II SA/Ol 511/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2015r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego P. Z. kwotę 240zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku M. i M.P. w sprawie wymeldowania z pobytu stałego córki B.P. wraz z małoletnim synem, Wójt Gminy decyzją z dnia [...] orzekł o wymeldowaniu B.P. wraz z małoletnim synem G.S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] w budynku nr [...] w miejscowości K., gm. P. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2010 r., Nr 217, poz. 1427) zwanej dalej: ustawą o ewidencji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z dokonanych w toku postępowania ustaleń wynika, że B.P. wraz z małoletnim synem od [...] 2014 r. nie mieszka w lokalu nr [...] w budynku nr [...] w miejscowości K. Mieszkanie opuściła trwale i dobrowolnie, nie posiada w nim żadnych rzeczy osobistych, nigdy nie próbowała zamieszkać w miejscu stałego zameldowania, co potwierdzają strony postępowania, przesłuchani świadkowie oraz organ Policji. Obecnie B.P. zamieszkuje w miejscowości W. nr [...], gm. P, gdzie jest zameldowana na pobyt czasowy. Z zeznań świadka A.C., będącej siostrą B.P., wynika, że siostra wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu dobrowolnie w [...] 2014 r., gdyż nie chciała podjąć się opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami, a gdy rodzice znaleźli się w Rodzinnym Domu Pomocy w T., jej sytuacja finansowa nie pozwalała na samodzielne zamieszkanie w miejscu zameldowania na pobyt stały. Około 10 sierpnia 2014 r. B.P. oddała matce klucze do mieszkania, wcześniej zabrała z mieszkania m.in.: ręczniki, pościel, kuchenkę gazową, dwa grzejniki elektryczne, przetwory z piwnicy, narzędzia ogrodowe, 2 rowery, sprzęt RTV i AGD, naczynia, łyżki, garnki, taborety, żyrandole. Mieszkanie obecnie jest prawie puste, A.C. zabrała z niego pralkę będącą jej własnością i lodówkę rodziców, za którą opłacała raty. M.P. chciałaby sprzedać mieszkanie albo wynająć, aby mieć pieniądze na pobyt swój i męża w domu pomocy. B.P. nigdy nie ponosiła kosztów utrzymania mieszkania, rachunki były i są opłacane przez jej siostrę. Również pozostali przesłuchani w postępowaniu świadkowie: sąsiadka M.L., pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. E.L., partner B.P. – P.J. zeznali, że B.P. w [...] 2014 r. opuściła mieszkanie dobrowolnie, od momentu opuszczenia lokalu nie próbowała w nim ponownie zamieszkać, z wyprowadzką czekała, aż rodzice przeniosą się do domu opieki, nie byłaby w stanie samodzielnie utrzymać mieszkania, z mieszkania zabrała swoje rzeczy osobiste, pozostało tylko jej łóżko. P.J. chciałby zameldować na pobyt stały B.P. i jej syna pod adresem W. [...], ale ona nie wyraża na to zgody. Podobnie przesłuchana B.P. zeznała, że przedmiotowy lokal opuściła w [...] 2014 r. dobrowolnie i oddała klucze do mieszkania, mogła tam mieszkać po wyprowadzce rodziców, ale nie byłoby jej stać na utrzymanie tego mieszkania oraz mieszkania P.J. w W. [...]. Chciałaby ponownie zamieszkać w mieszkaniu w K. [...], ale nie potrafi określić kiedy. Nie wie również jak długo będzie mieszkała u swojego partnera, nie chciała, aby partner zameldował ją i jej syna na pobyt stały. W ocenie organu, dokonane ustalenia pozwalają stwierdzić, że centrum życiowe B.P. i jej syna nie znajduje się w stałym miejscu zameldowania, lecz zostało przeniesione pod inny adres, gdzie obecnie B.P. przebywa i odbiera korespondencję. Nie podjęła ona również żadnych przewidzianych prawem prób powrotu do mieszkania rodziców, ani działań w celu zmiany istniejącego stanu rzeczy. Niepodjęcie takich prób oznacza, że osoba godzi się z takim stanem rzeczy, a to z kolei stanowi podstawę do przyjęcia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego było dobrowolne. Zatem lokal został opuszczony przez nią w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Dalsze zameldowanie B.P. i jej syna pod adresem w miejscowości K. nr [...] m [...] stanowiłoby fikcję meldunkową. B.P. wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że do maja 2015 r. jest zameldowana na pobyt czasowy pod adresem W. [...] i tam przebywa. W październiku 2014 r. prosiła matkę o udostępnienie jej kluczy do mieszkania, ale ona się nie zgodziła. Nie miała warunków, aby dłużej mieszkać w lokalu, który zajmowała razem z rodzicami do [...] 2014 r., bowiem jej siostra zabrała lodówkę, pralkę, zakręciła zawór wody, pozdejmowała żyrandole. Na ścianach lokalu była pleśń i grzyb, co źle wpływało na zdrowie jej syna. Skarżąca wyjaśniła, że podczas pobytu matki w szpitalu opiekowała się niepełnosprawnym ojcem i zajmowała się domem. Zamierza powrócić do przedmiotowego lokalu, aktualnie szuka zatrudnienia, gdyż bez dochodów nie będzie w stanie utrzymać lokalu. Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przesłuchani przez organ I instancji świadkowie (tj. pracownik socjalny, sąsiadka z budynku nr [...] w K., siostra skarżącej, konkubent skarżącej) potwierdzili, że skarżąca z własnej woli opuściła w [...] 2014 r. miejsce zameldowania na pobyt stały. Po przeniesieniu się rodziców skarżącej do domu pomocy, skarżąca z powodu braku środków finansowych na utrzymanie lokalu w K. [...] zdecydowała się, że zamieszka wraz ze swoim partnerem w W. Wyprowadzając się zabrała rzeczy swoje i syna, a klucze od mieszkania zwróciła matce. Skarżąca i jej syn nadal mieszkają w W., skarżąca nie podejmowała żadnych prób powrotu do miejsca stałego zameldowania, jedynie raz zwróciła się do matki o wydanie kluczy, bo chciała zabrać łóżko i sprawdzić stan mieszkania, ale matka się nie zgodziła. Ponadto z pisma z dnia 27 stycznia 2015 r. Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku nr [...] w K. wynika, że skarżąca wyprowadzając się z miejsca stałego zameldowania złożyła oświadczenie, iż z dniem [...] 2014 r. opuszcza wraz z synem mieszkanie rodziców i prosi o zwolnienie jej z opłat za wywóz odpadów komunalnych. W ocenie organu, zebrany materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały dobrowolnie, nie będąc do tego zmuszana przez inne osoby. Nie zmienia tego fakt okoliczność, że siostra skarżącej zabrała z mieszkania pralkę i lodówkę. Skarżąca nie wystąpiła do sądu o przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu, jak również dwukrotnie sama stwierdziła, że lokal opuściła dobrowolnie (protokół przesłuchania skarżącej z 16 października 2014 r. i 23 lutego 2015 r.). Skarżąca opróżniła przedmiotowy lokal z wszystkich rzeczy osobistych, a klucze oddała matce, swoje sprawy życiowe skoncentrowała w innym miejscu i od 9 miesięcy nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Deklarowany przez skarżącą zamiar powrotu do opuszczonego lokalu w bliżej nieokreślonym czasie nie ma wpływu na wynik sprawy. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie zaistniały wystarczające podstawy do zastosowania art. 35 ustawy o ewidencji, tj. opuszczenie przez skarżącą i jej syna miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Na tę decyzję B.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie podnosząc, że w W. [...] zameldowana jest na pobyt czasowy do 28 maja 2015 r. i w związku z tym przebywa pod wskazanym adresem. W październiku 2014 r. prosiła matkę o udostępnienie kluczy do mieszkania w K. [...], ale ta nie wyraziła zgody. Skarżąca, podobnie jak w odwołaniu, podniosła, że nie miała warunków, aby dłużej mieszkać w lokalu, który zajmowała razem z rodzicami do [...] 2014 r., bowiem jej siostra zabrała lodówkę, pralkę, zakręciła zawór wody, pozdejmowała żyrandole. Na ścianach lokalu była pleśń i grzyb, co źle wpływało na zdrowie jej syna. Skarżąca wyjaśniła, że podczas pobytu matki w szpitalu opiekowała się niepełnosprawnym ojcem i zajmowała się domem. Zamierza powrócić do przedmiotowego lokalu, aktualnie szuka zatrudnienia, gdyż bez dochodów nie będzie w stanie utrzymać tego lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 8 września 2015 r. skarżąca przedłożyła sporządzone przez jej pełnomocnika pismo z dnia 7 września 2015 r., stanowiące załącznik do protokołu. W piśmie tym pełnomocnik, popierając wniesioną skargę, skarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji poprzez błędne ustalenie organu, że skarżąca dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego. Ponadto wniósł o: przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka P.J. oraz przesłuchania skarżącej na okoliczność stanu technicznego lokalu w K. [...], przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu psychiatrii w celu ustalenia czy dolegliwości psychiczne matki skarżącej mogły mieć prawidłowy wpływ na rozwój małoletniego syna skarżącej, a także o zwrócenie się do Wojewódzkiego Zespołu Lecznictwa Psychiatrycznego w O. o udzielenie informacji o hospitalizowaniu matki skarżącej w szpitalu oraz o stanie jej zdrowia psychicznego. Pełnomocnik stwierdził, że skarżąca wraz z synem została zmuszona do opuszczenia lokalu w K. Lokal ten nie był dostosowany do zamieszkania, odcięty został prąd, nie było grzejników, pralki ani lodówki. Dalszy pobyt skarżącej w tym lokalu był również niemożliwy z uwagi na dolegliwości psychiczne matki skarżącej. Skarżąca obawiała się, że zachowanie matki może mieć negatywny wpływ na rozwój jej małoletniego syna. Skarżąca mieszka z konkubentem w miejscowości W., ale deklaruje chęć niezwłocznego wprowadzenia się do mieszkania w K. w chwili uzyskania kluczy do tego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie ocenie Sądu poddana została decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...]. o wymeldowaniu B.P. wraz z małoletnim synem G.S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] w budynku nr [...] w miejscowości K. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 388) stosownie do treści art. 69 pkt 1 tej ustawy (zwanej dalej: u.e.l.) Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 marca 2015 r. i zastąpiła regulacje zawarte we wcześniej obowiązującej ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) zwanej dalej: ustawą z dnia 10 kwietnia 1974 r. Zgodnie z treścią art. 35 u.e.l., organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Należy zauważać, że konstrukcja wymeldowania w aktualnie obowiązujących przepisach podobna jest do regulacji zawartej w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. - art. 15 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem stwierdzić pozostaje, że orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do regulacji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. zachowuje w dużej mierze aktualność w odniesieniu do treści art. 35 u.e.l. W orzecznictwie sądów administracyjnych na tle art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. utrwalony został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. II OSK 302/05, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zagadnienie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu jest bogato komentowane w judykaturze. Przyjmuje się, że o tym, czy opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego ma charakter trwały świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem ale zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 marca 2013 r., sygn. III SA/Kr 654/12, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. III SA/GL 370/12, wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. III SA/Łd 1058/11, dostępne CBOSA). Z kolei aby uznać, że opuszczenie stałego miejsca pobytu ma charakter dobrowolny należy stwierdzić, iż wynika ono z własnej woli zainteresowanego, a nie z powodu presji czy bezprawnego działania innych osób. Innymi słowy o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. II SA/Bk 468/12; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 lutego 2015r., sygn. III SA/Gd 964/14, dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rzeczonej sprawie organy w oparciu o zeznania świadków ustaliły, że skarżąca wraz z synem dobrowolnie opuściła sporny lokal w K. w [...] 2014 r. i zamieszkała ze swoim partnerem w miejscowości W. nr [...], gdzie następnie zameldowała się na pobyt czasowy. Około 10 sierpnia 2014 r. skarżąca oddała matce klucze do mieszkania, wcześniej zabrała z mieszkania m.in.: ręczniki, pościel, kuchenkę gazową, dwa grzejniki elektryczne, przetwory z piwnicy, narzędzia ogrodowe, 2 rowery, sprzęt RTV i AGD, naczynia, łyżki, garnki, taborety, żyrandole. Nie próbowała zamieszkać w miejscu stałego zameldowania. Sama skarżąca przyznała, że jej sytuacja finansowa nie pozwalała na samodzielne zamieszkanie w miejscu zameldowania na pobyt stały, lokal w K. opuściła dobrowolnie w [...] 2014 r., zabrała rzeczy osobiste swoje i syna, a klucze oddała matce, gdyż nie były jej potrzebne (protokoły przesłuchania skarżącej z dnia 16 października 2014 r. – k. 19 akt administracyjnych, i z dnia 23 lutego 2015 r. – k. 101 i 102 akt administracyjnych). Wprawdzie skarżąca zadeklarowała, że chciałaby w przyszłości zamieszkać w lokalu w K., to nie podjęła żadnych środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do niego. W ocenie Sądu, w oparciu o zebrany materiał dowodowy organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że centrum życiowe skarżącej i jej syna nie znajduje się w miejscu zameldowania na pobyt stały, lecz zostało przeniesione do lokalu w miejscowości W. [...], gdzie obecnie skarżąca przebywa. Zasadnie zatem została podjęta decyzja o wymeldowaniu skarżącej i jej syna ze spornego lokalu w K. Nie można bowiem zapominać, że sprawy meldunkowe, należące do kategorii zagadnień ze sfery prawa administracyjnego, służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i wobec tego nie przekładają się na ustalenie uprawnień do lokalu ani nie mają związku z ewentualnymi roszczeniami majątkowymi. Reasumując, kontrolując decyzję zaskarżoną w niniejszej sprawie, Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie orzekające organy zgromadziły materiał dowodowy wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, który następnie został przeanalizowany i w sposób prawidłowy oceniony, zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a więc zgodnie z art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Na tej podstawie prawidłowo uznano, że ustalone i uwzględnione okoliczności, mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, dają podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu w oparciu o przepis art. 35 u.e.l. Odnośnie wniosków pełnomocnika skarżącej dotyczących przeprowadzenia wskazanych przez niego dowodów w piśmie z dnia z dnia 7 września 2015 r. należy zauważyć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest jednak ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję, czy inny akt prawny. W dodatku przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. może mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd poweźmie wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych (por. wyroki NSA: z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. II OSK 2331/13, z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. I OSK 2574/14, dostępne CBOSA). Ponieważ w ocenie Sądu, organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, a zebrany materiał dowodowy został przez nie prawidłowo oceniony, zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, Sąd nie uznał za konieczne przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Odnośnie zaś wniosku dotyczącego przesłuchania strony oraz świadka wyjaśnić pozostaje, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości przeprowadzenia przez Sąd takiego środka dowodowego Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O przyznaniu wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącej z tytułu poniesienia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).