II SA/Ol 324/17

WyrokWSA w Olsztynie2017-06-08

Skład orzekający: Alicja Jaszczak - Sikora, Katarzyna Matczak, Bogusław Jażdżyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej, wydana w trybie wznowienia postępowania, może zostać uchylona w trybie nadzwyczajnym (art. 154 k.p.a.) pomimo, że dotyczy decyzji związanej, a organ nie pouczył strony o skutkach prawnych jej działań?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej, nawet jeśli jest decyzją związaną, może być uchylona lub zmieniona w trybie art. 154 k.p.a., jeśli jest wadliwa merytorycznie lub proceduralnie. Organ administracji ma obowiązek ocenić, czy decyzja ostateczna została wydana zgodnie z prawem, a słuszny interes strony, rozumiany jako prawo do posiadania statusu bezrobotnego i związanych z tym uprawnień, może przemawiać za jej uchyleniem. Ponadto, brak wyczerpującego pouczenia bezrobotnego o skutkach prawnych jego działań, w tym o przepisach dotyczących utraty statusu bezrobotnego, stanowi naruszenie prawa, które może uzasadniać uchylenie decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 16 czerwca 2011 r. z powodu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu w związku z udziałem w szkoleniu. Organ I instancji wznowił postępowanie, uchylając poprzednią decyzję i orzekając o utracie statusu z wcześniejszą datą. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący, reprezentowany przez opiekuna prawnego, zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 154 k.p.a. oraz art. 41 ust. 11 ustawy o promocji zatrudnienia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Wojewody z dnia "[...]"., nr "[...]" w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego Z. W. kwotę 689,20 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt dziewięć złotych 00/20) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" r. Starosta (dalej jako: "organ I instancji"), działając w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, uchylił własną decyzję z dnia "[...]" r. o utracie przez Z. W.(dalej jako: "skarżący") statusu osoby bezrobotnej z dniem 8 października 2014 r. z powodu nabycia prawa do zasiłku stałego z pomocy społecznej i orzekł o utracie przez niego tego statusu z dniem 16 czerwca 2011 r. z powodu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 25 maja 2015 r. do Powiatowego Urzędu Pracy wpłynęło pismo z Narodowego Funduszu Zdrowia z informacją o podleganiu przez skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy przy jednoczesnym ubezpieczeniu zdrowotnym jako osoba pobierająca stypendium z tytułu odbywania szkolenia, na które został skierowany przez inną jednostkę szkolącą niż urząd. Organ I instancji wskazał, że skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu odbywania szkolenia w okresach 16-20, 27-29 czerwca 2011 r. oraz od dnia 30 czerwca do 19 lipca 2011 r., na które został skierowany przez inną jednostkę szkolącą niż Powiatowy Urząd Pracy. Stwierdził, że wbrew treści art. 74 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, skarżący nie dostarczył do PUP żadnych informacji lub dokumentów świadczących o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu w wymienionych okresach. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l tej ustawy bycie bezrobotnym oznacza osobę, która nie podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. W związku z tym uznał za zasadne wznowić postępowanie zakończone decyzją ostateczną i prowadzić je w oparciu o nowe okoliczności faktyczne, nieznane organowi w dniu wydania podanej decyzji. Organ I instancji zaznaczył, że wezwał skarżącego w dniu 28 maja 2015 r. w celu złożenia wyjaśnień i zapoznania się z aktami sprawy. Przesyłka po dwukrotnym awizowaniu została zwrócona organowi, jako niepodjęta w terminie. Powyższa decyzja doręczona została w dniu 15 lipca 2015 r. pod adresem zamieszkania skarżącego, do rąk dorosłego domownika – siostry skarżącego K. W. W dniu 27 października 2016 r. K. W. wniosła o uchylenie powyższej decyzji w trybie art. 154 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.". Udokumentowała, że na mocy postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 24 marca 2016 r., które stało się prawomocne z dniem 22 września 2016 r., skarżący został ubezwłasnowolniony całkowicie. K. W. została ustanowiona opiekunem prawnym brata i złożyła przyrzeczenie 25 sierpnia 2016 r. Podała, że jej brat doznał udaru i z powodu ciężkiego stanu zdrowia od października 2014 r. przebywał pod całodobową opieką w Zakładzie Opieki Długoterminowej, a od maja 2016 r. przebywa całodobowo w Domu Pomocy Społecznej. Podniosła, że skarżący posiadał status bezrobotnego od 2003 r. i nigdy nie zaniedbał obowiązków ciążących na nim z tego tytułu. Potwierdziła, że w 2011 r. skarżący brał udział w szkoleniach, w łącznym wymiarze 88 godzin. Wskazała, że szkolenia te odbywały się w ramach projektu "50 na plus", współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach programu, o którym skarżący otrzymał informacje wraz z zachętą do uczestnictwa w PUP. Podała, że projekt ten był realizowany przez PUP na podstawie umowy podpisanej z Wojewódzkim Urzędem Pracy. Zaznaczyła, że fakt, iż PUP pilotował w 2011 r. w powiecie projekt "50 na plus" i udzielał zainteresowanym wszelkich informacji dotyczących tego projektu, potwierdza ogłoszenie w lokalnej prasie, którego kserokopię załączyła do wniosku. Dalej argumentowała, że wie z rozmów prowadzonych z bratem, z którym wspólnie zamieszkiwała, że skarżący zachęcony przez pracownika PUP zdobyciem nowych kwalifikacji zdecydował się uczestniczyć w przedmiotowym projekcie i poinformował pracownika PUP o swojej decyzji podczas wizyty w PUP w dniu 23 maja 2011 r. Wyraziła niezrozumienie dlaczego organ w kwestionowanej decyzji zaprzeczył temu faktowi. Stwierdziła, że nie jest winą jej brata, że w czasie kiedy odbywał szkolenie i podlegał z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu przez podmiot organizujący szkolenia, PUP zdublował jego składkę zdrowotną –zapewne z powodu urzędniczego niedopatrzenia. Zarzuciła, że PUP zamiast pochylić się nad sprawą i wyjaśnić dokładnie wszystkie okoliczności, wydał decyzję, którą pozbawił skarżącego statusu bezrobotnego 4 lata wstecz, pozbawiając go jednocześnie ubezpieczenia zdrowotnego. Udokumentowała, że doprowadziło to do roszczenia NFZ o zapłatę 54.224,75 zł z tytułu kosztów leczenia za okres do 3 października 2014 r. W związku z tym domagała się ponownego i wnikliwego ustalenia wszystkich okoliczności związanych z posiadaniem przez PUP informacji o uczestnictwie skarżącego w szkoleniach w ramach projektu "50 na plus". Organ I instancji potraktował powyższy wniosek jako odwołanie od decyzji z dnia 8 lipca 2015 r. i przekazał pismo do rozpatrzenia według właściwości Wojewodzie, o czym zawiadomił K. W. Opiekun prawny w piśmie z dnia 15 listopada 2016 r. zaprzeczyła kategorycznie, aby złożony przez nią wniosek był odwołaniem. Podkreśliła, że domaga się rozpoznania wniosku w trybie art. 154 § 1 k.p.a. W konsekwencji, decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", organ I instancji, na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji z dnia "[...]" r. o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 16 czerwca 2011 r. z powodu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu. W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył treść art. 154 § 1 k.p.a. i wyjaśnił, że trybu tego nie można traktować jako służącego do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną. Przepis ten może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych o uznanie administracyjne. Jego zastosowanie do decyzji związanych jest niedopuszczalne. Podkreślił, że ustawodawca nie pozostawił organowi orzekającemu w sprawie statusu osoby bezrobotnej jakiegokolwiek marginesu swobody uznania, uzależniając bycie osobą bezrobotną wyłącznie od spełnienia określonych warunków. Organ I instancji ponownie zważył, że w aktach osobowych skarżącego nie znajdują się żadne dokumenty wskazujące, że bezrobotny zgłosił fakt udziału w szkoleniu, a w związku z tym został zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia społecznego. Informację tę urząd powziął w dniu 25 maja 2015 r. z Narodowego Funduszu Zdrowia. W odwołaniu od tej decyzji opiekun prawny skarżącego domagała się jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, w związku z naruszeniem art. 154 § 1 k.p.a. oraz art. 41 ust. 11 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nie zgodziła się ze stanowiskiem, jakoby art. 154 k.p.a. mógł mieć zastosowanie wyłącznie do decyzji uznaniowych, a nie mógł być stosowany do decyzji związanych. Wskazała, że brak jest podstaw do różnicowania sytuacji prawnej obu tych rodzajów decyzji na gruncie art. 154 k.p.a. Stwierdziła, że prezentowaną przez organ linię orzeczniczą przełamuje i ukierunkowuje wyrok NSA z 19 maja 2011 r., sygn. II OSK 1265/10. Przytoczyła także na tę okoliczność komentarz do omawianego przepisu pod reakcją A. Wróbla. Poza tym powtórzyła argumenty podniesione we wniosku. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", Dyrektor Wydziału Polityki Społecznej w Urzędzie Wojewódzkim, działając z upoważnienia Wojewody, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości stanowisko organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji argumentował, że weryfikacja zarzutów podniesionych przez opiekuna prawnego mogłaby nastąpić w trybie odwoławczym, czyli w terminie 14 dni od daty otrzymania kwestionowanej decyzji. Uznał, mając na uwadze złożony charakter przedmiotowej sprawy, iż strona mogła ubiegać się również o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ocenił, że 7-dniowy termin, określony w art. 58 § 2 k.p.a., podczas którego K. W. mogła wnieść prośbę o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem, upłynął w dniu 2 września 2016 r. Stwierdził, że stawiane we wniosku o uchylenie decyzji zarzuty miały charakter merytoryczny, natomiast przedmiotem postępowania, o którym mowa w art. 154 k.p.a. nie jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy już ostatecznie zakończonej. W postępowaniu tym niedopuszczalna jest również weryfikacja ostatecznej decyzji z uwagi na wadliwość merytorycznego rozstrzygnięcia. Postępowanie to służy weryfikacji decyzji tylko z jednego punktu widzenia, tj. czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym słuszny interes strony nie może być rozumiany jako kwestionowanie decyzji bo jest ona wadliwa merytorycznie i tym samym krzywdząca dla strony. K. W., działając w imieniu skarżącego, zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania w związku z naruszeniem: I. przepisów postępowania administracyjnego, tj.: - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a - poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w szczególności nie wyjaśnienie, czy skarżący mógł w określonym stanie faktycznym, tj. w sytuacji gdy PUP pilotował dla powiatu projekt ,,50 na plus", w ramach którego odbywały się szkolenia zewnętrzne, nie powiadomić PUP o udziale w szkoleniu zewnętrznym organizowanym w ramach tego projektu; - art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego zebranego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych, że skarżący w związku z podwójnym opłaceniem składek, przez organizatora szkolenia i przez PUP, utracił status osoby bezrobotnej; - art. 10 k.p.a. - poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu na żadnym jego etapie, tj. niedopuszczenie skarżącego do wypowiedzenia się w związku z zebranymi dowodami i materiałami; - art. 9 w zw. z art. 154 k.p.a. - poprzez nie podjęcie działań, których celem z uwagi na słuszny interes skarżącego powinno być dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy; nie udzielenie skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w taki sposób, żeby skarżący mógł podnieść wszystkie okoliczności sprawy i wskazać wszystkie przesłanki dotyczące słusznego interesu, mające wpływ na dokonane decyzją Wojewody rozstrzygnięcie; II. przepisu prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 11 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2016 r., poz.645 ze zm.) - poprzez jego nieuwzględnienie. Skarżąca wskazała, że przepis ten stanowi jednoznacznie, że bezrobotny, który zgłosi w PUP, iż będzie odbywać szkolenie zewnętrzne bez skierowania starosty, finansowane z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych nie traci statusu osoby bezrobotnej w związku z odbywaniem tego szkolenia. Ustawa nie precyzuje w jakiej formie bezrobotny ma dokonać takiego zgłoszenia. W uzasadnieniu strona skarżąca nawiązała do argumentów podnoszonych dotychczas. Podniosła, że jej brat był obowiązkowy i odpowiedzialny. Wskazała, że posiada wiedzę i pełne przekonanie, iż skarżący podczas wizyty w PUP, dotyczącej potwierdzenia gotowości do pracy, informował pracownika PUP, że decyduje się na podjęcie zaproponowanego mu cyklu szkoleń w ramach projektu "50 na plus", gdyż przekonywano go, że łatwiej będzie mu znaleźć pracę. Podkreśliła, że brat dostarczył do PUP świadectwa z tego szkolenia. Zauważyła, że gdyby rzeczywiście nie zgłosił swojego uczestnictwa w szkoleniu w 2011 r., to po jego odbyciu przedłożył w PUP świadectwa ze szkolenia, więc na ich podstawie powinien był być ukarany pozbawieniem statusu bezrobotnego na 120 dni, najpóźniej na początku 2012 r. ponownie uzyskałby status bezrobotnego. Skarżący do jesieni 2014r., od kiedy jest niepełnosprawny, nie był świadomy swojej sytuacji i systematycznie zgłaszał się do PUP, aby potwierdzić swoją gotowość do pracy. W dacie doznania udaru i odbywania leczenia posiadał pełne przekonanie i dokumenty potwierdzające posiadanie statusu osoby bezrobotnej, posiadającej prawo do świadczeń zdrowotnych. Wyraziła przekonanie, że wszystkie podnoszone przez nią okoliczności dają podstawę do zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 154 k.p.a. Stwierdziła, że z naruszeniem art. 6 k.p.a. organy w kolejnych wydawanych decyzjach nie uwzględniły stanu faktycznego sprawy i stanu prawnego wynikającego z art. 41 ust. 11 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez niezastosowanie tego przepisu wobec skarżącego, pomimo że dopełnił obowiązku zeń wynikającego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. pełnomocnik strony skarżącej poparł stanowisko wyrażone w skardze. Wyjaśnił, że z informacji uzyskanych od opiekuna prawnego skarżącego wynika, iż na szkolenie został on skierowany przez urząd pracy, poinformował urząd, że będzie uczestniczył w szkoleniu, następnie przedłożył do urzędu stosowne dokumenty o odbyciu szkolenia. Następnie w okresie 2011 r. do 2014 r. wykonywał obowiązki ciążące na osobie bezrobotnej i stawiał się w urzędzie pracy, pozostając w przekonaniu, że spełnia wszystkie wymogi stawiane osobie o statusie bezrobotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., stwierdził naruszenie przez organy obu instancji art. 154 § 1 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że przepis ten może mieć zastosowanie wyłącznie do decyzji opartych na uznaniu administracyjnym i nie pozwala na weryfikację decyzji ostatecznej pod względem prawidłowości rozstrzygnięcia, jak to przyjął organ II instancji. Na uwagę zasługuje tutaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 1932/13 (publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym przekonywująco wyjaśniono, kiedy omawiany tryb nadzwyczajny może mieć zastosowanie do decyzji o charakterze związanym. NSA wyraził pogląd, który skład orzekający w pełni podziela, że zasadność stanowiska o niestosowaniu nadzwyczajnego trybu z art. 154 k.p.a. w stosunku do decyzji związanych ma miejsce wówczas, gdy decyzja o charakterze związanym wydana w postępowaniu zwykłym podjęta została zgodnie z obowiązującym prawem, wówczas zmiana lub uchylenie takiej decyzji w trybie art. 154 mogłoby prowadzić do naruszenia prawa. Stąd też poprawność tego ustalenia zależy od konkretnego przypadku, w świetle którego rozważać należy, czy decyzja związana wydana została zgodnie z prawem, a tym samym, czy zmiana lub uchylenie decyzji związanej doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym. NSA sygnalizował, że rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 k.p.a., należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa. Dlatego słuszny interes strony musi wynikać z rozwiązań materialnoprawnych na podstawie których wydana została ostateczna decyzja, co do której uruchomiono tryb z art.154 k.p.a. NSA podkreślił, że na podstawie art. 154 k.p.a. może być zmieniona lub uchylona decyzja ostateczna prawidłowa (wydana zgodnie z przepisami prawa), jak również decyzja wadliwa prawnie, która jest jednak dotknięte wadami innymi niż wady kwalifikowane. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się bowiem zgodnie, iż wszystkie nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego oparte są o zasadę niekonkurencyjności, polegającą na tym, że nie mogą być stosowane zamiennie. Przy czym celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe, nie jest zgodne z prawem, możliwe jest jego wzruszenie. Gdy decyzja dotknięta jest ciężkimi wadami, można stwierdzić jej nieważność, a gdy określone wady dotyczą postępowania, można zweryfikować decyzję ostateczną w postępowaniu wznowieniowym. Natomiast gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenia nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 lub 155 k.p.a. W konsekwencji NSA zasadnie zważył, że nie można zakładać, że interes społeczny i słuszny interes strony nie przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, która jest prawnie wadliwa. Dlatego rzeczą organów administracji publicznej właściwych do rozpatrzenia wniosku opartego na art. 154 k.p.a. jest przede wszystkim ocena czy kwestionowana decyzja ostateczna wydana została zgodnie z przepisami stanowiącymi podstawę do jej wydania, w tym czy decyzja ostateczna oparta została na prawidłowych ustaleniach faktycznych. Oczywiście nie jest sporne, że trybu z art. 154 k.p.a. nie można traktować jako postępowania odwoławczego służącego