II SA/Ol 276/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Elblągu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Starosta O. (dalej jako: "organ pierwszej instancji"), decyzją z [...] r., skierował M. S. (dalej jako: "skarżący", "strona"), na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że przedmiotowa decyzja została wydana, ponieważ w dniu 19 listopada 2024 r. do Wydziału Komunikacji i Transportu w M. wpłynął wniosek z Ośrodka Zamiejscowego Prokuratury Rejonowej w O. z siedzibą w M. o skierowanie na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kierującego M. S. Z treści wniosku wynika, ze strona cierpi na zespół uzależnienia spowodowany używaniem alkoholu i amfetaminy. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. Podniosła, że wniosek o skierowanie na badania nie może być dowolny, a dowody, na podstawie których organ kieruje na badania lekarskie muszą uprawdopodabniać związek schorzenia z ewentualnym brakiem możliwości prowadzenia pojazdu lub z jego znacznym ograniczeniem. Starosta wydaje decyzję o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, czyniąc to na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego. Nie oznacza to jednak, że uzyskane tą drogą informacje stanowią niejako automatyczną i samoistną podstawę do wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie. Opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona w sprawie karnej nie była miarodajna do wydania decyzji i nie mogła być wyłączną podstawą do czynienia ustaleń, zaś materiał dowodowy niezasadnie ograniczył się zasadniczo właśnie do opinii. To na organie ciąży każdorazowy obowiązek oceny, czy otrzymana informacja stanowi wystarczającą podstawę do inicjowania postępowania administracyjnego. Przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia musi być interpretowana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów, dlatego – w ocenie skarżącego – zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do skierowania strony na badania lekarskie w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1210 z późn. zm., dalej jako: "u.k.p."). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), decyzją z [...] r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy i stwierdziło, że w postępowaniu zostały zachowane zasady wynikające z przepisów prawa materialnego i procesowego. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania strona została pouczona o prawie do czynnego udziału w postępowaniu, z czego skorzystała. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy był niewystarczający do wydania decyzji. Wydanie decyzji nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Organ nie musi udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczające jest jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostateczne rozstrzygnięcie tek kwestii pozostawione zostało lekarzom. Oznacza to zatem, że skierowanie na badania lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania, lecz jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie uzasadnionych wątpliwości. Organ administracji, w trosce o bezpieczeństwo w ruchu lądowym musi zweryfikować, nasuwające się w sposób naturalny i samoistny, zastrzeżenia co do stanu zdrowia w kontekście zdolności do kierowania pojazdami i temu właśnie służy skierowanie na badania lekarskie. Skierowanie na badania nie rodzi żadnych negatywnych konsekwencji w aspekcie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami, a ma na celu jedynie wyjaśnienie wątpliwości, czy zastrzeżeń, co może przecież prowadzić zarówno do stwierdzenia, że nie istnieją przeciwwskazania co do cofnięcia prawa jazdy, jak i że takie przeciwwskazania występują. Dopiero ostateczne orzeczenie lekarskie stwierdza, czy istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania przez osobę poddaną badaniu pojazdami. W ocenie Kolegium, decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy i słusznie wskazał na koniczność oceny stanu zdrowia strony, poprzez przeprowadzenie badań lekarskich w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Skargę na decyzję Kolegium do tut. Sądu wywiódł skarżący, zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że skierowanie skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wyłącznie w oparciu o zawiadomienie Prokuratury, bez uprzedniego przeprowadzenia przez organ rzetelnego postępowania wyjaśniającego celem ustalenia czy faktycznie istnieje wysokie prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności skarżącego do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym, uzasadnia wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania na badania jako spełniającego przesłankę uzasadnionego poważnego zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 136 §1 w zw. z art. 35 § 3 in fine ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako" "k.p.a."), które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a polegające na nieprzeprowadzeniu z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję, pomimo, iż organ winien rozstrzygnąć według stanu fatycznego istniejącego na dzień orzekania, czy spełnione zostały w sprawie przesłanki do wydania decyzji, a przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy nie byłoby nadmiernie utrudnione; 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a polegające na sporządzeniu uzasadnienia w sposób nieodpowiadający wymogom, w szczególności poprzez pobieżne przytoczenie przepisów prawa bez odniesienia do stanu faktycznego i powołania rzeczywistych okoliczności oraz dowodów zgromadzonych w sprawie, jak również zaniechanie odniesienia się organ drugiej instancji co do zarzutów podnoszonych przez skarżącego i tym samym