II SA/Ol 523/25

Dnia 6 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2025 roku sprawy ze skargi Wójta Gminy E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zezwolenia na usunięcie drzew 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu na rzecz Gminy E. kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z 16 czerwca 2025 r., nr Rep.1579/OSiP/24, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej: "Kolegium"), stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Starosty Elbląskiego z dnia 9 czerwca 2021 r., nr OŚROL.6131.24.2021.KG, zezwalającej Gminie Elbląg na usunięcie 80 szt. drzew i 7 grup krzewów z działek nr [...], stanowiących pas drogi gminnej nr [...] - w części dotyczącej zezwolenia na wycięcie drzew (wymienionych w załączniku nr 1 do decyzji) pod numerami: - 109 - śliwa o obwodzie 46 cm, - 110 - klon pospolity o obwodzie 187 cm, - 111 - brzoza brodawkowata o obwodzie 107 cm, - 112 - brzoza brodawkowata o obwodzie 103 cm - 114 - dąb szypułkowy o obwodzie 145 cm. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że 29 października 2024 r. J. Z. wniosła o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji w części dotyczącej wyszczególnionych pięciu drzew. Podniosła, że drzewa te rosły na jej działce nr [...]. Jako właściciel nie występowała z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie drzew i nie wyraziła na to zgody. W związku z tym, postanowieniem z 11 lutego 2025 r., Kolegium wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Ustalono, że Wójt Gminy Elbląg uzyskał zezwolenie na usunięcie przedmiotowych drzew na podstawie wniosku z 9 marca 2021 r., w którym wskazał, że drzewa te rosły w pasie technicznym drogi gminnej i że posiada tytuł prawny do władania ww. nieruchomościami. Dalej Kolegium wskazało na toczące się postępowanie w sprawie nałożenia na Wójta Gminy Elbląg kary administracyjnej za usunięcie drzew z działki [...]. Podniesiono, że decyzją z 6 grudnia 2022 r. Wójt Gminy Markusy wymierzył z tego tytułu karę pieniężną w wysokości 51.122 zł. Jednak na skutek wyroku WSA w Olsztynie z dnia 22 września 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 628/23, postępowanie to nie jest jeszcze zakończone. Rozpatrzenie tej sprawy zostało odroczone do czasu zakończenia niniejszego postępowania. Kolegium wyjaśniło, że do postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji włączono akta dotyczące postępowania w sprawie nałożenia kary administracyjnej za usunięcie drzew. Zwrócono uwagę na pismo J. Z. z 26 października 2021 r. zawiadamiające Wójta Gminy Elbląg, że podczas przeprowadzonej wycinki drzew usunięto także bez jej zgody pięć drzew z działki nr [...]. Uwzględniono też, że pismem z 9 czerwca 2022 r. J. Z. zwróciła się z prośbą o interwencję do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Olsztynie, wskazując że we wrześniu 2021 r. z jej działki zostało wyciętych pięć drzew bez jej zgody. Właścicielka działki nr [...] domagała się ukarania winnych naruszenia i wymierzenia kary administracyjnej. Finalnie sprawa trafiła do Kolegium, które wyznaczyło Wójta Gminy Markusy jako organ właściwy do załatwienia sprawy dotyczącej wymierzenia Gminie Elbląg administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew z działki nr [...]. Kolegium zaznaczyło, że w odwołaniu od decyzji wymierzającej karę, Wójt Gminy Elbląg sam wskazywał na przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Elbląskiego. Reasumując, Kolegium stwierdziło, że akta sprawy bezspornie wskazują, iż Wójt Gminy Elbląg składając wniosek o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew wymienił - jako drzewa przeznaczone do wycinki - drzewa znajdujące się na działce nr [...], będącej własnością J. Z. Kolegium wskazało, że Wójt Gminy Elbląg w piśmie z 8 lutego 2024 r. wyjaśnił, iż wniosek o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew złożony został na podstawie inwentaryzacji zieleni sporządzonej przez Biuro Projektów Drogowych. Dopiero po usunięciu drzew i ponownym wykonaniu pomiarów geodezyjnych ustalono, że Gmina Elbląg nie była właścicielem działki, na której rosły przedmiotowe drzewa. Skonstatowano też, że wątpliwości co do takiego stanu faktycznego (tj. wycięcia drzew z działki nr [...], na usunięcie których wymagana jest zgoda, przy czym właścicielka działki o taką zgodę nie występowała) nie miał też WSA w Olsztynie rozstrzygając w przedmiocie kary nałożonej na Wójta Gminy Elbląg. W sprawie niewątpliwie nastąpiło więc wydanie zezwolenia na wycięcie drzew o numerach inwentaryzacji 109 (śliwa), 110 (klon), 113 (brzoza), 112 (brzoza) i 114 (dąb), znajdujących się na działce należącej do J. Z., przy czym jako właściciel nieruchomości nie wyrażała zgody na usunięcie tych drzew. Kolegium uznało, że stanowi to rażące naruszenie przepisu art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody i wypełnia przesłankę stwierdzenia nieważności wymienioną w art. 156 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej w skrócie: "k.p.a."). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Wójt Gminy Elbląg (dalej: "skarżący", "organ wykonawczy gminy") wniósł o uchylenie powyższej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wpływu wycięcia pięciu drzew we wrześniu 2021 r. na podstawie zezwolenia i wywołanie tym nieodwracalnych skutków prawnych poprzez wszczęcie kolejnego postępowania administracyjnego na wniosek J. Z. i wydanie decyzji z 20 października 2023 r. zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] oraz decyzji zmieniającej z 30 października 2023 r.; - art. 156 § 2 k.p.a. poprzez brak przyjęcia, że decyzja Starosty Elbląskiego z 9 czerwca 2021 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, co stanowi przesłankę do niemożności stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na wszczęcie i prowadzenie kolejnego postępowania administracyjnego na wniosek J. Z. i wydanie decyzji z dnia 20 października 2023 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości nr [...] oraz decyzji zmieniającej z 30 października 2023 r. W uzasadnieniu skargi organ wykonawczy gminy podniósł, że wskazane pięć drzew wyciętych zostało we wrześniu 2021 r. podczas realizacji inwestycji pn. "Przebudowa drogi lokalnej, gminnej nr [...] wraz z budową kanalizacji deszczowej". Wycinka drzew w ilości łącznie 80 sztuk, w tym przedmiotowe 5 sztuk drzew, nastąpiła na podstawie ostatecznej decyzji z 9 czerwca 2021 r. Starosta działający jako organ właściwy w oparciu o przepis art. 90 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wydał decyzję zezwalającą Gminie Elbląg na usunięcie 80 sztuk drzew i 7 sztuk grup krzewów o łącznej powierzchni 597 m2, w tym 5 drzew z terenu nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej – J. Z. Gmina Elbląg jedynie dokonała usunięcia tych drzew zgodnie z uzyskanym zezwoleniem, jako posiadacz samoistny nieruchomości. Wniosek Gminy Elbląg skierowany do Starosty Elbląskiego o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew był sporządzony na podstawie inwentaryzacji zieleni do wycięcia, sporządzonej przez Biuro Projektów Drogowych. Z inwentaryzacji zieleni wykonanej przez Gminę Elbląg we wrześniu 2019 można było wnioskować, że Gmina Elbląg była co najmniej samoistnym posiadaczem nieruchomości, na której rosły przedmiotowe drzewa. Starosta wydający zezwolenie nie zakwestionował posiadania nieruchomości przez Gminę Elbląg. Dopiero zawiadomieniem z 26 października 2021r. J. Z. poinformowała Urząd Gminy Elbląg o bezprawnym wycięciu pięciu drzew rosnących na jej nieruchomości. Wójt Gminy Elbląg nie miał świadomości, że wycina drzewa rosnące na działce stanowiącej własność J. Z. Dopiero po uzyskaniu zawiadomienia od właścicielki, po oczyszczeniu terenu z zakrzaczeń (gęstych krzewów) oraz ponownym wykonaniu pomiarów geodezyjnych ustalono, że Gmina Elbląg nie była właścicielem tej części działki, na której rosły przedmiotowe drzewa. Sama właścicielka działki w momencie znaczenia drzew do wycinki również nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń, że drzewa te rosną na jej działce (dowód: zeznanie W. S. - autora projektu technicznego przebudowy przedmiotowej drogi, w tym inwentaryzacji zieleni z 09/2019 złożone w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew z działki nr [...]). Poza tym o samoistnym posiadaniu świadczy także dowód znajdujący się w aktach sprawy dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzew, tj. protokół z przesłuchania świadka – J. Z. sporządzony w dniu 23 listopada 2022 r., w którym świadek zeznała cyt.: "Przedmiotowe drzewa rosły poza ogrodzeniem mojego ogrodu. W chwili, kiedy drzewa były wycinane byłam przekonana, że drzewa nie były moją własnością". Skarżący zaznaczył, że bezpośrednio po interwencji J. Z., w październiku 2021 r., sporządzony został protokół uzgodnień dotyczący podziału dz. nr [...] w celu przeznaczenia wydzielonych działek na poszerzenie nieruchomości sąsiedniej stanowiącej działkę drogową gminną nr [...]. W § 1 ww. protokołu właścicielka wyraziła zgodę na zbycie na rzecz Gminy Elbląg prawa własności do wydzielonej nieruchomości. W § 2 protokołu zawarto zapis "Za pozyskane wraz z gruntem drzewa Gmina dodatkowo zapłaci J. Z. kwotę wynikająca z wartości m3 drewna...". Powyższy protokół strony podpisały. Następnie na wniosek właścicielki wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie zatwierdzenia podziału dz. nr [...]. Postępowanie podziałowe jest w toku. W dniu 3 lipca 2025 r. do Urzędu Gminy wpłynęła decyzja SKO w Elblągu z dnia 26 czerwca 2025 r. uchylająca decyzję podziałową. Organ wykonawczy gminy podkreślił, że w żadnym razie nie działał bezprawnie. Działał na podstawie ostatecznej decyzji zezwalającej na wycinkę 80 sztuk drzew, w tym pięciu kwestionowanych. Powtórzył, że nie miał świadomości, że wycina drzewa rosnące na działce nr [...], a zatem usuwając drzewa nie działał jako podmiot niedysponujący zezwoleniem. Na dzień dokonania wycinki tych drzew Gmina Elbląg dysponowała częścią nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], na której rosły przedmiotowe drzewa jak swoją własnością i władała jak właściciel - była samoistnym posiadaczem tej części nieruchomości. Robiła to w sposób jednoznaczny i jawny dla otoczenia. Przez wiele lat wykonywane były na tej części działki nr [...] doraźne prace porządkowe i utrzymaniowe, zapewniające przejezdność drogi. Prace te polegały na punktowym uzupełnianiu ubytków nawierzchni (gruntowej), koszeniu poboczy i porządkowaniu zieleni w obrębie pasa drogowego. W ocenie skarżącego wykazana trwałość i nieodwracalność skutków prawnych decyzji Starosty Elbląskiego stanowi negatywną przesłankę do stwierdzenia nieważności tej decyzji i stanowi przesłankę do umorzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. Podtrzymało stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wskazało, że uchyliło powołaną w skardze decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości i decyzję zmieniającą z 30 października 2023 r. W uzasadnieniu do tych decyzji Kolegium wskazało na zastrzeżenia właścicielki dotyczące postępowania "podziałowego", związane z tym obawy oraz wolę podjęcia rozstrzygnięcia dopiero po zakończeniu postępowania toczącego się przed Kolegium, a dotyczącego wymierzenia Gminie Elbląg kary administracyjnej za usunięcie drzew. Zatem postępowania administracyjne będące w jakimkolwiek stopniu następstwem decyzji Starosty Elbląskiego z 9 czerwca 2021 r. nie zostały zakończone i nie można mówić, iż wywołały one nieodwracalne skutki prawne. Nie zostało także zakończone postępowanie prowadzone przed Kolegium z odwołania J. Z. od decyzji Wójta Gminy Markusy z dnia 26 czerwca 2024 r. orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew z działki nr [...]. Postanowieniem z 24 lutego 2025 r. Kolegium odroczyło zakończenie sprawy z uwagi na wszczęcie niniejszego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie Kolegium nieistotne jest w skarżonym postępowaniu czy Gmina Elbląg była w istocie samoistnym posiadaczem części działki nr [...], na której rosły drzewa ujęte w decyzji. Wyłącznym właścicielem działki nr [...] była J. Z., która nie wyraziła zgody na usunięcie drzew, co rażąco naruszyło przepis art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na wniosek Kolegium i wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez pozostałe strony. Stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi tu o naruszenie, które skutkuje przyjęciem, że bez jego popełnienia nie doszłoby do wydania rozstrzygnięcia określonej treści. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. Zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku stwierdzenia istotnego naruszenia prawa przy wydaniu zaskarżonej decyzji i stwierdzenia podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego, sąd umarza jednocześnie to postępowanie administracyjne. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Kolegium bowiem nieprawidłowo rozważyło stan faktyczny i prawny sprawy. Przede wszystkim pozostaje wskazać, że Kolegium oparło rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności części decyzji Starosty Elbląskiego z dnia 9 czerwca 2021 r. na okoliczności, która ujawniła się dopiero po wydaniu i wykonaniu wskazanej decyzji. Pominięto w całości stan faktyczny, który legł u podstaw wydanego zezwolenia na usunięcie wskazanych drzew w związku z inwestycją drogową realizowaną przez Gminę W dacie wydania decyzji zezwalającej na wycinkę drzew nie budziło wątpliwości wnioskodawcy (Wójta Gminy Elbląg) ani organu orzekającego (Starosty Elbląskiego), że przedmiotowych pięć drzew rosło na działce nr [...] w pasie drogowym drogi gminnej. Wójt Gminy Elbląg stosownie do art. 83b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478), pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, podał że objęte wnioskiem drzewa rosną na działce stanowiącej własność Gminy Elbląg. Starosta Elbląski w wydanym zezwoleniu wskazał, że oględziny terenu przeprowadzone 14 kwietnia 2021 r. potwierdziły, że wnioskowane do usunięcia drzewa rosły przy skraju wąskiego pasa drogowego i kolidowały z przebiegiem nowo projektowanego pasa drogowego. Ustalono, że konieczne jest wykonanie odpowiedniej szerokości pasa drogowego, według obowiązujących norm oraz wykonanie zjazdów, instalacji kanalizacji deszczowej oraz chodnika. Potwierdzono, że objęte wnioskiem działki stanowią pas drogowy drogi gminnej. Wskazano, że dla realizowanej przebudowy drogi wydana została decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, w której stwierdzono konieczność usunięcia 80 drzew i 7 grup krzewów. Decyzję tę uzgodnił Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie, który potwierdził, że przedmiotowe drzewa bezpośrednio kolidowały z realizacją przedsięwzięcia. W wydanym zezwoleniu Starosta Elbląski zobowiązał Gminę Elbląg do wykonania w zamian za usunięcie drzew zasadzeń zastępczych w ilości 160 sztuk o wskazanych parametrach. Uwzględniając powyższe, wyjaśnić pozostaje, że pojęcie "rażącego naruszenia prawa" nie posiada definicji legalnej, tym niemniej zostało dostatecznie ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym a także w literaturze przedmiotu i w związku z tym nie może być utożsamiane z każdym naruszeniem prawa. Wady przesądzające o nieważności decyzji muszą mieć postać kwalifikowaną, to jest muszą to być wady o szczególnym ciężarze gatunkowym. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest od wielu lat jednolity pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., można mówić jedynie wówczas, gdy spełnione są kumulatywnie 3 przesłanki: po pierwsze, naruszenie prawa ma charakter oczywisty, widoczny "na pierwszy rzut oka"; po drugie, przepis, który został ewentualnie naruszony, jest jasny w swej treści, dla jego interpretacji nie jest wymagana skomplikowana wykładnia; i wreszcie po trzecie, za stwierdzeniem nieważności przemawiają racje społeczne, to jest skutki społeczno-gospodarcze naruszenia prawa są tego rodzaju, że nie można ich zaakceptować w państwie prawa. Jednocześnie przypomina się w judykaturze, że postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem szczególnym, w którym organ administracyjny, co do zasady, nie prowadzi postępowania wyjaśniającego, a jedynie, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania weryfikowanej decyzji, ocenia, czy nie zaistniała przesłanka obligująca do stwierdzenia nieważności (por. wyrok NSA z 20 lutego 2025 r. sygn. akt II OSK 1709/22, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA"). Innymi słowy organ prowadzący postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma obowiązek ocenić, czy wskazane przesłanki decydujące o rażącym naruszeniu prawa wystąpiły na gruncie istniejącego w danej sprawie stanu faktycznego, wynikającego ze zgromadzonego w niej materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1536/20, publ. w CBOSA). Zważyć trzeba, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie wprowadza się, co do zasady, nowych ustaleń faktycznych, wykracza to poza ramy tego postępowania. Jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, to jest to podstawa do żądania wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), a nie żądania stwierdzenia nieważności decyzji. System weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Każdy z tych trybów uruchamiany jest na podstawie odrębnych przesłanek, które nie zachodzą wzajemnie na siebie (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1536/20, publ. w CBOSA). Przyczyna uzasadniająca wznowienie postępowania nie może jednocześnie uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że błędy w ustaleniach faktycznych dokonane w postępowaniu zwyczajnym, co do zasady, nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, chyba że ustalenia te poczyniono z rażącym naruszeniem przepisów w tym zakresie (por. wyrok NSA z 22 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 8/20, publ. w CBOSA). W wyroku z 31 stycznia 2025 r., sygn. akt III FSK 1002/23, publ. w CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ewentualne nierzetelne wyjaśnienie sprawy, czy błąd w ustaleniach faktycznych nie stanowi o kwalifikowanej wadzie decyzji przemawiającej za stwierdzeniem jej nieważności. W wyroku z 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2192/22, publ. CBOSA, NSA wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji z powodu braków w ustaleniach faktycznych może mieć miejsce jedynie w wyjątkowych przypadkach, to jest gdy organ administracji nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych bądź też gdy ustalenia te są oczywiście niewystarczające. W wyroku z 12 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 364/15, publ. w CBOSA, NSA wskazał, że rozważając zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wobec stwierdzenia błędnych ustaleń faktycznych, należy wykazać, że decyzja oparta na błędnych ustaleniach faktycznych nie daje się pogodzić z systemem obowiązujących norm prawnych i wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności w państwie prawa. W niniejszej sprawie wbrew wymienionym zasadom Kolegium nie rozważyło w ogóle czy spełnione zostały kumulatywnie przesłanki do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Uwzględniono tylko jednoznaczną treść art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym usunięcie drzewa z nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości. Nie rozważono natomiast, czy w stanie faktycznym stanowiącym podstawę do wydania decyzji Starosty Elbląskiego można było stwierdzić naruszenie tego przepisu w sposób oczywisty, tj. czy można było stwierdzić na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że pięć wymienionych drzew rosło na działce nr [...], a nie na działce nr [...], jak przyjęto w zezwoleniu oraz czy postępowaniu wyjaśniającemu poprzedzającemu wydanie weryfikowanej decyzji można przypisać istotne braki. Ponadto nie rozważono jakie skutki społeczno-gospodarcze wywołała decyzja i czy nie można ich zaakceptować w państwie prawa, mimo dostrzeżonej nieprawidłowości. W tym względzie Kolegium powinno mieć na uwadze, podniesioną w skardze okoliczność, wynikającą z załączonego do akt protokołu przesłuchania J. Z. w dniu 23 listopada 2022 r., do którego zeznała, że: "Nie wiedziałam, nie byłam pewna, które z drzew znajdują się na mojej działce, a które w pasie drogi gminnej...Przedmiotowe drzewa rosły poza ogrodzeniem mojego ogrodu. W chwili kiedy drzewa były wycinane byłam przekonana, że drzewa nie były moją własnością... Dowiedziałam się, że drzewa stanowią moją własność dopiero po przeanalizowaniu planów budowy wodociągu... Było to po wycince drzew". Z podanych wyżej względów, skargę jako uzasadnioną należało uwzględnić i orzec jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd nie podziela natomiast stanowiska strony skarżącej, że wyrażenie zgody przez J. Z. na podział nieruchomości działki nr [...] i przeniesienie na Gminę własności terenu, na którym rosły sporne drzewa, co zatwierdzone zostało nieprawomocną decyzją administracyjną, wywołało nieodwracalne skutki prawne w zakresie zezwolenia na wycinkę drzew, w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. W wyroku z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt I GSK 808/21, publ. w CBOSA, Naczelny Sad Administracyjny wyjaśnił, że badając nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej należy ograniczyć się bezpośrednio do skutków wywołanych przez weryfikowaną decyzję. Wymienione działania podjęte po wydaniu weryfikowanego zezwolenia nie stanowią bezpośrednich konsekwencji wykonania zezwolenia, ale wynikały z zawartego porozumienia pomiędzy właścicielką działki nr [...] a Gminą Elbląg. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium uwzględni treść art. 153 p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. O kosztach postępowania, obejmujących zasądzenie uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.