II SA/Ol 40/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2013r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 14 września 2012r. K. D. (poprzednio M.) zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego na zakup środków czystości i higienicznych w miesiącu październiku. Odrębnym podaniem z dnia 20 września 2012r. beneficjent wniósł o przyznanie zasiłku celowego na zakup kurtki jesiennej. W dniu 21 września 2012r. pracownik socjalny dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego w wyniku której ustalił, że wnioskodawca ma 36 lat, jest kawalerem, nie ma dzieci, jego rodzice nie żyją, a zamieszkujące w O. trzy siostry nie chcą utrzymywać z nim kontaktów. Nie posiada on także własnego mieszkania, od 10 kwietnia 2012r. przebywa w hotelu "[...]" w pokoju jednoosobowym z dostępem do łazienki (wspólna na piętrze), a opłaty za pobyt w tym hotelu w całości ponosi MOPS. Wnioskodawca ma wykształcenie podstawowe, a podczas pobytu w Zakładzie Karnym, z którego został zwolniony w dniu 5 marca 2012r., ukończył kurs ogólnobudowlany, nie pracuje, nie nabył także uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z ZUS. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym orzeczonym na okres do 30 kwietnia 2015r. Otrzymuje zasiłek stały w kwocie 178,83 zł miesięcznie. W marcu 2012r. z depozytu Zakładu Karnego wypłacone zostały mu środki pieniężne w kwocie 3578 zł. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta, przyznał K. D. (poprzednio M.) zasiłek celowy w kwocie 130 zł na miesiąc październik, w tym 30 zł z przeznaczeniem na zakup środków czystości i środków higienicznych oraz 100 zł na zakup kurtki jesiennej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przytoczył przepisy regulujące zasady i tryb przyznawania zasiłku celowego oraz ustalenia dotyczące sytuacji życiowej wnioskodawcy zawarte w aktualizacji wywiadu środowiskowego. Wskazał, że dochód wnioskodawcy we wrześniu 2012r. wyniósł łącznie 477zł i składał się na niego zasiłek stały w kwocie 178,83 zł oraz uzyskane środki pieniężne z depozytu Zakładu Karnego w kwocie 298,17 zł. Zaznaczono, że wnioskodawca otrzymuje systematycznie dodatkową pomoc finansową w formie zasiłków celowych. W sierpniu 2012r. przyznano mu zasiłek celowy w kwocie 960zł z przeznaczeniem na opłacenie pobytu w hotelu "[...]", a ponadto zasiłek celowy w kwocie 30 zł na zakup środków higienicznych, środków czystości oraz zasiłek celowy w kwocie 60 zł na zakup posiłku lub żywności z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ wyjaśnił także, że wielkość udzielonej pomocy dostosował do posiadanych środków finansowych oraz liczby osób i rodzin pozostających w kręgu zainteresowania Ośrodka. Podkreślono, że w miesiącu wrześniu średnia zasiłku wynosiła 116,89 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji K. D. zażądał przyznania mu zasiłku celowego w wyższej kwocie, podnosząc, że kwota przyznanego świadczenia jest zbyt niska przy uwzględnieniu aktualnych cen. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, w całości podzielając przedstawione w niej argumenty. Organ odwoławczy podkreślił, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym przez organy administracji publicznej w zakresie tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że organ pomocy społecznej ma możliwość wyboru jednego z dopuszczonych prawem rozstrzygnięć w konkretnej, indywidualnej sprawie. Przyjął więc, że skoro organ I instancji, dokonując oceny wszystkich okoliczności sprawy, uznał, że sytuacja bytowa i finansowa strony uzasadnia przyznanie mu pomocy w kwocie 60 zł miesięcznie, to wobec wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji motywów tego rozstrzygnięcia, nie można uznać, że decyzja ta narusza prawo. Stwierdził przy tym, że o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko potrzeby strony, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych pomocą tego Ośrodka. Wyjaśnił także, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich pożądanej. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, K. D. uznał, że rozstrzygnięcie to jest dla niego krzywdzące i wniósł o uwzględnienie jego żądania zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie zasiłku celowego. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. 2009, Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Taką potrzebą niewątpliwie jest zakup środków czystości, środków higienicznych oraz kurtki jesiennej, na realizację których skarżący wnioskował do organu pomocy społecznej o przyznanie zasiłku celowego. Bezsporne w sprawie jest również, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego. Jego miesięczny dochód to kwota 477 zł, na którą składa się zasiłek stały i środki zwrócone z depozytu Zakładu Karnego. Nie oznacza to jednak obowiązku automatycznego przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Zasiłek ten jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie, jak słusznie wskazywały organy obu instancji, pozostawione jest uznaniu organu administracji publicznej. Tym samym, spełnienie przez skarżącego kryteriów przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w kwocie, która w jego ocenie byłaby wystarczająca na zaspokojenie tej potrzeby. Zauważyć w tym miejscu należy, że skarżący, co prawda kwestionował wysokość przyznanego mu świadczenia, jednakże nie podał jaka kwota w jego ocenie byłaby wystarczająca. To zaś uniemożliwia sądowi szczegółowe odniesienie się do argumentu skarżącego, że przyznana kwota świadczenia jest zbyt niska przy uwzględnieniu aktualnych cen. Organ orzekający uznając zgłoszone potrzeby za niezbędne do egzystencji dla skarżącego, jak również uwzględniając dysponowanie ograniczonymi środkami finansowymi i fakt zgłaszania się o pomoc do ośrodka wielu osób potrzebujących, jak również korzystanie przez skarżącego z różnych form wsparcia finansowego z pomocy społecznej, przyznał beneficjentowi wsparcie na zakup środków czystości i środków higienicznych w kwocie 30 zł oraz na zakup kurtki jesiennej w kwocie 100 zł. W ocenie Sądu organ pomocy wykazał, że przyznał takie świadczenie, jakiego był w stanie udzielić z uwagi na środki, jakimi dysponował. W decyzji wskazano dokładnie, jaka ilość środków pozostawała w gestii organu pomocy, jaka ilość wniosków o pomoc wpłynęła do organu i jaka była średnia kwota przyznanego zasiłku. Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje również fakt, że skarżący na stałe objęty jest pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Otrzymuje zasiłek stały w kwocie 178,83 zł Dodatkowo we wrześniu przyznano skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 960zł. z przeznaczeniem na opłacenie pobytu w hotelu "[...]", a ponadto zasiłek celowy w na zakup środków higienicznych, środków czystości w kwocie 30 zł oraz zasiłek celowy w kwocie 60 zł na zakup posiłku lub żywności z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Taką samą pomoc uzyskał skarżący w miesiącu sierpniu i lipcu (co wynika z rozpatrywanych równocześnie skarg strony w sprawie sygn. akt II SA/Ol 43/13 oraz II SA/Ol 30/13). Miesięczna kwota pomocy udzielonej skarżącemu w postaci zasiłków celowych w lipcu, sierpniu i wrześniu 2012r. była znaczna, gdyż wyniosła (jak wynika z uzasadnienia organu I instancji) 990zł. Otrzymane kwoty świadczeń z pomocy społecznej znacznie przekraczały średnie kwoty zasiłków, jakie w tym okresie otrzymywali inni podopieczni tego Ośrodka. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, w lipcu 2012r. średnia kwota zasiłku wypłacanego w tym Ośrodku wynosiła 151,30 zł , w sierpniu 123,98 zł, natomiast we wrześniu 2012r. – 116,89. W tych okolicznościach przyjąć należy, że przyznanie skarżącemu kolejnego zasiłku celowego w kwocie 130zł. na zakup środków czystości i środków higienicznych oraz kurtki jesiennej na miesiąc październik 2012r. jest zgodne z prawem. Podnieść należy, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w świetle którego, organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Z regulacji tej wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414). W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie organu mieści się w ramach uznania administracyjnego. Podkreślić należy, iż organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Organ i instancji wykazał zaś, że środki te są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb. W związku z tym organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków, tak aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Organowi odwoławczemu wskazać należy na błędne powołanie w uzasadnieniu swojej decyzji wysokości przyznanego w niniejszej sprawie zasiłku celowego to jest kwoty "60zł miesięcznie" zamiast "130 zł na miesiąc sierpień 2012r.". Stwierdzone uchybienie pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy i może zostać skorygowane przez organ odwoławczy w trybie art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.