niewyjaśnienie przyczyn, dla których organ odmówił im zasadności; 4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 §1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zaniechaniu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w szczególności poprzez: 1. przyjęcie za podstawę opinii sądowo-psychiatrycznej dotyczącej stanu poczytalności skarżącego, a Sąd Rejonowy nie zastosował środka zapobiegawczego, albowiem nie był on konieczny; 2. nieprzeprowadzenie czynności dowodowych, a więc zbadanie, czy organ dysponuje informacją o uzasadnionych i poważnych zastrzeżeniach o stanie zdrowia skarżącego; 3. nieuwzględnienie, że w aktach sprawy brak jest informacji o tym, że skarżący był sprawcą kolizji lub wypadku lub że prowadził pojazd pod wpływem alkoholu bądź środków odurzających; 4. nieuwzględnienie, że skarżący nie ma objawów mogących świadczyć o uzależnieniu od alkoholu; 5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a polegające na uniemożliwieniu skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji; 5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia polegające na uniemożliwieniu skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez skarżącego w skardze (k. 4 akt sądowych) oraz przez organ w odpowiedzi na skargę (k. 9 sądowych). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego z [...] r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W myśl art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., starosta wydaje decyzje administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jej stanu zdrowia. Powyższe regulacje prawne nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione i poważne, co oznacza, że właściwy organ po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość stan zdrowia kierowcy jest zobowiązany dokonać oceny, czy w tym konkretnym przypadku zgłoszone zastrzeżenia posiadają wyżej wskazane cechy i uzasadniają wydanie decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k,p. Informacja o nich ma być wiarygodna, przy czym mają być to konkretne i uzasadnione okoliczności dotyczące zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdu. Nie musi być to jednakże pewność, lecz chodzi wyłącznie o wysokie prawdopodobieństwo istnienia takich przeciwwskazań, jako że dopiero przeprowadzone badania (przeprowadzone przez uprawnionych lekarzy), dadzą w tym zakresie wynik pewny. Wszak decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych wątpliwości. Należy bowiem mieć na uwadze, że kondycja zdrowotna każdego człowieka, w tym i kierującego, może z czasem ulec pogorszeniu, z różnych względów. Ewentualne niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo nie tylko samego zainteresowanego, ale także innych uczestników ruchu drogowego. Z przywołanych przepisów wynika także, że dla możliwości wydania decyzji nie jest wymagane ustalenie, czy w istocie zachodzi niezdolność prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, co zaakcentowano już powyżej, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie (zob. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., I OSK 1699/16, wyrok NSA z 27 marca 2019 r., I OSK 1502/17, dostępny w CBOSA). Z wniosku zaś Asesora Prokuratory Rejonowej w O. Ośrodek Zamiejscowy w M. z 31 października 2024 r. wynika, że wobec strony zachodzą uzasadnione podstawy do uznania istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi, co do których posiada prawo jazdy kategorii B. Do wniosku załączono opinię sądowo-psychiatryczną w której biegli stwierdzili, że rozpoznają u strony zespół uzależnienia spowodowany używaniem kilku substancji (alkoholu i amfetaminy) i zachodzi konieczność zastosowania środka zabezpieczającego w postaci terapii uzależnień. W ocenie Sądu z zebranych w sprawie dokumentów wynikały uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia strony pod kątem możliwości kierowania przez skarżącego pojazdami. U skarżącego biegli lekarze psychiatrzy rozpoznali bowiem zespół uzależnienia spowodowany używaniem kilku substancji, co może potencjalnie rzutować na uprawnienia do kierowania pojazdami. Trzeba zaś mieć na uwadze, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym pozostaje, by wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również zdrowiu i życiu wszystkich innych użytkowników dróg (zob. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 497/17, dostępny w CBOSA). Pozostaje więc bez znaczenia, że w aktach sprawy brak jest informacji, świadczących o tym, że skarżący był sprawcą kolizji, wypadku, katastrofy ewentualnie, że prowadził pojazd pod wpływem alkoholu. W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji odbyło się przy uwzględnieniu reguł wyznaczonych zarówno przepisami postępowania administracyjnego, w szczególności przywołanych przez stronę skarżącą przepisów k.p.a. Organy obu instancji dokonały bowiem ustaleń w oparciu o wymagane prawem dowody, a ocenę zebranego materiału uzasadniły w sposób przekonujący. Organy w przypadku skarżącego prawidłowo ustaliły, że mamy do czynienia z wątpliwościami. Natomiast jeszcze raz należy podkreślić, że w tym postępowaniu organy nie rozstrzygały o wpływie ujawnionego schorzenia na możliwości prowadzenia pojazdów przez stronę. O tym, czy takie przeciwwskazania rzeczywiście istnieją, nie decyduje bowiem organ administracji publicznej, który nie ma co do tego kompetencji, a niezależny zespół lekarski. Wobec powyższego, przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i wydana została po rzetelnym i wszechstronnym wyjaśnieniu i rozpoznaniu sprawy. W sprawie nie doszło do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przedstawionych powodów skarga podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.