do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną. Więc organ administracji nie musi tutaj rozpatrywać sprawy na nowo w jej całokształcie, ale powinien rozważyć w granicach stanu faktycznego sprawy załatwionej decyzją ostateczną, czy podnoszone przez stronę okoliczności mogą świadczyć o wadliwości kwestionowanej decyzji i w jakim stopniu. Nie do zaakceptowania jest wynikające z zaskarżonej decyzji stanowisko, że wadliwej merytorycznie decyzji nie da się wzruszyć tylko dlatego, że decyzja uzyskała walor ostateczności, a merytoryczna wadliwość decyzji nie przekłada się na istnienie słusznego interesu strony. Słuszny interes strony na kanwie niniejszej sprawy to prawo skarżącego do posiadania statusu bezrobotnego i związanych z tym uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej, których na skutek kwestionowanej decyzji ostatecznej został pozbawiony. W związku z powyższym rozważeniu podlega, czy rzeczywiście organ I instancji miał podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia "[...]" r. i jej uchylenia oraz pozbawienia skarżącego statusu bezrobotnego z dniem 16 czerwca 2011 r., a więc legalność kwestionowanej decyzji z dnia "[...]"r. i stopień dostrzeżonych naruszeń. Odmawiając uchylenia przedmiotowej decyzji ostatecznej, poza wskazaniem omówionych powyżej argumentów, organ I instancji uzasadnił, że w aktach osobowych skarżącego brak jest dokumentów wskazujących, że bezrobotny zgłosił fakt udziału w szkoleniu. Podkreślono, że informację taką urząd powziął z pisma NFZ z dnia 25 maja 2015 r., co uzasadniało wznowienie postępowania i pozbawienie skarżącego statusu bezrobotnego z dniem 16 czerwca 2011 r. Podanie takiego argumentu odmowy w decyzji utrzymanej następnie w mocy przez zaskarżoną decyzję, upoważnia Sąd do oceny prawidłowości tego stanowiska. Mianowicie z akt osobowych skarżącego, na które powołuje się organ I instancji wynika, że w dniu 23 maja 2011 r. skarżący zgłosił się do PUP na wizytę u pośrednika pracy (k. 5). Na k.1 akt administracyjnych znajduje się wpis datowany 23 maja 2011 r. przez specjalistę ds. rozwoju zawodowego o treści "osoba złożyła deklarację uczestnictwa w programie "50 na plus" organizowanym przez instytucję z zewnątrz (podpis na liście obecności)". Następna wizyta skarżącego w PUP odnotowana została przez doradcę zawodowego w dniu 20 września 2011 r. (k.5) o treści "warsztaty informacyjno-zawodowe". W aktach osobowych bezrobotnego brak jest sygnalizowanych przez stronę skarżącą świadectw potwierdzających odbycie wskazanych szkoleń. Niemniej jednak sam fakt istnienia w aktach skarżącego zapisu dokonanego przez pracownika PUP w dniu 23 maja 2011 r., potwierdzającego zadeklarowanie przez skarżącego uczestnictwa w programie "50 na plus", dowodzi, że organ I instancji współpracował w organizacji tego programu, co potwierdza jedynie przedłożone przez wnioskodawcę ogłoszenie z lokalnej prasy zamieszczone przez PUP (k. 81 akt administracyjnych). Zatem powinien mieć wiedzę co do zakresu szkoleń realizowanych w ramach tego programu i uczestnictwa w nich bezrobotnych. Okoliczność ta podważa wystąpienie zastosowanej przesłanki do wznowienia postepowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten wymaga wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Ponieważ to pracownicy PUP zajmowali się rekrutacją uczestników do tego programu spośród bezrobotnych, zachęcając ich do uczestnictwa, na co wskazują omówione zapisy w kartach stawiennictwa w urzędzie pracy, trudno przyjąć, aby organ I instancji nie wiedział o realizowanych szkoleniach, które miały podnosić kwalifikacje zawodowe bezrobotnych i ułatwić im zdobycie pracy, czym zachęcano bezrobotnych do udziału w programie (jak wynika z ogłoszenia prasowego). Pomimo zaangażowania PUP w realizację programu "50 na plus" nie jest wyjaśniona rola PUP w tym programie. Przy czym nie budzi wątpliwości Sądu, że bezrobotny mógł nie zdawać sobie sprawy jaki podmiot kieruje go de facto na szkolenie. W takiej sytuacji pracownik PUP powinien był pouczyć bezrobotnego, który zadeklarował uczestnictwo w programie o treści art. 41 ust. 11 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W obowiązującym wówczas stanie prawnym, przepis ten stanowił, że osoby bezrobotne biorące udział bez skierowania starosty w szkoleniach finansowanych z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych na podstawie umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji, o których mowa w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206, z późn. zm.(234)) albo ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 140, poz. 984 oraz z 2008 r. Nr 216, poz. 1370), organizowanych przez inny podmiot niż powiatowy urząd pracy, powiadamiają powiatowy urząd pracy o udziale w szkoleniu w terminie 7 dni przed dniem rozpoczęcia szkolenia. W aktach osobowych skarżącego brak jest takiego pouczenia. Natomiast w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, z którym należy się zgodzić, że bezrobotny może być pozbawiony statusu bezrobotnego na podstawie art. 33 ust. 4 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, tylko wówczas, jeżeli miał, przy zachowaniu należytej staranności, jakiej można by w danym przypadku odeń wymagać, świadomość wystąpienia zdarzeń, które zgodnie z udzielonym jemu uprzednio w sposób właściwy pouczeniem skutkują utratą statusu bezrobotnego (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2012r. sygn. I OSK 1483/11, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem okoliczności sprawy załatwionej kwestionowaną decyzją ostateczną nie powinny być interpretowane na niekorzyść skarżącego, skoro organ nie pouczył go w sposób wyczerpujący o zdarzeniach skutkujących utratą statusu bezrobotnego w związku z zadeklarowaniem udziału w promowanym przez PUP programie. Poza tym wskazać należy na wadliwość ustaleń faktycznych, które legły u podstaw spornej decyzji ostatecznej. W rozpatrywanym przypadku nową istotną okolicznością faktyczną uznaną przez organ I instancji było podleganie przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia społecznego na podstawie odrębnych przepisów, czyli weryfikowano negatywną przesłankę do posiadania statusu bezrobotnego z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "l" cytowanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W świetle tego przepisu koniecznym było ustalenie, czy skarżący w związku z udziałem w wymienionym cyklu szkoleń podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu niż pobieranie świadczeń z Funduszu Pracy. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.), ubezpieczenia społeczne obejmują: ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Stosownie do art. 4 pkt 2 lit. "ł" i lit. "za" płatnikami składek jest odpowiednio powiatowy urząd pracy – w stosunku do osób pobierających zasiłek dla bezrobotnych lub stypendium lub inne niż powiatowe urzędy pracy podmioty kierujące – w stosunku do osób pobierających stypendium w okresie szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego. Zatem kluczowym zagadnieniem w sprawie podlegającym ustaleniu winno być, czy skarżący w związku z udziałem w szkoleniu otrzymywał z tego tytułu stypendium i kto był płatnikiem składek. Takich ustaleń brak jest w aktach sprawy. Organ I instancji oparł rozstrzygnięcie jedynie na szczątkowych danych wynikających z zapytania NFZ, w którym alternatywnie wskazano, że skarżący został zgłoszony do ZUS do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 16 czerwca 2011r. do 1 września 2011r. jako osoba pobierająca stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które została skierowana przez powiatowy urząd pracy lub inny niż powiatowy urząd pracy podmiot kierujący oraz osoba pobierająca stypendium w okresie odbywania studiów podyplomowych. Ponadto organ I instancji oparł rozstrzygnięcie na oświadczeniu Zakładu Szkolenia Zawodowego, potwierdzającego udział skarżącego w wymienionym cyklu szkoleń do dnia 19 lipca 2011r. i pobieraniu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Dokumenty te nie były wystarczające do poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych, bowiem nie wynika z nich czy rzeczywiście skarżący otrzymywał stypendium i kto w takim przypadku był płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne. Omówione okoliczności przekonują, że wydana w wyniku wznowienia postępowania decyzja ostateczna z dnia "[...]"r. wydana została z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, przy czym nie są to wady kwalifikowane i tryb z art. 154 k.p.a. może służyć do eliminacji z obrotu prawnego spornej decyzji. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające uwzględnią art. 153 p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. O kosztach postępowania, obejmujących zwrot skarżącemu od organu: spisane koszty przejazdu strony skarżącej i pełnomocnika samochodem osobowym z P. do Olsztyna i z powrotem w kwocie 192,20 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2015r. poz. 1804).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło