II SA/Ol 464/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Referent-Stażysta Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2015 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Burmistrz A postanowieniem z dnia "[...]" na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 1 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z dnia "[...]" w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na M. O. na okres od 1 lipca 2014r. do 31 października 2014 r. W uzasadnieniu wskazano, że po wydaniu decyzji dostarczono do ośrodka pomocy społecznej postanowienie Sądu Rejonowego z "[...]" o umieszczeniu M. O. w rodzinie zastępczej. Decyzja organu I instancji z dnia "[...]" o uchyleniu decyzji przyznającej zasiłek rodzinny została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z powodów proceduralnych. Następnie decyzją z dnia "[...]" Burmistrz A uchylił w całości swoją ostateczną decyzję z dnia "[...]" przyznającą E. Z. zasiłek rodzinny na M. O., na okres od 1 lipca 2014 r. do 31 października 2014r. w kwocie 106 zł miesięcznie, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego przyznanego w kwocie 80 zł. na ten sam okres oraz jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 100 zł. Jednocześnie Burmistrz A rozstrzygnął o odmowie przyznania wnioskowanego zasiłku rodzinnego i wyszczególnionych wyżej dodatków. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 26 września 2014 r. E. Z. dostarczyła do ośrodka pomocy społecznej postanowienie Sądu Rejonowego z "[...]" o umieszczeniu M. O. w rodzinie zastępczej u babci, czyli u niej. Natomiast w myśl art. 7 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej. Od powyższej decyzji odwołała się E. Z. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczeń rodzinnych. Decyzji zarzucono błędy w ustaleniach praktycznych i prawnych, bez wskazania na czym one polegały. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że formą pieczy zastępczej jest m. in. rodzina zastępcza. Małoletni umieszczony jest w rodzinie zastępczej u babci, która wcześniej oświadczyła we wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego, że M. O. nie został umieszczony w pieczy zastępczej. Organ nie posiadał informacji, że dziecko umieszczone zostało w rodzinie zastępczej, dopiero 26 września 2014 r. wnioskodawczyni dostarczyła postanowienie Sądu o umieszczeniu małoletniego w rodzinie zastępczej. Dlatego zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługiwał. W ocenie Kolegium organ I instancji słusznie postąpił wznawiając postępowanie, gdyż wyszły na jaw nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, które nie były znane organowi. Jedynym uchybieniem jest brak wskazania w podstawie prawnej decyzji art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję wywiodła E. Z., w której jak się wydaje wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że MOPS wiedział, że jest ona dla wnuka rodziną zastępczą i z tego tytułu otrzymuje pieniądze w kwocie 860 zł. Skarżąca wyraziła też niezrozumienie dlaczego początkowo organ zgadzał się na przyznanie jej zasiłku rodzinnego, a po trzech miesiącach żąda zwrotu pieniędzy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647 ). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie żadnych wątpliwości nie może budzić to, że rozstrzygnięcie uchylające ostateczną decyzję o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do niego wydane zostało w ramach wznowionego postępowania administracyjnego. Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego jest nadzwyczajnym trybem postępowania, który stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyszczególnioną w art. 145 § 1 k.p.a. Burmistrz wznawiając we września 2014 r. postępowanie administracyjne oparł się na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stwierdzającej, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydał. Organy obu instancji w swoich rozstrzygnięciach wskazywały, że na podstawie przedłożonego przez skarżącą w dniu 26 września 2014 r. postanowienia Sądu Rejonowego z dnia "[...]" ustalono, iż jest ona ustanowiona rodziną zastępczą dla swojego wnuka, na którego przyznano jej 30 lipca 2014 r. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami. Przedłożenie wymienionego wyżej postanowienia bez wątpienia nastąpiło po wydaniu decyzji o ustaleniu prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Jednoznacznie wskazywało też na to, że E. Z. ustanowiona jest rodziną zastępczą dla M. O.. Zwrócić należy jednak uwagę na to, że postanowienie Sądu z dnia "[...]" nie jest jedynym dokumentem urzędowym znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy, a jak się wydaje pozostałe dokumenty złożone były wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego. Na karcie 11 akt administracyjnych znajduje się zaświadczenie z Sądu Rejonowego z dnia "[...]", wskazujące, iż skarżąca ustanowiona została opiekunem prawnym małoletniego M. O.. Zaświadczenie to bez wątpienia złożone zostało w MOPS w dniu "[...]" (świadczy o tym umieszczona na nim prezentata MOPSu opatrzone datą), czyli wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego. Na karcie 4 akt administracyjnych znajduje się odpis postanowienia Sądu Rejonowego z dnia "[...]" o powierzeniu obowiązków opiekuna prawnego M. O. właśnie skarżącej. Na karcie 3 akt administracyjnych znajduje się odpis wyroku Sądu Rejonowego z dnia "[...]" zasądzającego alimenty na rzecz małoletniego do rąk rodziny zastępczej w osobie E. Z. Zwrócić należy uwagę na to, że na dwóch ostatnio wyszczególnionych dokumentach nie ma daty ich złożenia w organie administracji. Jednak wobec powoływania się przez organy wyłącznie na przedłożenie przez skarżącą w dniu 26 września 2014 r. postanowienia o umieszczeniu małoletniego w rodzinie zastępczej i twierdzenia skarżącej, że jej sytuacja organowi była znana przed wydaniem decyzji, nie ma żadnych podstaw do przyjęcia aby treść tych dokumentów nie była znana organowi przed wydaniem decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego. Tak więc w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ administracji w czasie rozstrzygania sprawy o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami dysponował dowodami potwierdzającymi to, że małoletni przebywał w rodzinie zastępczej, tym samym nie było podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że nowe okoliczności faktyczne dotyczą tylko nowo odkrytych dowodów, czy też okoliczności po raz pierwszy zgłoszonych w postępowaniu, a więc takich, o których organ nie wiedział bez względu na przyczyny braku tej wiedzy. Nowej okoliczności nie stanowi odmienna niż w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności lub dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 lipca 1997r., sygn. akt I SA/Łd 674/96 LEX nr 30328, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 1997r., sygn. akt I SA/Wr 1838/96 LEX nr 31587, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 kwietnia 1998r., sygn. akt I SA/Kr 737/97, LEX nr 33391, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014r., sygn. akt I OSK 236/13, LEX nr 1484830, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014r., sygn. akt I OSK 236/13 LEX nr 1484830). Ponadto jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2010r. (sygn. akt II GSK 889/09, LEX nr 746308) wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, a więc wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła. Konsekwencją przyjęcia wykładni ścieśniającej jest przyjęcie, że okoliczności, o których stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. mają być istotne, a więc mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a ponadto muszą ujawnić się po wydaniu decyzji, co oznacza, że dowody na istnienie tych okoliczności nie mogą znajdować się w aktach sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem decyzji podlegającej wznowieniu. Faktem jest, że skarżąca we wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego podpisała zawarte w nim oświadczenie, że dziecko na które ubiega się o zasiłek rodzinny nie pozostaje w pieczy zastępczej. Jednak z treści odwołania i skargi można wyprowadzić wniosek, że skarżąca nie posiada szczególnej wiedzy z dziedziny prawa administracyjnego. Dlatego też nie może dziwić, że podpisem swoim potwierdziła to, iż jej wnuk nie pozostaje w pieczy zastępczej, skoro został on umieszczony u niej jako rodziny zastępczej. Skarżąca po prostu miała prawo nie wiedzieć, że rodzina zastępcza jest rodzinną formą pieczy zastępczej i nie można z tego powodu wyprowadzać dla niej negatywnych wniosków. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a uchylił w pkt 1 sentencji wyroku zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Z mocy art. 152 tejże ustawy Sąd orzekł w pkt 2, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Oznacza to, iż nie wywołuje ona skutków prawnych od chwili wydania wyroku, mimo iż jest on nieprawomocny.