II SA/Ol 355/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lipca 2004 r., sygn. akt 2 IV SA 340/03, na skutek sprzeciwu F. W. od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 355/15 w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia F. W. wniósł do tut. Sądu skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lipca 2004 r., sygn. akt 2 IV SA 340/03, oddalającym skargę F. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" w przedmiocie nakazu rozbiórki nadbudowy budynku gospodarczego. Do skargi załączył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wystąpił o zwolnienie go od kosztów sadowych. W uzasadnieniu wniosku stwierdził: "Zaniżone stałe i jedyne źródło utrzymania w postaci emerytury w wysokości 878,76 zł. Zajęte w części świadczenie przez Urząd Skarbowy w oparciu o wydany wyrok 2 IV SA 340/03 na podrobionych materiałach dowodowych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zajęcie w części emerytury U. W. T. przez Urząd Skarbowy w oparciu o wydany wyrok 2 IV SA 340/03 oparty na fałszywych i podrobionych dokumentach PINB. +) Wykorzystaniu przez Sąd dok z akt spr. II SA/Ol 1139/14." Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. W rubryce nr 7.1. ("Nieruchomości") wykazał dom o powierzchni "[...]", nieruchomość rolną o powierzchni "[...]" oraz "nieczynny od 1990 roku obiekt szklarniowy o pow. "[...]", w rubryce nr 10 ("Dochody") - dochód własny z tytułu emerytury w wysokości 878,76 zł, dochód żony z tytułu emerytury w wysokości 1138,29 zł oraz wskazał, iż syn jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2015 r. (sygn. akt II SA/Ol 355/15) wydanym przez referendarza sądowego odmówiono przyznania F. W. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sadowych. W uzasadnieniu podano, że nieprzedłożenie przez skarżącego dokumentów źródłowych uniemożliwia ocenę jego rzeczywistych zdolności płatniczych. W złożonym sprzeciwie od powyższego postanowienia F. W. stwierdził, że referendarz sądowy nie dokonał subsumcji zgłoszonych wniosków i dowodów stanowiących podstawę do zwolnienia z kosztów sądowych. Skoro referendarz świadomie pominął materiały dowodowe i nie potrafił odczytać pozostałych dowodów, to wniesienie sprzeciwu jest całkowicie zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu przez skarżącego, w myśl cytowanego przepisu, powoduje utratę mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 czerwca 2015 r. i konieczność rozpoznania sprawy, będącej przedmiotem sprzeciwu, przez Sąd. Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 244 w związku z art. 245 p.p.s.a., na wniosek strony, może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym (obejmujące zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) lub całkowitym (obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012r., sygn. akt I OZ 1099/11). Przy czym to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania istnienia okoliczności, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji, Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11). Przedstawiona regulacja obliguje Sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie, w przypadku stwierdzenia spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 246 § 1. Zauważyć też trzeba, że wyjątkowy charakter tej instytucji powoduje, że jest ona stosowana tylko w przypadkach osób, które istotnie nie posiadają możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania. Do osób tych można zaliczyć osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź też środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Chodzi zatem o sytuację, gdy posiadane środki są na tyle skromne, że uiszczenie kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb strony i jej rodziny. Zdaniem Sądu, który przeanalizował informacje zawarte w nadesłanym przez skarżącego formularzu PPF, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. Oceniając bowiem sytuację socjalno-bytową F. W. - zarówno jego stan majątkowy (dom o pow. "[...]", grunty rolne o pow. "[...]" i nieczynny obiekt szklarniowy o pow. "[...]"), jak i wysokość dochodów, otrzymywanych ze świadczeń emerytalno-rentowych, pozostających w dyspozycji trzyosobowej rodziny skarżącego (łącznie 2.017,05 zł miesięcznie) – Sąd uznał, że nie jest on w stanie uiścić kosztów sądowych. W świetle zasad doświadczenia życiowego jest oczywiste, że z uwagi na wysokość dochodu rodziny i wysokość egzekwowanego zadłużenia, nierealne jest też zaciągnięcie przez skarżącego kredytu na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarżący wykazał, iż znajduje się w trudnych warunkach materialnych i nie posiada środków majątkowych, które umożliwiałyby mu poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.