II SA/Ol 47/25

WyrokWSA w Olsztynie2025-03-11

Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Marzenna Glabas, Tadeusz Lipiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając doręczenie decyzji za skuteczne w trybie doręczenia zastępczego, mimo że decyzja została wysłana na adres zameldowania, a nie na wskazany przez stronę adres do doręczeń?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ odwoławczy nie miał podstaw do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ponieważ doręczenie decyzji organu I instancji nie było skuteczne. Decyzja została wysłana na adres zameldowania, a nie na adres do doręczeń wskazany przez stronę, co narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące doręczeń. W związku z tym, organ odwoławczy powinien ponownie rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, uwzględniając skuteczność doręczenia od daty faktycznego odbioru decyzji oraz ewentualne okoliczności usprawiedliwiające uchybienie terminu, w tym stan klęski żywiołowej.
Stan faktyczny
Skarżący J. K. złożył skargę na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB). PINB stwierdził brak podstaw do nałożenia obowiązków budowlanych. Decyzja PINB została wysłana na adres zameldowania skarżącego i zwrócona jako niepodjęta. Skarżący twierdził, że nie otrzymał awizo i że jego adresem do doręczeń jest inny adres. WINB odmówił przywrócenia terminu, uznając doręczenie za skuteczne w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Skarżący podniósł, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, w tym z powodu sytuacji powodziowej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego na rzecz J. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że decyzją z [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w [...] (dalej jako: "organ I instancji", "PINB") stwierdził brak podstaw do nałożenia obowiązków wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym nr [...] położonym na działce nr [...] przy ul. [...] w [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 724). Przesyłka zawierająca decyzję została wysłana za potwierdzeniem odbioru do p. J.K. na adres: [...] i zwrócona jako nie podjęta w terminie - 23 sierpnia 2024r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, akta adm., k. - 90). Z protokołu sporządzonego przez pracownika organu 19.08.2024 r. wynika, że tego dnia p. J.K. zapoznawał się z aktami sprawy (k. - 91 akt adm.). Z kolejnej adnotacji sporządzonej 27.08.2024 r. wynika, że z pracownikiem organu I instancji skontaktował się p. J.K. i oświadczył, że w trakcie zapoznawania się z aktami tej sprawy stwierdził wydanie decyzji z [...], jednak do chwili obecnej decyzja ta nie została mu doręczona i nie otrzymał żadnego awizo z Poczty Polskiej. Ustalono, że z dziennika korespondencji wynika, że decyzja została do strony wysłana w dniu 1 sierpnia 2024 r., jednakże do dnia sporządzenia adnotacji nie wróciła ani zwrotka ani zwrot niedoręczonej przesyłki. Z tego powodu w dniu 27.08.2024 r. ponownie wysłano kopię ww. decyzji potwierdzoną za zgodność z oryginałem na adres wskazywany w pismach strony (k. - 93 akt adm.). W dniu 27.08.2024 r. elektronicznie p. J.K. (dalej jako: "skarżący") złożył wniosek o aktualizacje adresu do doręczeń we wszystkich prowadzonych postępowaniach dot. jego nieruchomości przy ul. [...] w [...] na adres: [...]. Poinformował, że pisma wysyłane na inny adres nie są odbierane, nie są jego adresem doręczeń ani zamieszkania, a zatem były doręczane nieskutecznie. Ze znajdującego się w aktach potwierdzenia doręczenia decyzji z [...] wynika, że została doręczona skarżącemu na wskazany adres: [...] w dniu 5 września 2024 r. Pismem z 24.09.2024 r. skarżący wniósł do PINB zażalenie na decyzję legalizacyjną z dn. [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wyjaśnił, że jego adresem do korespondencji jest adres: [...]. Zamieszkuje na terenie zalewowym i podjęte działania ochronne i przeciwdziałanie spodziewanej klęsce żywiołowej we [...] i gm. [...] we wrześniu br. spowodowały jego niemożność dotrzymania terminu odwołania. Tym bardziej, że pismo otrzymała żona, oryginał uległ zniszczeniu podczas działań (żona jest dyżurującym lekarzem). Uchybienie nastąpiło z przyczyn natury wyższej, poza jego kontrolą, a jego przywrócenie jest niezbędne do ochrony jego praw. Postanowieniem z [...] nr [...] Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego (dalej jako: "WINB", "organ odwoławczy") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W motywach uzasadnienia przytoczono treść art. 58 § 1 i 2 k.p.a. wskazując, że niespełnienie którejkolwiek ze wskazanych przesłanek skutkuje odmową przywrócenia terminu. Jako kryterium przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W badanej sprawie strona nie uprawdopodobniła, że dołożyła należytej staranności przy dbaniu o swój interes jakim jest złożenie odwołania w terminie. Podkreślono, że organ I instancji wysłał do skarżącego decyzję 31.07.2024 r. Przesyłka została dwukrotnie awizowana - w dniach 08.08.2024 r. oraz 19.08.2024 r., korespondencja nie została podjęta w terminie i w dniu 23.08.2024 r. została zwrócona do nadawcy. Stosownie do treści art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu o którym mowa w § 1 (14 dni), a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Terminem właściwym do złożenia odwołania jest, stosownie do art. 129 § 2 k.p.a., termin 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z akt sprawy wynika, że pierwszego awizowania dokonano 08.08.2024 r., zatem termin do złożenia odwołania minął zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. w dniu 23.08.2024 r. Późniejsze udostępnienie przez PINB treści decyzji, nie stanowi doręczenia w myśl art. 44 k.p.a. Odnosząc się do powodów wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, wyjaśniono, że w dacie upływu terminu do złożenia odwołania, tj. sierpień br. nie występowała powódź na terenie Polski. Z uwagi na fakt, że odwołanie od decyzji zostało nadane po terminie, czyli 24.09.2024 r., a we wniosku strona nie uprawdopodobniła uchybienia terminu bez swojej winy, organ odwoławczy nie doszukał się możliwości przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji PINB z [...]. Pouczono stronę o możliwości złożenia zażalenia do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Odrębnym postanowieniem z tej samej daty WINB stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z [...]. Skargę na postanowienie organu odwoławczego z [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wnosząc o jego uchylenie, przyjęcie zażalenia na decyzję legalizacyjną oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podano, że odwołanie bezsprzecznie zostało wniesione 32 dni po terminie, o czym pisał we wniosku z dn. 23.09.2024 r. o przywrócenie terminu. Podkreślił skarżący, że ówczesna sytuacja zdrowotna jak i sytuacja powodziowa na terenie gm. [...] i gm. [...] spowodowały uchybienie w terminowym złożeniu odwołania. Wskazano, że z informacji jakie uzyskała strona bezpośrednio z PINB [...] było zapewnienie, że w takim przypadku bez najmniejszych wątpliwości otrzyma decyzję o przywróceniu terminu i uwzględnieniu jego zażalenia na decyzję WINB. Skarżący przyjął to za pewnik. Nie mieszka na stałe w [...], dlatego może jedynie polegać na informacjach uzyskanych telefonicznie. Podkreślił, że organ powinien się przychylić do jego prośby - jeśli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, stosownie do art. 58 § 1. Bezsprzecznie sytuacja na terenie gmin powiatu [...] oraz [...], w kontekście sytuacji z roku 1997, spowodowała oczywistą zmianę priorytetów i uchybienie w terminie złożenia odwołania. Dodatkowo podniósł, że jego odwołanie - do kolejnej z szeregu krzywdzących decyzji PINB zatwierdzanych przez WINB - dotyczy w każdym przypadku braku nawet próby rozpoznania przez te organy prawa do dysponowania nieruchomością do celów budowlanych. Już jedna decyzja została z tego właśnie powodu przez WSA uchylona. Stwierdził, że w trybie administracyjnym, należy uwzględnić szczególne okoliczności, które zaistniały, i wziąć pod uwagę szeroko rozumiany porządek prawny, polegający na poszanowaniu konstytucyjnego prawa własności, jako wartości nadrzędnej. Organ miał prawo przywrócić termin i dokonać naprawy błędnej i nieprawidłowej decyzji. Nie skorzystał z tego prawa, zasłaniając się względami formalnymi. Jest to w jego ocenie wysoce niesprawiedliwe - i tak po ludzku - krzywdzące. Organ kontrolny powinien działać z poszanowaniem prawa, natomiast od samego początku sprawy w 2019 r. podejmował błędne decyzje, tendencyjnie z uwagi na fakt niezamieszkiwania w [...] i traktowania strony jako "awanturnika z [...]". W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i nie zgadzając się z zarzutami skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2022 r., poz. 2325). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy, co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r., poz. 935 - zwanej dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie WINB z [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z [...], którą stwierdzono brak podstaw do nałożenia obowiązków wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym nr [...] położonym na działce nr [...] przy ul. [...] w [...]. Z uwagi na wskazane wyżej regulacje przedmiotem kontroli w rzeczonej sprawie pozostaje tylko postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na wstępie wyjaśnić pozostaje, że skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie (...). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie, które kończy postępowanie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia WINB wykazała, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) dalej jako: "k.p.a." Zgodnie z jego § 1, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). Z powołanej regulacji wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, tj. 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Pozostaje nadto wyjaśnić, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Wymaganie uprawdopodobnienia zamiast udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu świadczy o intencji ustawodawcy odformalizowania i uproszczenia postępowania w tym przedmiocie, tak aby ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji i na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie zbyt pochopnie drogi do obrony jej praw. Tym niemniej przywrócenie terminu uzasadnia tylko podanie przez wnioskodawcę takich obiektywnych i niezależnych od niego okoliczności, które wskazują na to, że nawet pomimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, nie mógł dokonać czynności w terminie. O zaistnieniu przesłanki "należytej staranności w dochowaniu terminu" można zasadnie mówić wówczas, gdy wnioskodawca uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak jakiejkolwiek jej winy, choćby w postaci niedbalstwa, w uchybieniu terminu - a zatem, gdy przedstawi okoliczności wskazujące, że nie miał możliwości dokonania czynności w wyznaczonym terminie. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają takie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2550/17 oraz z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1247/16 - wszystkie powołane orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną odmowy przywrócenia terminu do złożenia przez skarżącego odwołania stanowił art. 58 § 1 k.p.a., ale aby prowadzić rozważania dotyczące spełnienia przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do złożenia odwołania, najpierw należy ustalić, czy doręczenie decyzji, której dotyczyło odwołanie, było skuteczne. Odwołanie wnosi się bowiem w terminie czternastu dni od dnia wyznaczonego terminem "doręczenia decyzji stronie", a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - "dnia jej ogłoszenia" (por. art. 129 § 2 k.p.a.). Powoduje to, że w ogólnym postępowaniu administracyjnym rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania, nie można odnosić do innego zdarzenia niż skuteczne doręczenie decyzji (por. uchwała NSA z dnia 27 lutego 2017 r. sygn. akt II OPS 2/16). Z przekazanych akt niniejszej sprawy wynika tymczasem, że WINB przyjął skuteczność doręczenia zastępczego w trybie art. 44 § 4 k.p.a., tj. po upływie ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści uzasadnienia kwestionowanego postanowienia wynika, że decyzja z [...] została dwukrotnie awizowana w dniach 08.08.2024 r. i 19.08.2024 r., po czym jako niepodjęta w terminie w dniu 23.08.29224. r. została zwrócona do nadawcy. Na tej podstawie organ odwoławczy uznał, że termin do złożenia odwołania na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. minął w dniu 23.08.2024 r., z którym to stwierdzeniem Sąd nie może się zgodzić. Skoro bowiem stosownie do treści art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, to stwierdzenie o doręczeniu przesyłki w dniu 23.08.2024 r., nie może być jednocześnie datą do wniesienia odwołania, stosownie do art. 129 § 2 k.p.a. Jak bowiem wynika z przytoczonych przepisów termin do wniesienia odwołania zacząłby biec dopiero od dnia 23.08.2024 r., gdyby dokonano skutecznego doręczenia przesyłki, co oznacza, że skarżący mógłby skutecznie wnieść odwołanie do dnia 6.09.2024 r. Takie ustalenie mogłoby zostać uczynione jedynie w przypadku skutecznego doręczenia decyzji skarżącemu, a w rozpoznawanej sprawie ten aspekt pozostaje przez Sąd zakwestionowany. Pozostaje zauważyć, że doręczenia dokonywane przez organy administracji w trakcie postępowania administracyjnego powinny znajdować umocowanie w przepisach k.p.a., a w szczególności w art. 42-44 k.p.a. Skuteczne doręczenie nastąpi wówczas, gdy dokonane zostanie z zachowaniem wszystkich warunków określonych normami prawa dla danego, wykorzystanego w praktyce przez organ sposobu doręczenia. Ocena skuteczności doręczenia pisma zależy zatem od wypełnienia ściśle określonych przepisami k.p.a. warunków formalnych, co musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1288/17, dostępny CBOSA). Jak wynika z akt sprawy po raz pierwszy, przesyłka zawierająca decyzję PINB z [...] została nadana na adres zameldowania widniejący w ewidencji gruntów, tj. [...]. Jednakże w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie legalizacji wykonanych prac budowlanych skarżący wielokrotnie wskazywał adres do doręczeń korespondencji jako: [...]. Taki adres do korespondencji został podany pracownikowi w dniu 09.05.2023 r., jak też w licznych pismach skarżącego skierowanych do organu I instancji, tj. w dn. 04.01.2023 r. (k. - 45 akt adm.), 10.10.2023 r. (k. - 69 akt adm.), czy też 27.08.2024 r. (k. - 93 akt adm.). Organ jednak zamiennie doręczał kolejną korespondencję na adres zameldowania, jak też podany adres do doręczeń. Decyzja PINB z [...], pierwotnie została wysłana do skarżącego na adres zameldowania a nie wskazany adres do korespondencji i została uznana za skutecznie doręczoną w trybie art. 44 § 4 k.p.a. W takim stanie sprawy organ odwoławczy nie miał jednak podstaw prawnych do przyjęcia, że organ I instancji prawidłowo doręczył skarżącemu decyzję w trybie art. 44 § 4 k.p.a., gdyż takie założenie byłoby uprawnione, gdyby przesyłka ta została wysłana na wskazany przez skarżącego adres do korespondencji. Z tego też powodu kwestionowanym postanowieniem wypowiedziano się co do podstaw przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, której nie można uznać za skutecznie doręczoną skarżącemu. Z akt sprawy wynika także, że ponowiono wysyłkę wskazanej decyzji z [...] na podany adres do korespondencji i tym razem przesyłka została prawidłowo odebrana w dniu 5 września 2024 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia doręczenia przesyłki. Przy czym przesyłka ta została doręczona pełnoletniemu domownikowi, jednak podpis odbiorcy nie jest czytelny. Wobec powyższego dopiero od tej daty organ miał podstawy prawne do przyjęcia skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji i ustalenia terminu do złożenia odwołania (14 dni - zgodnie z art.129 § 2 k.p.a.). W sytuacji braku jego dochowania winien ocenić możliwość przywrócenia terminu do dokonania tej czynności mając na uwadze podniesione przez skarżącego okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenia terminu. W realiach rozpoznawanej sprawy, skoro skarżący skutecznie mógł wnieść odwołanie do dnia 19.09.2024 r., natomiast odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone 24.09.2024 r., to nie budzi wątpliwości Sądu, że w tym okresie na terenie Polski miał miejsce stan klęski żywiołowej - powodzi - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na obszarze części województwa dolnośląskiego, lubuskiego, opolskiego oraz śląskiego (Dz.U. z 2024 r. poz. 1395). Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ odwoławczy oceni zatem podniesione we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania argumenty w kontekście przytoczonych powyżej okoliczności. Poza tym, jeżeli organ uzna w kontekście uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu, że wskazane okoliczności nie są wystarczające do oceny braku winy w uchybieniu terminowi, powinien podjąć działania wyjaśniające, w tym także - realizując zasady wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. - wezwać stronę do uzupełnienia wniosku. Wprawdzie przyjąć należy, że nieuprawdopodobnienie braku winy stanowi podstawę do odmowy przywrócenia terminu, bez wcześniejszego wezwania do uzupełnienia wniosku w tym zakresie, jednakże w sytuacji, gdy we wniosku strona wskazuje na okoliczności, z powodu których nie mogła dokonać czynności procesowej, to organ powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia tej kwestii. Ocena, czy został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminowi powinna bowiem odwoływać się do wszystkich wskazanych okoliczności uzasadniających brak winy w jego uchybieniu. Wskazać trzeba, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w ww. przepisie jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Podkreślić też pozostaje, że sam fakt występowania w przepisie instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Zasadnie podnosi się w orzecznictwie, że wprawdzie nie jest konieczne prowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego sensu stricto, gdyż z tego obowiązku zwalnia organ treść art. 58 § 1 k.p.a., niemniej jednak przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których celem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych, zwłaszcza jeśli są one dla organu mało przekonujące (vide: wyroki NSA: z 28 listopada 2012 r., sygn. II GSK 1813/11 i z 12 października 2011 r., sygn. II OSK 1431/10, dostępne CBOSA). Jeżeli zatem organ uzna, że wskazane okoliczności nie są wystarczające do oceny braku winy w uchybieniu terminowi, powinien podjąć działania wyjaśniające, w tym także - realizując zasady wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. - wezwać stronę do uzupełnienia wniosku. Wprawdzie przyjąć należy, że nieuprawdopodobnienie braku winy stanowi podstawę do odmowy przywrócenia terminu, bez wcześniejszego wezwania do uzupełnienia wniosku w tym zakresie, jednakże w sytuacji, gdy we wniosku strona wskazuje na okoliczności, z powodu których nie mogła dokonać czynności procesowej, to organ powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia tej kwestii. Ocena, czy został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminowi powinien odwoływać się do wszystkich wskazanych okoliczności uzasadniających brak winy w jego uchybieniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny przeprowadzi postępowanie uzupełniające w zakresie wyżej wskazanym i wyjaśni, czy pomimo istniejącej w miejscu pobytu skarżącego stanu powodziowego i podejmowanych czynności z tym związanych mógł złożyć odwołanie w terminie. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O zasądzeniu kosztów postępowania Sąd orzekł na postawie art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzona na rzecz skarżącego od organu kwota 100 zł obejmuje uiszczony wpis sądowy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło