II SA/Ol 565/18

WyrokWSA w Olsztynie2018-12-18

Skład orzekający: Beata Jezielska, Marzenna Glabas, Tadeusz Lipiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylając własny wyrok z powodu nieważności postępowania, powinien jednocześnie rozpoznać sprawę merytorycznie i oddalić skargę, czy też powinien przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji z powodu pozbawienia strony możliwości obrony jej praw (nie uwzględnienie S. J. jako uczestnika postępowania), uchylił swój własny wyrok. Następnie, na podstawie art. 179a PPSA, sąd ten rozpoznał sprawę merytorycznie i oddalił skargę, uznając, że mimo wadliwości postępowania sądowego, materialnoprawne przesłanki do wydania decyzji obciążającej skarżącego kosztami usunięcia i przechowywania pojazdu zostały spełnione.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu. Starosta nałożył na S. J. (właściciela) i M. J. (kierującego) obowiązek zapłaty tych kosztów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło o nałożeniu solidarnego obowiązku zapłaty. WSA w Olsztynie oddalił skargę M. J. na decyzję SKO. WSA w Olsztynie wyrokiem z 25 września 2018 r. oddalił skargę M. J. na decyzję SKO. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego. WSA w Olsztynie wyrokiem z 18 grudnia 2018 r. uchylił swój poprzedni wyrok z powodu nieważności postępowania (pozbawienie S. J. możliwości obrony praw) i oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 565/18, i oddalono skargę. Przyznano adwokatowi J. F. G. wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018 r. skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 565/18 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu I. uchyla zaskarżony kasacyjnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 565/18; II. oddala skargę; III. przyznaje adwokatowi J. F. G. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 1.050 (jeden tysiąc pięćdziesiąt) złotych netto powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wojewódzki Sad Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 565/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. w przedmiocie kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu oddalił skargę. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", Starosta, działając na podstawie art. 130a ust. 5f, 10h i 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm., dalej jako: "u.p.r.d."), nałożył na S. J. i M. J. obowiązek zapłaty kwoty 3.860 zł tytułem obciążenia kosztami usunięcia i przechowywania pojazdu marki VW Golf, nr rej. "[...]", należącego do S. J., w terminie 30 dni od daty, w której decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 19 sierpnia 2017 r. Komenda Powiatowa Policji wydała dyspozycję usunięcia pojazdu. Ustalono, że pojazd należy do S. J., a kierował nim jego syn M. J. w stanie nietrzeźwości. Firma "[...]" M. F., z którym P. G. zawarł umowę na usuwanie pojazdów i prowadzenie parkingu strzeżonego, usunęła pojazd na koszt właściciela, po czym pojazd pozostawiono na parkingu strzeżonym w G. przy ulicy "[...]". Pismem z dnia 22 sierpnia 2017 r. właściciel został powiadomiony o usunięciu i przemieszczeniu pojazdu oraz o skutkach jego nieodebrania. Pomimo powyższego, pojazd nie został odebrany. W związku z brakiem odbioru pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, wnioskiem z dnia 13 grudnia 2017 r., Starosta wystąpił do Sądu Rejonowego o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2017 r., sygn. akt I Ns 583/17 Sąd Rejonowy, Wydział I Cywilny orzekł o przepadku pojazdu na rzecz powiatu. W dniu 24 stycznia 2018 r. postanowienie Sądu stało się prawomocne. Organ I instancji podał, że należne koszty wyliczono w oparciu o art. 130a ust. 5c i 5f u.p.r.d. i § 7 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. c) umowy z dnia "[...]" r., nr "[...]", zawartej pomiędzy Powiatem a firmą "[...]". Wyszczególniono, że koszty te obejmują: usunięcie pojazdu - 410,00 zł oraz przechowywanie pojazdu przez 115 dni liczone od dnia 19 sierpnia 2017 r. do dnia 11 grudnia 2017 r. razy stawka dobowa w wysokości 30 zł - razem 3.450,00 zł. W odwołaniu od tej decyzji S. J. oświadczył, że odmawia wykonania decyzji, gdyż nie został powiadomiony o konieczności usunięcia pojazdu. Stwierdził, że usunąłby pojazd za kwotę wielokrotnie niższą. Zakwestionował ustalone stawki opłat. Zarzucił, że w czasie przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym pojazd został ograbiony, a Policja umorzyła postępowanie z powodu niewykrycia sprawcy. Podniósł, że powiat przejął pojazd łącznie z ciążącymi na nim obciążeniami. Odwołanie od decyzji złożył również M. J. (dalej jako: "skarżący"), wnosząc o umorzenie kosztów. Podał, że nie stać go ani jego ojca na opłacenie żądanej kwoty. Zdaniem skarżącego umorzenie kosztów uzasadnia także fakt, że pojazd został okradziony na parkingu strzeżonym z czterech kół i nikt nie został pociągnięty za to do odpowiedzialności. Zaprzeczył, aby prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości. Wskazał, że badanie trzeźwości na miejscu wypadku nie wykazało żadnej zawartości alkoholu w jego organizmie. Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchyliło decyzję organu I instancji w całości i orzekło o nałożeniu na S. J. i M. J. solidarnego obowiązku zapłaty kwoty 4.961 zł z tytułu obciążenia kosztami za usunięcie z drogi i przechowywanie pojazdu marki VW Golf, nr rej. "[...]", za okres od 19 sierpnia 2017 r. do 11 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył treść art. 130a ust. 1, ust.2, ust. 5c, ust. 10, ust. 10g, ust. 10h oraz ust. 10i u.p.r.d. Potwierdził prawidłowość ustaleń organu I instancji co do usunięcia pojazdu z drogi, jego przechowywania na parkingu strzeżonym oraz jego przepadku na rzecz powiatu. Wskazał, że pismem z dnia 22 sierpnia 2017 r. właściciel pojazdu został powiadomiony, że nieodebranie pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia będzie skutkowało wystąpieniem do sądu o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu. Pomimo tego pojazd nie został odebrany z parkingu strzeżonego. Organ odwoławczy stwierdził, że usunięcie pojazdu na podstawie art. 130a ust. 1 u.p.r.d. jest obligatoryjne. Właściwy organ jest zobowiązany usunąć pojazd w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniającej usunięcie, nie jest to pozostawione jego uznaniu. Celem regulacji zawartej wart. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym jest ochrona dobra o istotnym publicznie znaczeniu - bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz życia i zdrowia jego uczestników. Istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym; jest ono wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zatem zadanie to jest wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki także z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym, oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków. Co do zasady, należne wynagrodzenie i zwrot kosztów obciąża właściciela pojazdu, jednakże w sytuacji, gdy właściciel nie odbierze pojazdu i nie uiści tych należności, nie można pozbawić jednostki wykonującej zlecone jej zadanie publiczne należnego wynagrodzenia i zwrotu poniesionych kosztów. Analizując wysokość ustalonych kosztów, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji błędnie zastosował w niniejszej sprawie do ustalenia opłaty stawki wynikające z umowy zawartej z firmą "[...]". Wskazał, że na podstawie art. 130 a ust. 6a u.p.r.d. rada powiatu ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a. Organ II instancji ustalił, że w sprawie zastosowanie ma uchwała Rady Powiatu nr XXIII. 148.2016 z 29 września 2016 r. w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu. Podał, że z treści tej uchwały wynika, że za usunięcie pojazdu z drogi na koszt właściciela w przypadkach określonych w art. 130a ust. 1 i 2 u.p.r.d. ustala się opłatę w wysokości brutto - w przypadku pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t - 476 zł (§ 1 pkt 1 uchwały). Z kolei zgodnie z § 1 pkt 2 tej uchwały stawka opłaty za przechowywanie na parkingu strzeżonym pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t wynosi 39 zł. Zatem takie stawki organ winien przyjąć przy ustalaniu opłaty wynikającej z obowiązku zapłaty kosztów usunięcia z drogi i przechowywania przedmiotowego pojazdu. Prawidłowo ustalona kwota do zapłaty powinna wynosić łącznie 4.961,00 zł. Wyjaśniono, że data końcowa okresu, za jaki ustalono stronom opłatę za przechowywanie pojazdu (11 grudnia 2017 r.) wynika z faktu, iż w dniu tym pojazd przekazany został na nieodpłatny parking przy ul. "[...]". Kolegium zaznaczyło, że wydając rozstrzygnięcie na niekorzyść strony, miało na uwadze teść art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, z którego wynika, iż takie działalnie uzasadnione jest jedynie wówczas gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja organu I instancji rażąco naruszała prawo, gdyż była ewidentnie sprzeczna z niebudzącym wątpliwości przepisami prawa. Wskazano, że organ I instancji, mimo wyraźnych przepisów art. 130a ust. 6 u.p.r.d. i cytowanej uchwały Rady Powiatu niewłaściwie zastosował w niniejszej sprawie, stawki wynikające z umowy zawartej z firmą "[...]", zamiast stawek wynikających bezpośrednio z uchwały Rady Powiatu, co miało wpływ na wysokość ustalonej opłaty. Odnosząc się do pozostałych argumentów odwołania, Kolegium oceniło, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia. Stwierdzono, że zarzuty dotyczące nieprawidłowego przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym, w tym kradzież czterech kół, jak również sytuacja życiowa i zdrowotna strony, nie mogą podlegać uwzględnieniu w niniejszym postępowaniu, gdyż powołane przepisy u.p.r.d. nie dają organom takiej możliwości. Strony postępowania mogą zwrócić się do organu z odrębnym wnioskiem o umorzenie w całości lub części kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu, przy czym wniosek taki rozpatrzony zostanie w odrębnym postępowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie M. J. podniósł, że nie poczuwa się do obowiązku zapłaty firmie "[...]" jakichkolwiek kosztów. Wskazał, że opłata jest niesłuszna, gdyż pojazd nie był na parkingu strzeżonym. Zarzucił, że parkingu nikt nie pilnuje, umieszczone tam kamery to atrapy. Podał, że założył sprawę cywilną firmie "Top Cars" za niedopełnienie obowiązków. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 25 września 2018 r.: - Pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu poparł skargę. Wskazał, że organ naruszył art. 130a ust. 10i u.p.r.d., ponieważ nie wyjaśnił jaki tytuł prawny do pojazdu przysługiwał skarżącemu. Zdaniem pełnomocnika skarżący został niesłusznie zobowiązany do zapłaty solidarnie, gdyż w chwili usunięcia pojazdu nie przysługiwał mu do niego żaden tytuł prawny. Zarzucił, że materiał dowodowy został zgromadzony z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, ponieważ nie ustalono tytułu prawnego skarżącego do pojazdu, a ponadto orzeczono na niekorzyść strony. Wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, które nie zostały uiszczone w całości ani w części. - pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji i odpowiedzi na skargę. Podał, że skarżący był kierującym pojazdem i z tego tytułu trzeba przyjąć, że był w jego posiadaniu. Wskazał, że w orzecznictwie znajdują się nawet przykłady zobowiązania solidarnego do zapłaty osoby, która ukradła pojazd. Podniósł, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, dlatego organ mógł orzec na niekorzyść strony. W uzasadnieniu wskazanego na wstępie wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że materialnoprawne przesłanki wydania decyzji w przedmiocie obciążenia właściciela pojazdu kosztami usunięcia pojazdu z drogi i jego przechowywania na parkingu określa art. 130a u.p.r.d. Zgodnie z ust. 10 h tego artykułu koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. W stanie faktycznym sprawy niekwestionowane było, że właścicielem usuniętego i przechowywanego na parkingu strzeżonym pojazdu był S. J., natomiast jego syn M. J. kierował nim w dniu 19 sierpnia 2017 r., Z dyspozycji usunięcia pojazdu wynika wprost, że pojazd odebrano od M. J., który oświadczył, że użytkuje pojazd, a właściciel pojazdu jest jego ojcem. Przyczyną wydania dyspozycji było pozostawanie pojazdu w miejscu zabronionym i utrudniającym ruch drogowy lub zagrażającym bezpieczeństwu (art. 130 a ust. 1 pkt 1 u.p.r.d.). Nie budziło zatem wątpliwości Sądu, że spełnione zostały przesłanki do usunięcia pojazdu z drogi na koszt właściciela pojazdu i skarżącego, który faktycznie władał pojazdem. Usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych należy do zadań własnych powiatu, Na podstawie art. 130a ust 6 u.p.r.d. rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2 oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat za usunięcie pojazdu i jego parkowanie. Sąd uznał, że z treści art. 130a ust. 5 c i ust. 6 u.p.r.d. jednoznacznie wynika, że opłata za usunięcie i parkowanie pojazdu ustalana jest według stawek określonych w uchwale rady powiatu, stanowiącej akt prawa miejscowego. Pominięcie przez organ I instancji powołanej uchwały Rady Powiatu przy określeniu zwrotu należnych jednostce samorządu terytorialnego kosztów realizacji zadania publicznego, jest w sprawie oczywiste i stanowiło rażące naruszenie omawianych przepisów, co zgodnie z art. 139 k.p.a. uprawniało organ odwoławczy do wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się i ustalenia kosztów zgodnie ze stawkami wynikającymi z uchwały. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 oraz 107 § 1 pkt 6 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi oraz nieuchyleniu zaskarżonej decyzji w całości, mimo że istniały po temu podstawy, ponieważ w postepowaniu przed organami nie wyjaśniono należycie stanu faktycznego sprawy, tj. całkowicie pominięto ustalenie, jaki tytuł prawny inny niż prawo własności przysługiwał skarżącemu w chwili zatrzymania pojazdu, mimo iż zgodnie z art. 130a ust. 10i u.p.r.d. wskazana okoliczność stanowi jedną z przesłanek odpowiedzialności osoby, w której władaniu znajdował się pojazd w chwili usunięcia, b) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi, przy jednoczesnym braku szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn nieuwzględnienia zarzutów skarżącego, mimo iż art. 134 § 1 i 141 § 4 p.p.s.a. nakładają na Sąd obowiązek ustosunkowania się do zarzutów zawartych w treści skargi, c) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi przez Sąd oraz nieuchylenie zaskarżonej decyzji w całości, mimo iż istniały ku temu podstawy, ponieważ organ odwoławczy wydał decyzje na niekorzyść strony odwołującej się, a zaskarżona decyzja nie naruszała rażąco prawa lub interesu społecznego. 2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 130a ust. 10i u.p.r.d. w zw. z art. 130a ust. 10h u.p.r.d., poprzez błędną wykładnię art. 130a ust. 10i u.p.r.d. i bezzasadne uznanie, iż przytoczony przepis nie nakazuje dochodzić tytułu prawnego, jakim legitymował się kierujący pojazdem, a do jego zastosowania wystarczające jest stwierdzenie, że sprawca władał pojazdem i nie jest jego właścicielem, mimo że ustalenie tytułu prawnego do pojazdu ma istotne znaczenie dla powstania odpowiedzialności osoby dysponującej pojazdem w chwili jego zatrzymania, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi. Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako: "p.p.s.a."), jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. W rozpoznawanej sprawie na skutek oczywistego przeoczenia przy rejestrowaniu sprawy nie został uwzględniony jako uczestnik postępowania S. J., mimo że brał on udział w postępowaniu administracyjnym, co z mocy art. 33 § 1 p.p.s.a .skutkuje, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym posiada on przymiot uczestnika postępowania na prawach strony. Niewykazanie uczestnika postępowania na etapie rejestracji sprawy spowodowało, że nie zostały mu doręczone pisma w sprawie ze stosownymi pouczeniami, a także nie został on zawiadomiony o terminie rozprawy, co niewątpliwie skutkowało pozbawieniem go możliwości obrony jego praw. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Zatem, ponieważ w rozpoznawanej sprawie doszło do nieważności postępowania, w oparciu o tę przesłankę wynikającą z art. 179a p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżony skargą kasacyjną wyrok z dnia 25 września 2018 r. ( pkt I. wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r.) , po wcześniejszym doręczeniu S. J. odpisów skargi, odpowiedzi na skargę i skargi kasacyjnej oraz zawiadomienia o terminie rozprawy. Odnosząc się natomiast do pkt II. wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r., w którym Sąd oddalił skargę, to wskazać należy, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym opisanym na wstępie uzasadnienia, brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Materialnoprawne przesłanki wydania decyzji w przedmiocie obciążenia właściciela pojazdu kosztami usunięcia pojazdu z drogi i jego przechowywania na parkingu określa art. 130a u.p.r.d. Zgodnie z ust. 10 h tego artykułu koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Decyzja, wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d., jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie ( por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2142/15, z dnia 20 kwietnia 2018r., sygn. akt I OSK 2470/17, publ. na stronie ozreczenia.nsa.gov.pl). W myśl ust. 10 i jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Przepis ten nakazuje pociągnąć do współodpowiedzialności za koszty spowodowane koniecznością usunięcia pojazdu z drogi powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, osobę, w której władaniu znajdował się faktycznie pojazd w czasie wystąpienia zdarzenia uzasadniającego usunięcie pojazdu. Chodzi tu o osobę, która kierowała pojazdem, nie będąc jego właścicielem. Wbrew przekonaniu pełnomocnika skarżącego przepis ten nie nakazuje dochodzić tytułu prawnego, jakim legitymował się kierujący pojazdem, wystarczające jest stwierdzenie, że sprawca władał pojazdem i nie jest jego właścicielem. Na marginesie jedynie dodać należy, że z akt administracyjnych sprawy i znajdujących się w nich oświadczeń skarżącego ( k. 12v., 25) wynika jednoznacznie, że to właśnie skarżący był użytkownikiem pojazdu stanowiącego własność jego ojca. Taką formę władania można ocenić jako użyczenie, choć, jako to wyżej wskazano, nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W stanie faktycznym sprawy nie jest kwestionowane, że właścicielem usuniętego i przechowywanego na parkingu strzeżonym pojazdu marki VW Golf, nr rej. "[...]" był S. J. Natomiast jego syn M. J. kierował nim w dniu 19 sierpnia 2017 r., mimo orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, co potwierdza znajdujący się w aktach administracyjnych odpis prawomocnego wyroku skazującego (k. 17). Z dyspozycji usunięcia pojazdu wynika wprost, że pojazd odebrano od M. J., który oświadczył, że użytkuje pojazd, a właściciel pojazdu jest jego ojcem. Przyczyną wydania dyspozycji było pozostawanie pojazdu w miejscu zabronionym i utrudniającym ruch drogowy lub zagrażającym bezpieczeństwu (art. 130 a ust. 1 pkt 1 u.p.r.d.). Z akt sprawy wynika, że pojazd został uszkodzony w wyniku zdarzenia drogowego w miejscu skrzyżowania dróg (k.9). Skarżący w piśmie z dnia 25 maja 2018 r. (k. 43) potwierdził, że "pojazd przeznaczono do kasacji z powodu uszkodzeń powstałych w wypadku". Nie budzi zatem wątpliwości, że spełnione zostały przesłanki do usunięcia pojazdu z drogi na koszt właściciela pojazdu i skarżącego, który faktycznie władał pojazdem. Art. 130a ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. stanowi jednoznacznie, że pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. W takiej sytuacji policjant musi obligatoryjnie wydać dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi (art. 130a ust. 4 pkt 1 u.p.r.d.). W art. 130a ust. 1-3 określone zostały przypadki, w których obligatoryjnie lub fakultatywnie pojazd jest usuwany z drogi na koszt jego właściciela. Chodzi tu o sytuacje zagrażające bezpieczeństwu w ruchu drogowym, za które odpowiedzialność ponosi właściciel pojazdu, także w sytuacji udostępnienia czy powierzenia pojazdu innej osobie, solidarnie z osobą faktycznie władającą pojazdem. Sam skarżący nie neguje wystąpienia okoliczności uzasadniających usunięcie pojazdu na jego koszt i koszt właściciela. Podważa natomiast zasadność ponoszenia kosztów za przechowywanie pojazdu na parkingu, który jego zdaniem nie był w ogóle strzeżony. Skarżący sprzeciwia się zapłacie kosztów firmie "[...]". W związku z tym wyjaśnić należy, że kwestia należnego wynagrodzenia jednostce wyznaczonej do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów, nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Za wykonanie zleconej usługi holowania i dozoru przedsiębiorcy przysługuje wynagrodzenie od starosty, a nie posiadacza pojazdu. Należności jednostki prowadzącej parking strzeżony ustala organ egzekucyjny w trybie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl natomiast art. 130a ust. 5f u.p.r.d. usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Stosownie do obowiązującego ust. 5c pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. W myśl ust. 6 tego przepisu rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2 oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat za usunięcie pojazdu i jego parkowanie. Ustawodawca określił maksymalne stawki opłat w ust. 6a art. 130a u.p.r.d. Zgodnie z art. 130a ust. 6b u.p.r.d., maksymalne stawki opłat określone w ust. 6a, obowiązujące w danym roku kalendarzowym ulegają corocznie zmianie na następny rok kalendarzowy w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza roku, w którym stawki ulegają zmianie, w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego. Jak stanowi art. 130a ust. 6c u.p.r.d., na każdy rok kalendarzowy minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" maksymalne stawki opłat, o których mowa w ust. 6a, z uwzględnieniem zasady określonej w ust. 6b, zaokrąglając je w górę do pełnych złotych. Wskaźnik cen, o którym mowa w ust. 6b, ustala się na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w terminie 20 dni od dnia jego ogłoszenia (art. 130a ust. 6d). Zgodnie z ust. 6e opłaty, o których mowa w ust. 6 stanowią dochód własny powiatu. Analiza przytoczonych przepisów, a w szczególności ich wykładnia systemowa i funkcjonalna wskazują, że ustawodawca ustanowił mechanizm ustalania opłat za usunięcie pojazdów niezależny od faktycznej wysokości tych opłat w konkretnym przypadku (tak NSA w wyroku z dnia 27 lutego 2018r., sygn. akt I OSK 982/16, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Stawki opłat ustalane przez radę powiatu za usuwanie i parkowanie pojazdów w sytuacjach opisanych w ust. 1 i 2 art. 130a nie stanowią wynagrodzenia przysługującego przedsiębiorcy, któremu zlecono usunięcie i parkowanie pojazdu, ale, jak to sprecyzował ustawodawca, stanowią dochód jednostki samorządu terytorialnego, której powierzono te zadania. Wysokość naliczonej opłaty uwzględnia należne przechowawcy wynagrodzenie, ale prócz niego opłata zawiera sankcję za naruszenie porządku prawnego i konieczność podjęcia działania przez organy państwa (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 października 2013r., sygn. akt II SA/Ol 527/13 i z dnia 21 maja 2015r., sygn. akt II SA/Ol 383/15, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści art. 130a ust. 5 c i ust. 6 u.p.r.d. jednoznacznie wynika, że opłata za usunięcie i parkowanie pojazdu ustalana jest według stawek określonych w uchwale rady powiatu, stanowiącej akt prawa miejscowego. Pominięcie przez organ I instancji powołanej uchwały Rady Powiatu przy określeniu zwrotu należnych jednostce samorządu terytorialnego kosztów realizacji zadania publicznego, jest w sprawie oczywiste i stanowiło rażące naruszenie omawianych przepisów, co zgodnie z art. 139 k.p.a. uprawniało organ odwoławczy do wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt II. wyroku O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego, ustanowionemu w trybie prawa pomocy, Sąd orzekł na zasadzie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 254 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 lit. a) w zw. z § 8 pkt 3 i w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.). Wynagrodzenie to obejmuje kwotę 600 zł za postępowanie pierwszoinstancyjne i kwotę 450 zł za postępowanie kasacyjne.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło