II SA/Ol 524/21
WyrokWSA w Olsztynie2021-09-21
Skład orzekający: Piotr Chybicki, Marzenna Glabas, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu braku wyłącznej rezygnacji z zatrudnienia na rzecz opieki nad osobą niepełnosprawną jest zgodna z prawem, gdy opieka jest sprawowana w wymiarze 6-8 godzin dziennie, a osoba wymagająca opieki nie mieszka ze skarżącym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była niezasadna, ponieważ organ nie ustalił faktycznego zakresu i czasu sprawowanej opieki przez skarżącego. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest wiążące i determinuje zakres opieki, a korzystanie z okazjonalnej pomocy innych osób nie wyklucza prawa do świadczenia. Nie jest wymagane wspólne zamieszkiwanie ani całodobowa opieka, a codzienna opieka przez 6-8 godzin dziennie uzasadnia rezygnację z zatrudnienia.Stan faktyczny
Skarżący K. P. wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z powodu rezygnacji z pracy zarobkowej w celu opieki nad niepełnosprawną matką, która mieszka z bratem skarżącego. Organ I instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na udział innych osób w opiece oraz na moment powstania niepełnosprawności matki. Skarżący podniósł, że sprawuje stałą opiekę przez 6-8 godzin dziennie, co uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2021 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzją z "[...]" r. wydaną z upoważnienia Burmistrza przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. (dalej jako: "organ I instancji"), na podstawie art. 17 i art. 24 ust. 2a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. - Dz.U. z 2020 r. poz. 111, dalej jako: "u.ś.r."), odmówiono przyznania K. P. (dalej jako: "skarżący") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką. W uzasadnieniu podniesiono, że matka wnioskodawcy legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 8 października 2018 r., przy czym niepełnosprawność istnieje od 18 października 2005 r. W związku z przebytym schorzeniami nie porusza się samodzielnie, jest osobą leżącą i wymaga pomocy innych osób we wszystkich czynnościach dnia codziennego. Nie mieszka ze skarżącym, lecz z drugim synem i jego rodziną. Skarżący w ramach sprawowania osobistej opieki nad matką dokonuje zakupów, kontaktuje się z placówkami służby zdrowia w celu uzyskania recept na stałe leki, realizuje te recepty oraz oklepuje plecy. Ustalono także, że przy niektórych czynnościach pielęgnacyjnych, a także przy przygotowywaniu posiłków pomagają mu inne osoby. Wskazano, że w ocenie organu I instancji nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r., ponieważ orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności matki wnioskodawcy datuje się od 8 października 2018 r. tj. od czasu kiedy miała ukończone 89 lat, zaś niepełnosprawność istnieje od 18 października 2005 r., podczas gdy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Decyzją z "[...]" r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy", "organ II instancji") po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Wskazano, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt 38/13) nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jednocześnie podkreślono, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowanie, spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Wskazano, że powyższa przesłanka nie została spełniona, bowiem w ocenie Kolegium konieczność opiekowania się matką nie jest wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia przez wnioskodawcę. Zdaniem Kolegium, za takim stanowiskiem przemawia zakres i wymiar czynności wykonywanych w ramach opieki, który nie wyklucza podjęcia przez skarżącego zatrudnienia. Ponadto wskazano, że w opiece nad matką uczestniczy brat skarżącego i jego żona, u których zamieszkuje osoba wymagającą opieki.
Wyrokiem z 15 października 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 572/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Kolegium nie wyjaśniło w dostateczny sposób przyjętej przesłanki odmowy przyznania świadczenia w postaci braku związku między rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Sąd wskazał, że dla ustalenia czy opieka skarżącego spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 u.ś.r. konieczne są szczegółowe ustalenia nie tylko dotyczące wymagań osoby niepełnosprawnej, ale także co do czasu, który potrzebny jest do dokonania wszystkich koniecznych czynności opiekuńczych, a także dyspozycyjności opiekuna w przypadkach zdarzeń nieprzewidzianych, a wymagających pomocy opiekuna. Natomiast w sprawie sporządzony został wprawdzie wywiad środowiskowy, ale stwierdzenia w nim zawarte są ogólnikowe i dotyczą w głównej mierze stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej. Z akt sprawy nie wynika natomiast, jaki jest rzeczywisty zakres opieki sprawowanej przez skarżącego i w jakim wymiarze czasowym opieka ta jest sprawowana oraz w jakim zakresie czynności związane z opieką nad osobą niepełnosprawną są wykonywane przez brata skarżącego i jego małżonkę. Niezbędne jest ustalenie dokładnego zakresu obowiązków skarżącego związanych z opieką nad niepełnosprawną matką, jak również ilości czasu, jaki skarżący musi poświecić na ich wykonanie. Dopiero uzupełnienie materiału dowodowego w tym zakresie pozwoli na ocenę, czy rodzaj i sposób opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką faktycznie uniemożliwia mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z "[...]" r. odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. Organ wskazał, że przeprowadził kolejny wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że matka skarżącego zamieszkuje wraz z bratem skarżącego, synową i trójką ich dzieci. Opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką sprawuje skarżący. Syn D., z którym zamieszkuje osoba wymagająca opieki, jest aktywny zawodowo, pracuje w systemie zmianowym. Natomiast jego żona jest od roku osobą bezrobotną z prawem do zasiłku, ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu lekkim z uwagi na chorobę kręgosłupa i z tego powodu nie może zajmować się teściową. Ponadto zwiększoną uwagę musi poświęcać synowi ze zdiagnozowanym zespołem Aspergera. Synowa wskazała, że opiekę nad matką sprawuje skarżący, a jej pomoc sprowadza się do czynności, które równocześnie wykonuje dla swojej rodziny, takich jak przygotowanie gorącego posiłku, zmiana pościeli czy prasowanie. Natomiast jej mąż pomaga czasem skarżącemu przy zaprowadzeniu matki do łazienki czy zrobieniu zakupów. Skarżący sprawuje opiekę nad matką w wymiarze 6-8 godzin dziennie, wykonując wszystkie niezbędne czynności. Organ I instancji nie kwestionował faktu sprawowania opieki przez skarżącego, ale jako powód odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazał art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała do 18. lub 25. roku życia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z "[...]" r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Odnosząc się do wskazanej przez organ I instancji przesłanki odmowy przyznania świadczenia w postaci daty powstania niepełnosprawności ponownie przywołało wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13, stwierdzający niekonstytucyjność art. 17 ust.1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osoba niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Organ odwoławczy podkreślił, że w świetle tego orzeczenia kryterium momentu powstania niepełnosprawności nie może stanowić podstawy orzekania o odmowie prawa do świadczenia. Jednakże powodem utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji było uznanie przez organ II instancji, że opieka nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym jest dzielona pomiędzy skarżącego a jego brata i bratową. Bratowa przygotowuje gorące posiłki, pierze i prasuje na rzecz teściowej, a ponieważ są to czynności czasochłonne, to skarżący uzyskuje duże ułatwienie w opiece nad matką. Ułatwieniem jest także robienie czasami zakupów przez brata i bratową. Czynności wykonywane przy matce przez skarżącego Kolegium oceniło jako nieczasochłonne, a potencjalną gotowość skarżącego do reagowania w sytuacjach nagłych jako wtórną, gdyż w pierwszej kolejności zareagują osoby zamieszkujące wspólnie z osobą wymagającą opieki. Dokonując takiej oceny stanu faktycznego organ odwoławczy uznał, że przy odpowiedniej organizacji czasu skarżący ma możliwość podjęcia zatrudnienia przy wsparciu brata i bratowej w takim zakresie, w jakim uzyskuje je obecnie. Kolegium wskazało, że skarżący sprawuje opiekę wspólnie z bratem i bratową, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, które skutkowały ustaleniem, że strona sprawuje nad matką opiekę, w zakresie i wymiarze niewymagającym rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia;
- art. 10 § 1 w związku z art. 79a § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie przez organ II instancji przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane, a przez to pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się odnośnie do ustaleń organu odwoławczego;
- art. 138 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji i nieskierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, w sytuacji, w której pozostał jeszcze konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy o istotnym wpływie na rozstrzygnięcie.
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez ustalenie, że strona nie była zmuszona do niepodjęcia lub rezygnacji zatrudnienia w związku z opieką nad matką;
- art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie obowiązującym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu podkreślił, że jego 93-letnia matka, z uwagi na zły stan zdrowia (przebyty udar), potrzebuje pomocy w każdej czynności dnia codziennego. Opiekę nad nią przejął skarżący co skutkowało koniecznością rezygnacji z prowadzonej działalności gospodarczej. Wyjaśnił, że matka mieszka z rodziną jego brata i on korzysta z ich wsparcia przy sprawowaniu opieki, jednakże ich rola nie może być porównywana z obowiązkami, jakie na nim spoczęły. Podał, że zakres i wymiar opieki nie budziły wątpliwości organu I instancji, który w maju 2019 r. przyznał mu specjalny zasiłek opiekuńczy. Wskazał, że rozstrzygnięcie ponownie oparto wyłącznie na wywiadzie środowiskowym, nie przesłuchując świadków ani strony. Podkreślił, że okazjonalną pomoc brata i bratowej trudno uznać za sprawowanie opieki. W sytuacji, gdy ocena materiału dowodowego przez organ odwoławczy różniła się od oceny organu I instancji należało umożliwić skarżącemu złożenie dodatkowych wniosków dowodowych na poparcie jego twierdzeń. Wbrew stanowisku organu odwoławczego, zakres i wymiar opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką uniemożliwiają mu podjęcie zatrudnienia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a.").
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.
W sprawie tej podstawę prawną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Ze znajdującego się w aktach administracyjnych orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jednoznacznie wynika, że matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i że wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Przy czym zaznaczyć należy, że nie leży w kompetencji organów orzekających w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego ocena stanu zdrowia osoby wymagającej opieki. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19, (dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem.
Wskazać należy, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, żeby opiekować się osobą niepełnosprawną. Przy czym opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. zasadnicze znaczenie ma faktyczne sprawowanie opieki w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności i pozostająca z tą opieką w związku przyczynowo – skutkowym rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy jako faktyczną podstawę odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazał brak związku między niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaną opieką, uznając że czynności wykonywane przez niego w stosunku do matki nie uniemożliwiają mu podjęcia zatrudnienia, ponieważ w opiece pomagają mu inne osoby (głównie bratowa i brat, z którymi matka zamieszkuje), wykonując czynności czasochłonne, takie jak gotowanie, pranie, prasowanie. W związku z tym pozostałe czynności opiekuńcze, jako mniej czasochłonne, nie uniemożliwiają skarżącemu podjęcia pracy. Również potencjalna gotowość skarżącego do reagowania w sytuacjach nagłych, z uwagi na niezamieszkiwanie wspólnie z matką, nie utrudnia skarżącemu podjęcia zatrudnienia, gdyż w sytuacjach tych w pierwszej kolejności zareagują osoby zamieszkujące wspólnie z osobą wymagającą opieki.
Sąd powyższej oceny nie podziela. Przede wszystkim, co podniesiono już wyżej, nie należy do gestii organu ustalenie zakresu niezbędnej opieki wymaganej przez osobę niepełnosprawną, gdyż wynika on jednoznacznie z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organ jest natomiast obowiązany ustalić faktyczny zakres tej opieki. Z oświadczenia skarżącego, jak i wyjaśnień jego bratowej złożonych w trakcie wywiadu środowiskowego, wynika, że jest to opieka stała, codzienna (6-8 godzin) i zabezpieczająca potrzeby matki. Pomoc świadczona przez bratową nie jest ukierunkowana na sprawowanie opieki nad teściową, a wynika z faktu wspólnego zamieszkiwania i jest udzielana w ramach bieżących czynności związanych z prowadzeniem domu. Natomiast pomoc brata skarżącego w doprowadzaniu matki do łazienki związana jest z jej niepełnosprawnością i wagą (95 kg), co jednoznacznie wynika z akt sprawy. Idąc tokiem rozumowania organu odwoławczego, korzystanie przez opiekuna przykładowo z usług cateringowych w zakresie przygotowywania posiłków, bądź pralni czy prasowalni, zamiast samodzielnego wykonywania tych czynności, dyskwalifikowałoby taką osobę z możliwości wykazania sprawowania stałej opieki. Żaden przepis nie wyklucza możliwości korzystania przez opiekuna z mniej lub bardziej okazjonalnej pomocy czy to członków rodziny, czy osób postronnych, przy wykonywaniu czynności opiekuńczych.
Uznaniu, że skarżący sprawuje stałą opiekę nie stoi także na przeszkodzie fakt niezamieszkiwania razem z matką, ani fakt niesprawowania opieki całodobowo. W tym zakresie należy przytoczyć pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w przywołanym wcześniej wyroku z 29 maja 2020 r. , który to pogląd Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela, a zgodnie z którym "przepis art. 17 ust. 1 ustawy o oświadczeniach rodzinnych nie wymaga zamieszkiwania opiekuna z osobą, nad którą jest sprawowana opieka, jakkolwiek w kontekście tego przepisu nie można oczywiście wykluczyć sytuacji, w której sprawowanie opieki – z uwagi na stan zdrowia osoby pozostającej pod opieką – wymagałoby stałego z nią przebywania (co w praktyce wiązałoby się ze wspólnym zamieszkiwaniem) bądź korzystania w sprawowaniu tej opieki z pomocy innych osób. Nie można zatem ani wymagać wspólnego zamieszkiwania, ani też sprawowania opieki nieustannie przez cały dzień i w tym sensie "całodobowo".(...) Dana osoba ze względu na swój stan zdrowia może wymagać stałej ("już na zawsze") lub długotrwałej (przez okres powyżej 12 miesięcy – § 29 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego) opieki lub pomocy. Wobec tego "sprawowanie opieki" zgodne z wymogami danego orzeczenia o niepełnosprawności, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (sprawności organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale przez cały dzień". Dodatkowo wskazać należy, że, jak wynika z oświadczenia skarżącego złożonego w trakcie wywiadu środowiskowego, rozważał on przeniesienie matki do siebie, ale z uwagi na warunki lokalowe (jednopokojowa kawalerka) i niemożność wstawienia specjalistycznego łóżka, z pomysłu tego zrezygnował i sprawuje opiekę w mieszkaniu brata.
Organ I instancji dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego nie miał wątpliwości, że stałą opiekę nad niepełnosprawną matką, w rozumieniu przepisów u.ś.r., sprawuje skarżący. Wskazuje na to również przyznanie i wypłacanie skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką, którego przesłanki przyznania są zbliżone do przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jeżeli organ odwoławczy nie podzielał poglądu o stałej opiece, to dla usunięcia wątpliwości mógł uzupełnić postępowanie dowodowe, przykładowo zobowiązując skarżącego do przedłożenia dodatkowych dowodów lub przesłuchując go lub inne osoby, które mogłyby mieć wiedzę w tym przedmiocie (np. sąsiadów). Podkreślić bowiem należy, że przepisy procedury administracyjnej nakładają na organy administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art.77 § 1 k.p.a.), a następnie dokonania oceny tego materiału (art.80 k.p.a.). Zwłaszcza, że w myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Odnosząc się natomiast do wskazanej w zaskarżonej decyzji możliwości świadczenia przez skarżącego pracy zarobkowej, to należy mieć na uwadze, że wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki w stosunku do osoby niepełnosprawnej w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stawić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jeżeli zatem skarżący opiekuje się matką codziennie przez 6-8 godzin, to w ocenie Sądu, uniemożliwia mu to podjęcie pracy.
W tym stanie rzeczy Sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Dalsze postępowanie organów w sprawie wynika wprost z poczynionych wyżej rozważań i powodować powinno jednoznaczne ustalenie, poczynione na skutek uzupełnienia materiału dowodowego o ewentualne dowody zawnioskowane przez skarżącego (co sugerował w skardze) lub przesłuchanie świadków (np. sąsiadów), zakresu i czasu sprawowanej opieki, a w konsekwencji możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego.
Sprawa na wniosek organu, przy braku sprzeciwu skarżącego, została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło