II SA/Ol 485/17

Dnia 24 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 roku sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kosztów kształcenia młodocianego pracownika - oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że B. K. wnioskiem z dnia 9 stycznia 2017r. wystąpiła do Urzędu Gminy o dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika młodocianego M. P. Wójt Gminy decyzją z dnia "[...]" odmówił przyznania B. K., działającej pod firmą A dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika M. P.. Organ wskazał, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że M. P. w okresie od 01.09.2013r. do 31.08.2016r. odbył naukę zawodu w firmie Sklep A i zdał egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie sprzedawca w dniu 26 sierpnia 2016r. Podniesiono, że przyczyną odmowy dofinansowania jest niedotrzymanie terminu określonego w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty, tj. 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. Zaznaczono, że wskazany termin jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Od decyzji tej odwołanie wniosła B. K.. Podniosła, że nie dotrzymała wskazanego w ustawie terminu w sposób przez siebie niezawiniony. Wyjaśniła, że w dniu 17 czerwca 2016r. w formie elektronicznej M. P. zdawał teoretyczną część egzaminu zawodowego organizowanego przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną. Po zakończonym egzaminie na komputerze wyświetlał się wstępny wynik. Uczeń według tego wyniku uzyskał 19 punktów, co oznaczało, że nie miał wystarczającej liczby punktów, aby zdać ten egzamin. Taką informację przekazał swojemu pracodawcy. Dnia 22 czerwca 2016r. uczeń przystąpił do egzaminu praktycznego, który zaliczył. W styczniu 2017r. uczeń zgłosił się do szkoły, żeby złożyć podanie o przystąpienie do egzaminu poprawkowego i tam dowiedział się, że egzamin w części teoretycznej jednak zdał i nie ma potrzeby składać takiego podania. Taką informację przekazał swojemu pracodawcy B. K., która złożyła niezwłocznie wszystkie dokumenty do Gminy z prośbą o dofinansowanie kosztów kształcenia M. P.. Decyzję organu I instancji strona uznała za krzywdzącą, ponieważ w jej ocenie zrobiła wszystko, by wyszkolić pracownika młodocianego, a nie miała możliwości dowiedzieć się wcześniej o ostatecznych wynikach złożonego przez niego egzaminu, bowiem ani szkoła, ani Okręgowa Komisja Egzaminacyjna nie informują o tym pracodawcy. Jedyną informacją jaką ona uzyskała była ta, którą przekazał jej pracownik młodociany. Na potwierdzenie powyższych faktów dołączyła wyjaśnienie M. P. oraz Kierownika Szkolenia Praktycznego Zespołu Szkół. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że z przepisów ustawy o systemie oświaty wynika, iż prawo do dofinansowania kosztów kształcenia nie powstaje z mocy prawa, nawet jeśli określony podmiot spełnia warunki do ich uzyskania. Ustawodawca przyjął bowiem, że prawo do dofinansowania - po spełnieniu przesłanek przewidzianych w ustawie przyznaje się na wniosek. Natomiast prawo do dofinansowania nabywa się w każdym przypadku na podstawie decyzji właściwego wójta (burmistrza lub prezydenta), a decyzja taka ma charakter decyzji związanej, a nie uznaniowej. Oznacza to, że organ ma obowiązek przyznać taką pomoc pracodawcy, który złoży wniosek w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez pracownika młodocianego nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy i równocześnie spełnia prawem przewidziane warunki. Organ odwoławczy podkreślił, że termin do złożenia wniosku o przyznanie dofinansowania, o którym mowa w art. 70b powołanej ustawy o systemie oświaty, jest terminem prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie zaś młodociany M. P. zdał egzamin w dniu 26.08.2016 r., podczas gdy pracodawca wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia tego pracownika złożył w dniu 12.01.2017r., a więc po upływie 3-miesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Nie ma tu znaczenia, że pracodawca uchybił terminowi w sposób przez siebie niezawiniony. Stąd mimo spełnienia pozostałych przesłanek określonych w art. 70b ustawy o systemie oświaty, niemożliwe jest przyznanie przedmiotowego dofinansowania, bowiem termin 3-miesięcy jako termin prawa materialnego nie podlega przywróceniu. Skargę na ww. decyzję wywiodła B. K., wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na pominięciu okoliczności istotnych dla właściwego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucono, że została ona wydana z rażącym naruszeniem zasad współżycia społecznego. Podniesiono także zarzut naruszenia art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z tym, że skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z całością akt sprawy przed wydaniem decyzji zarówno na etapie postępowania przed organem I, jak i II instancji. Strona skarżąca zwróciła się również o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka w osobie M. P. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organy obydwu instancji nie wyjaśniły sprawy co do istoty i tym samym pominęły fakt, że okoliczności związane ze złożeniem wniosku o przyznanie dofinansowania po terminie, nie wynikały z winy czy niedbalstwa skarżącej jako prowadzącej działalność gospodarczą, ale z winy organu czyli Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej. Skarżąca zaś nie miała możliwości złożenia wniosku we wcześniejszym terminie, a tym samym brak jest podstaw do obciążenia jej negatywnymi konsekwencjami błędu, popełnionego przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną, nie było też podstaw żeby skarżąca dodatkowo weryfikowała fakt zaliczenia przez młodocianego pracownika, szkolącego się u niej, egzaminu zawodowego w części teoretycznej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz.1066). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r., poz. 1369 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" odmawiającą przyznania skarżącej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika M. P. Stosownie do przepisu art. 70b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. 2016 r, poz. 1943 j.t.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1. Dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1 (art. 70b ust. 6). Stosownie do art. 70b ust. 7 dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. Do wniosku należy dołączyć: kopie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1; kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartej w celu przygotowania zawodowego; kopię odpowiednio dyplomu lub świadectwa potwierdzającego zdanie egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, albo zaświadczenie potwierdzające zdanie tego egzaminu. Ustawodawca nie wymaga, by wnioskodawca ubiegający się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, którego zatrudniał w procesie jego kształcenia na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, miał być w momencie składania wniosku nadal podmiotem zatrudniającym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Istotne jest bowiem, aby w toku kształcenia młodocianego pracownika pracodawca spełniał wszystkie ustawowe przesłanki warunkujące uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia, a ponadto, by młodociany pracownik ukończył naukę kształcenia i zdał egzamin. Tym samym wszystkie wymagane prawem warunki do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika są spełnione dopiero wówczas, gdy młodociany zakończy proces przygotowywania do zawodu i zda egzamin. Wtedy to właśnie otwiera się trzymiesięczny termin na złożenie wniosku przez pracodawcę, który brał udział w procesie kształcenia młodocianego pracownika (vide: wyrok NSA z 20 sierpnia 2014r., I OSK 1001/14, dostępny w CBOIS). Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy bezsprzecznie młodociany M. P. zdał egzamin w dniu 26 sierpnia 2016 r., podczas gdy pracodawca wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia tego pracownika złożył w dniu 12 stycznia 2017r. (akta adm., k. – 17), a więc po upływie 3-miesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że termin określony w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty jest terminem prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów k.p.a. Jednolite jest bowiem stanowisko doktryny i judykatury, że tylko terminy procesowe mogą podlegać w przypadku ich uchybienia przywróceniu, natomiast terminy materialne, od których zachowania zależy możliwość dochodzenia przez stronę określonego uprawnienia nie podlegają przywróceniu, bowiem uprawnienie strony obwarowane określonym terminem, do którego może ona wszcząć postępowanie administracyjne z upływem przewidzianego terminu wygasa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2005, s. 333). Oznacza to, że w przypadku niezachowania terminu materialnego strona nie może skutecznie domagać się jego przywrócenia w oparciu o uregulowania art. 58 i art. 59 k.p.a., zaś upływ terminu, w którym strona mogła skutecznie wszcząć postępowanie administracyjne winien skutkować wydaniem negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. To znaczy, że w przypadku złożenia wniosku wynikającego z art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty z uchybieniem terminu organ nie może orzec o jego przywróceniu, ponieważ termin ten z uwagi na swój materialnoprawny charakter nie podlega przywróceniu na podstawie art. 58 k.p.a. Materialnoprawny charakter terminu określonego w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty potwierdzony został orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego m. in. w sprawach I OSK 95/09 i I OSK 2253/12 (wyroki odpowiednio z dnia 16 czerwca 2009 r. i 6 grudnia 2012 r. dostępne w CBOSA ). Tym samym bez znaczenia pozostaje to, że pracodawca w niniejszej sprawie uchybił terminowi w sposób przez siebie niezawiniony, choć co do braku winy pracodawcy w znaczeniu pośrednim można mieć wątpliwości. Nie można zaakceptować poglądu, że jakąkolwiek winę ponosi Okręgowa Komisja Egzaminacyjna, gdyż ta komisja orzekła nic innego jak tylko to, ze uczeń skarżącej zdał egzamin w części teoretycznej. Opieranie się w jakimkolwiek stopniu na wstępnych wynikach egzaminu nie ma jakiegokolwiek sensu, gdyż takie wyniki nie są publikowane przez komisję egzaminacyjną i nie mają jakiejkolwiek mocy. O małej wiarygodności wyniku wstępnego czy też wyświetlenia komputera mówiącego o wyniku negatywnym egzaminu teoretycznego świadczy również to, że uczeń skarżącej kilka dni po złożeniu egzaminu teoretycznego przystąpił do egzaminu praktycznego, który zdał z wynikiem pozytywnym. Na rozprawie przed sadem administracyjnym nie jest dopuszczalne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, dlatego też sąd wniosek dowodowy skarżącej w tym zakresie oddalił. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że stan faktyczny niniejszej sprawy jest bezsporny i żadne przesłuchanie nie mogłoby wnieść niczego nowego, niczego co przyczyniłoby się do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie istotnych uchybień procesowych. Wprawdzie zgodzić się należy, że skarżąca nie została poinformowana przez organy obydwu instancji o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Trzeba jednak zwrócić uwagę na to, że organy nie zebrały praktycznie żadnego materiału dowodowego oprócz tego załączonego do wniosku przez skarżącą. Skarżąca nie może skutecznie obwiniać Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej za efekt swej niewiedzy o wyniku egzaminacyjnym ucznia, gdyż jedynym oficjalnym efektem działania Komisji Egzaminacyjnej było stwierdzenie, że uczeń skarżącej z wynikiem pozytywnym złożył egzamin teoretyczny. Brak chęci czy też zainteresowania ucznia w dowiedzeniu się o oficjalnym wyniku zdawanego egzaminu nie może obwiniać Komisji Egzaminacyjnej, wina w takim przypadku leży z pewnością po stronie ucznia, a być może i skarżącej, która nie nauczyła ucznia w czasie odbywanej praktyki należytego dbania o swoje interesy. Zwrócić należy również uwagę skarżącej, że sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw w oparciu o zasady współżycia społecznego, ale ocenia zgodność zaskrzonego aktu z obowiązującymi przepisami prawa. Kontrola taka nie wykazała naruszeń, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Wobec tego, skargę jako pozbawioną słuszności na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.