II SA/Ol 377/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A sp. z o.o. w "[...]" o zwolnienie od opłat sądowych w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier hazardowych postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od opłat sądowych. We wniosku załączonym do skargi A sp. z o.o., zwana dalej Spółką, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w całości. W uzasadnieniu stwierdzono, iż z uwagi na obecną kondycję finansową Spółka nie posiada środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nie posiada również środków trwałych, które mogłaby spieniężyć w tym celu. Jedynymi środkami trwałymi są automaty do gier, które w przeważającej mierze zostały zatrzymane przez urzędy celne. Co więcej, z uwagi na te zatrzymania, Spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a w efekcie tego - także zarobkowania. Spółka nie posiada zdolności kredytowej, a jedyny wspólnik wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Opisane trudności mają charakter trwały i utrzymują się od dłuższego czasu, co też uniemożliwiło Spółce poczynienie jakichkolwiek oszczędności na poczet zabezpieczenia ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Według oświadczenia o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi "[...]", wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok): "[...]", a strata za ostatni rok obrotowy: "[...]". Rachunek bankowy na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym złożono wniosek, wykazywał stan "[...]". Wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych, wymierzonych na podstawie ustawy o grach hazardowych, to "[...]", a z tytułu nieuiszczonych wpisów od skarg na decyzje wymierzające te kary - blisko "[...]". Do wniosku załączone zostały kopie: wydruku z rachunku bankowego, sprawozdań finansowych za lata 2013-2014, dokumentów wskazujących na istnienie należności wobec organów celnych oraz protokołu zajęcia i odbioru ruchomości. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące m.in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, może być przyznane, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej ma charakter uznaniowy, a ponadto, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym, nawet przy zachowaniu zasad należytej staranności, było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W warunkach niniejszej sprawy wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zawartej we wniosku argumentacji wskazać należy, że osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi wykazać także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie wskazuje się również, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy strona nie zgromadziła w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności, np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości (tak: NSA m.in. w postanowieniu z 2 października 2015 r., sygn. akt II GZ 506/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Spółka, mimo iż od dłuższego czasu odnotowuje straty, funkcjonuje w obrocie gospodarczym. W takiej sytuacji powinna zabezpieczyć środki pieniężne również na ponoszenie ewentualnych kosztów spraw sądowych związanych ze swoją działalnością, a nie próbować przerzucić ciężar finansowania działalności w tym zakresie na Skarb Państwa. Zauważyć należy, że koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej. Prowadzenie spraw sądowych związanych z tą działalnością jest bowiem elementem tej działalności i dlatego wymaga zabezpieczenia środków na ten cel na równi z koniecznością zapewnienia środków na inne wydatki (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 90/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy nadmienić, że przypadek Spółki był w ostatnim okresie "[...]"krotnie oceniany przez sądy administracyjne, które negatywnie rozpatrywały jej wnioski o przyznanie prawa pomocy. W jednym z ostatnich rozstrzygnięć - w sprawie o sygn. akt "[...]", http://orzeczenia.nsa.gov.pl - Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając w dniu "[...]" zażalenie Spółki na postanowienie o odmowie zwolnienia jej od kosztów sądowych, wskazał, iż "fakt wykazania przez skarżącą przychodu za 2014 r. w wysokości "[...]" oraz okoliczność wynikająca z deklaracji VAT-7K za pierwszy kwartał 2015 r. świadczy o tym, że aktualna kondycja finansowa spółki jest daleka od złej. Ocenę tę potwierdzają również inne dokumenty (...). W szczególności warto zwrócić uwagę na wyciągi z rachunku bankowego spółki za styczeń - czerwiec 2015 r., z których wynika, że spółka dokonywała w każdym z tych miesięcy "[...]" wpłat pieniężnych na swoje konto oraz wykonywała przelewy (w wysokości od "[...]" do "[...]" złotych) na rzecz swoich kontrahentów. Istotnego znaczenia dla wspomnianej oceny nie ma zawiadomienie z dnia "[...]" o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego spółki, skoro dochodzone w związku z tym zawiadomieniem należności wynoszą "[...]", a z wyciągów z rachunku bankowego wynika, że spółka oraz prezes jej zarządu dokonywali w każdym miesiącu wpłat na to konto w wysokości na ogół znacznie przekraczającej wspomnianą kwotę ("[...]" w styczniu 2015 r., "[...]" w lutym 2015 r., "[...]" w marcu 2015 r., "[...]" w kwietniu 2015 r., "[...]" w maju 2015 r., "[...]" w czerwcu 2015 r.). Wspomniane wpłaty gotówkowe świadczą o tym, że spółka dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi pokrycie kosztów sądowych, lecz decyduje się przeznaczać je na inne koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, np. należności z tytułu obsługi prawnej świadczonej przez kancelarię adwokacko-radcowską (w okresie styczeń-czerwiec 2015 r. spółka udokumentowała przelewy z tego tytułu na łączną kwotę "[...]")." W świetle powyższego, jak również mając na uwadze to, że pojęcie "dostatecznych środków" należy odnosić nie tylko do środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym Spółki, ale też znacznej wartości posiadanych przez nią środków trwałych, które nie w całości zatrzymane zostały przez urzędy celne, uznano, iż Spółka nie wykazała, że nie posiadała, nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w prowadzonych przez nią postępowaniach sądowych. Nie wykazała tym samym, że uzasadnione jest zwolnienie jej od opłat sądowych, czy to w całości, czy też w części. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.