego dotyczy sprawa, musiał być remontowany, gdyż zagrażał życiu mieszkańców. Roboty przeprowadzone zostały w latach 1994-95. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika nadto, iż majątek rodziny to dom o pow. 85 m2, nieruchomość rolna o pow. 1500 m2, inna, nieokreślona nieruchomość o pow. 74 m2 oraz zasoby pieniężne w kwocie 718,30 zł. W rubryce 11 formularza wyszczególnione zostały wydatki udokumentowane załącznikami, tj. woda - 100 zł, energia elektryczna - 202 zł, wywóz śmieci - 49 zł, telefon - 114 zł, bilet szkolny - 68,85 zł, wywóz ścieków - 140 zł, leki - 44 zł (k. 15 akt) i wydatki nieudokumentowane, tj. gaz butlowy - 56 zł, opał - 250, wizyty i dojazdy do lekarzy - 300 zł. Referendarz sądowy słusznie dostrzegł, że z dokumentów źródłowych załączonych do wniosku wynika, że renta z uwzględnieniem potrąceń nie jest wypłacana w kwocie 1241 zł, lecz 1047,94 zł, a wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia, nie w kwocie 560 zł, lecz 407,73 zł. Suma, jaką rodzina ma miesięcznie do dyspozycji wynosi więc nie deklarowane 2712 zł, a 2366,67 zł. Skarżący w sprzeciwie przyznał, że przedstawione przez niego wyliczenie jest być może błędne, ponieważ przeoczył on zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w kwocie 445, 67 zł za miesiąc grudzień 2013r. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne odnośnie do sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny, w ocenie Sądu skarżący udowodnił, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia pełnych kosztów postępowania. Jego sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia ocenę, że nie jest on w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na koszty sądowe. W przedmiotowej sprawie istotna jest również wysokość tych kosztów sądowych, a szczególnie wpisu od skargi, który wynosi 1500 zł. Zestawiając kwotę wpisu z budżetem skarżącego oraz biorąc pod uwagę jego liczną rodzinę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, trzeba dojść do wniosku, że nie byłby on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Niemniej jednak rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości w rozpatrywanej sprawie należało z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania - w tym wspomnianego wpisu w wysokości 1500 zł, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składa się oprócz uzyskiwanego dochodu również posiadany majątek. Skarżący uzyskuje łącznie z tytułu różnych dochodów i świadczeń około 2400 zł brutto, a w niektórych miesiącach (grudzień 2013r. – 445, 67 zł z tytułu zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia), jak wskazał sam skarżący, nawet więcej. Poza tym posiada on dom o pow. 85 m2, nieruchomość rolną o pow. 1500 m2, inną, nieokreśloną nieruchomość o pow. 74 m2 oraz zasoby pieniężne w kwocie 718,30 zł. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że na obecnym etapie postępowania sytuacja majątkowa wnioskodawcy uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie skarżący wykazał zatem, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił, jak w sentencji.