II SA/Ol 53/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.W. o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi K.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. K.W., uiściwszy opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem, wystąpił we wniosku z 10 lipca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (nieskreślona żadna z pozycji w rubryce 4.1. formularza) i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu stwierdził, iż ze względów finansowych nie stać go na opłacenie pomocy prawnej. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 42 m2, samochód osobowy o wartości ok. 14000 zł i motocykl o wartości ok. 9000 zł. Dochód miesięczny netto skarżącego, z tytułu umowy o pracę, wynosi 2300 zł, a żony, z tytułu wynajmu i umowy zlecenia - 1260 zł. Wymienione zobowiązania i stałe wydatki ponoszone są na: kredyt hipoteczny (457 zł), czynsz (786 zł), media (230 zł) i ubezpieczenie pojazdów, mieszkania i życia (3600 zł/rok). Rozpatrując wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., w skrócie: p.p.s.a.), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika, stanowiące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.), następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając to na uwadze zauważyć należy, iż rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Postanowieniem z 18 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie utrzymał w mocy zaskarżone przez niego postanowienie starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W tym względzie należy wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że po prawomocnym rozstrzygnięciu w przedmiocie przyznania prawa pomocy strona może wprawdzie złożyć kolejny wniosek, jednak jego rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale i sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. np postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2016 r., sygn. II OZ 772/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu utrzymanego w mocy postanowienia starszy referendarz sądowy stwierdził, iż sytuacja materialna skarżącego i jego żony nie przemawia za uznaniem, że zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Łączny dochód małżonków przekracza dwukrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę, a to umożliwia przy rozsądnym gospodarowaniu nie tylko zabezpieczenie środków na niezbędne koszty utrzymania 2-osobowej, ale również poczynienie pewnych oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania. Mając zatem na uwadze z jednej strony - wysokość środków, którymi dysponują skarżący i jego żona (3560 zł), z drugiej zaś - wysokość wykazanych w rubryce nr 11 wydatków (1393 zł), stwierdzono, że skarżący nie wykazał, że środki te - po pokryciu wskazanych wydatków - nie są wystarczające na opłacenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla 2-osobowej rodziny. Skarżący nie wskazał bowiem żadnych szczególnych wydatków, których ponoszenie w przypadku jego rodziny jest obecnie konieczne, nie powołał się też na wyższą od przeciętnej, a uzasadnioną sytuacją tej rodziny, wysokość określonych wydatków koniecznych. Orzekający dodatkowo zauważył, iż źródło pokrycia kosztów postepowania mogłyby też stanowić posiadane ówcześnie oszczędności w kwocie 2.000 zł i 600 GBP. Wskazanie przez skarżącego w sprzeciwie, iż nie wykazał wszystkich miesięcznych wydatków "(270 zł – inny spłacany kredyt, podatki, telefony, internet, ubezpieczenia, dojazdy do pracy), a oszczędności "chciałby[-] zachować na wypadek przegranej sprawy i konieczności rozebrania domku" nie spowodowało zmiany przedstawionej oceny przez Sąd utrzymujący w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego. Bazując na informacjach zawartych w obecnym wniosku stwierdzono, iż nie doszło do zasadniczej zmiany sytuacji materialnej skarżącego. Sytuacja ta różni się w zasadzie jedynie brakiem jakichkolwiek oszczędności. Nie zostało to jednak przez niego w żaden sposób skomentowane, choć przecież wyraził zamiar ich zachowania aż do czasu rozstrzygnięcia sprawy, Sąd zwrócił zaś uwagę na brak podstaw do przyjęcia, że jakiekolwiek zobowiązania strony korzystają z pierwszeństwa względem obowiązku finansowania przez nią kosztów prowadzenia sprawy przed sądem oraz na powinność poczynienia oszczędności pozwalających na ich pokrycie we własnym zakresie. Zdaniem orzekającego, skarżący nie stworzył zatem podstaw do sformułowania odmiennej od dokonanej wcześniej oceny jego sytuacji, w związku z czym pozostaje ona wiążąca, uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stąd też, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.