II SA/Ol 567/25

WyrokWSA w Olsztynie2025-11-06

Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Tadeusz Lipiński, Piotr Chybicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na przewoźnika drogowego za wykonywanie przewozu pojazdem bez ważnego badania technicznego powinna być miarkowana lub czy można odstąpić od jej nałożenia na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), w szczególności art. 189f KPA, czy też wyłącznie na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym (UTD)?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy ustawy o transporcie drogowym (UTD), w tym art. 92c UTD, stanowią samodzielną i szczególną regulację dotyczącą odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych w transporcie drogowym. W związku z tym, przepisy działu IVa KPA, w tym art. 189f KPA, nie mają zastosowania w sprawach kar pieniężnych nakładanych na podstawie UTD, nawet jeśli regulacje UTD są węższe lub odmienne od KPA. Kara pieniężna za brak ważnego badania technicznego jest karą związaną, a organy nie mają swobody w jej miarkowaniu ani odstępowaniu od nałożenia, chyba że zachodzą przesłanki określone w UTD.
Stan faktyczny
Podczas kontroli drogowej na granicy stwierdzono, że samochód ciężarowy wykonywał międzynarodowy transport drogowy pomimo upływu terminu ważności badań technicznych. Komendant Straży Granicznej nałożył na przewoźnika karę pieniężną. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Komendanta Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej. Firma R. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję, argumentując, że powinny mieć zastosowanie przepisy KPA dotyczące odstąpienia od nałożenia kary, a także że nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 6 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant starszy specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 roku sprawy ze skargi R. sp. z o.o. w W. na decyzję Komendanta Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego - oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu akt sprawy wynika, że 21 stycznia 2025 r. około godz. 12:40 w drogowym przejściu granicznym w G. do kontroli granicznej na kierunku przyjazdowym do Polski zgłosił się obywatel Rosji A. O. jako kierujący samochodem ciężarowym marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem wykonywany był międzynarodowy transport drogowy rzeczy z K. do B.. Przewóz drogowy wykonywała firma R. Sp. z o.o. z siedzibą w W., na dowód czego kierowca okazał licencję nr [...] dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Kierujący w/w pojazdem przedstawił do kontroli następujące dokumenty: paszport, Kartę Polaka, świadectwo kierowcy, umowę o pracę, rosyjskie prawo jazdy, dowód rejestracyjny nr [...] samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W toku przeprowadzonej kontroli funkcjonariusz Straży Granicznej dokonując analizy przedstawionych dokumentów oraz danych zawartych w bazie "Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców" (dalej CEPiK) dotyczących samochodu ciężarowego numerze rejestracyjnym [...], stwierdził że termin ważności badań technicznych pojazdu upłynął 16 stycznia 2025r. W związku z powyższym, stwierdził naruszenie obowiązków i warunków przewozu drogowego polegające na "wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego", co skutkowało zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego pojazdu. Z przeprowadzonej kontroli drogowej sporządzono zaś protokół kontroli wraz z załącznikiem nr 1. stwierdzając naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego określonego w załączniku nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1539 z późn. zm. - dalej UTD) L.p. 9.1 "Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd oraz załącznikiem nr 2 do protokołu, stwierdzając naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego określone w załączniku nr 4 do UTD L.p. 15.1. "Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego ". Jeden egzemplarz protokołu wraz z załącznikami przekazano kierującemu, który podpisał przedmiotowy protokół kontroli wraz z załącznikami, nie wnosząc do niego żadnych zastrzeżeń ani uwag. Mając na względzie przedstawione wyżej ustalenia Komendant Placówki Straży Granicznej w G. decyzją z [...] r. nałożył na R. Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 2 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji stanowił art. 92a ust. 1 UTD, zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z załącznikiem nr 3 lp. 9.1 UTD Komendant Placówki Straży Granicznej w G. wskazał naruszenie przepisów polegające na: - "wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego za każdy pojazd", za które przewidziano karę w wysokości 2 000 zł. Według organu I instancji w sprawie nie zachodziły przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary, zawarte w art. 92c ust. 1 pkt 1 UTD, bowiem Strona nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że nie miała wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji, Komendant Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy zaznaczył, że podzielił ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ I instancji. Stwierdzony w dniu kontroli brak badań technicznych uznał za bezsporny. Jak zastrzegł w sprawie kwestionowana jest jedynie zasadność i podstawy prawne nałożenia kary pieniężnej. Organ wskazał, ze kwestie badań technicznych uregulowane zostały w przepisach ustawy prawo o ruchu drogowym. W myśl art. 81 ust. 1 PRD, właściciel m.in. pojazdu samochodowego jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. Podmiot wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu podlega karze pieniężnej. To na Skarżącym oraz na zarządzającym transportem w przedsiębiorstwie, ciąży obowiązek sprawdzenia wszystkich dokumentów niezbędnych do wykonania przewozu. Sprawdzenie dowodów rejestracyjnych pojazdów jest czynnością podstawową i konieczną przed wykonaniem nimi przejazdu. Organ zaznaczył, że sformułowany w odwołaniu zarzut niezastosowania przepisów umożliwiających odstąpienie od nałożenia kary był bezzasadny. Jedną z przesłanek zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. (która potencjalnie mogła mieć zastosowanie w sprawie) jest brak wpływu Strony na powstanie naruszenia. W niniejszej sprawie Skarżący nie przedłożył dowodów na potwierdzenie, że zaistniały okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność. Organ zwrócił ponadto uwagę, że zgodnie z regułą kolizyjną przewidzianą w art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., w przypadku uregulowania w ustawie szczególnej m.in. przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, znajdują zastosowanie przepisy tej ustawy. Skoro więc kara była nałożona na podstawie przepisów u.t.d., która przewiduje zarówno sztywną wysokość kar. jak i kwestie odstąpienia od ich nałożenia, to nie było podstaw do zastosowania przepisów k.p.a. w tym względzie. Bezpośrednio odnosząc się do zarzutu braku możliwości zastosowania pouczenia administracyjnego, organ odwoławczy wyjaśnił, że kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92 a w zw. z art. 93 ust. 1 UTD. Treść art. 92 a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do UTD określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do UTD. W tym zakresie organ nie ma swobody działania, lecz ma obowiązek określić karę w przypadku stwierdzenia stanu faktycznego wymienionego w tych przepisach. Kara jest przy tym ściśle określona przez ustawę, a organ administracyjny nie ma kompetencji do miarkowania kary w sytuacji, gdy stwierdzi spełnienie przesłanek do jej wymierzenia. Biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy organ przyjął za bezsporne że 21 stycznia 2025 r. kierujący samochodem ciężarowym marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] prowadził ciągnik siodłowy bez aktualnego okresowego badania technicznego. Sytuacja taka obligowała do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Wysokość kary pieniężnej została przez ustawodawcę ustalona w wysokości sztywnej, bez możliwości miarkowania jej wysokości. Organy nie miały zatem prawa wymierzyć sankcji pieniężnej w innej kwocie. Organ Odwoławczy wskazał również, że rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniające Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady wskazuje w załączniku nr I tabeli nr 5 dotyczącej grupy naruszeń przepisów Dyrektywy 2014/45/UE (okresowe badania zdatności do ruchu drogowego) oraz Dyrektywy 2014/47/UE ( drogowa kontrola techniczna) rodzaj naruszenia jakim jest zdatność do ruchu drogowego. Dodatkowo pod tabelą wskazuje się klasyfikację usterek tj. PN = usterki poważne. BPN = usterki niebezpieczne, NN = kierowanie pojazdem z usterkami, co stwarza bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa drogowego. W art. 10 ust 1. lit.a. Dyrektywy 2014/47/UE wskazano: podczas każdej wstępnej drogowej kontroli technicznej pojazdu funkcjonariusz służb kontrolnych sprawdza ostatnie świadectwo zdatności do ruchu drogowego i protokół drogowej kontroli technicznej, jeżeli jest dostępny, przechowywane w pojeździe, lub elektroniczne materiały dowodowe tych kontroli, zgodnie z art. 7 ust. 1. Dodatkowo organ zaznaczył, że poziom naruszeń wynikający z Rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 już w samym załączniku nr 3 Ip. 9.1 UTD zalicza wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego do usterki NN tj. kierowanie pojazdem z usterkami, co stwarza bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa drogowego. W podsumowaniu organ podkreślił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, ze 21 stycznia 2025 r. kierujący samochodem ciężarowym o numerze rejestracyjnym [...], faktycznie wykonywał przewóz drogowy pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Sytuacja taka obligowała organ do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 2000 zł. Wysokość kary pieniężnej została przez ustawodawcę ustalona w wysokości sztywnej, bez możliwości miarkowania jej wysokości. Organy nie miały zatem prawa wymierzyć sankcji pieniężnej w innej kwocie bądź jej umorzyć. Dodatkowo ważnym argumentem był fakt nałożenia trzech kar administracyjnych, na tę samą firmę w ciągu ostatnich dwóch lat, także za brak ważnych aktualnych badań technicznych pojazdów. Organ wskazał, ze z powyższego wywieść można wniosek, że spółka nie dołożyła należytej staranności we wdrożenie rozwiązań organizacyjnych, które pozwoliłyby na stwierdzenie jeszcze przed wyjazdem danego pojazdu, że jest on sprawny technicznie, posiada ważne badania techniczne oraz jest odpowiednio wyposażony. Powyższe rozwiązania w rezultacie przyczyniłyby się do stwierdzenia, że w samochodzie ciężarowym badania techniczne kończą się już na etapie kontroli wewnętrznej, w przedsiębiorstwie, a nie jak w przedmiotowym przypadku w trakcie kontroli drogowej przez uprawniony do tego organ kontrolny. Skargę na decyzję organu odwoławczego pismem z 12 sierpnia 2025 r. wywiodła spółka zarzucając organowi: I. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj.: - art. 92c ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez nałożenie na przewoźnika kary za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których przewoźnik nie mógł przewidzieć. II. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.: - art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario oraz art. 189f k.p.a. poprzez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy u.t.d., a zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. Ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji. W motywach skargi spółka wskazała, że w przedsiębiorstwie funkcjonuje procedura, która powinna zapobiec występowaniu naruszeń prawa stanowiących podstawę nałożonej kary. Kierowcy zostali zapoznani z dokumentami dotyczącymi sprawdzania stanu technicznego i bezpieczeństwa pojazdów oraz ważności dokumentów. W firmie został wprowadzony również dodatkowy obowiązek odprawy pojazdów. Kierowcy zostali poinformowani, że mając wątpliwości w zakresie spełnienia któregokolwiek z kryteriów mają natychmiast zgłaszać uwagi przewoźnikowi i odmówić wyjazdu w trasę. W ocenie spółki w sprawie powinien zatem znaleźć zastosowanie przepis stanowiący o wyłączeniu odpowiedzialności strony tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., zgodnie z którym: "Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć." Odpowiedzialność administracyjnoprawna ma bowiem charakter obiektywny, lecz nie stanowi odpowiedzialności absolutnej. Nie można dotkliwie karać podmiotu, który dochował należytą staranność i pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że zrobił wszystko, co do niego należało. W dalszej części argumentacji spółka wskazała, ze przepis art. 189f k.p.a. przewiduje cztery odrębne podstawy odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, a mianowicie: - gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa; - gdy za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna; - gdy strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna; - w przypadkach innych niż wymienione powyżej, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej może wyznaczyć termin do przedstawienia dowodów, o których mowa w art. 189f § 2 pkt 1-2, a strona - we właściwym trybie - przedstawi dowody potwierdzające usunięcie naruszenia prawa lub powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Spółka podkreśliła, ze odstąpienie od ukarania nie jest równoznaczne z umorzeniem postępowania w przedmiocie nałożenia kary, lecz jest wyrazem darowania kary na skutek uprzedniego ustalenia, że doszło do naruszenia prawa i jednocześnie stwierdzenia, że ukaranie sprawcy jest niecelowe. W art. 189f k.p.a. nie określono rodzajów administracyjnych kar pieniężnych (na przykład: kary miarkowane, kary określone sztywno). Zgodnie z dyrektywą wykładni lege non distinguente nec nostrum est distinguere przyjąć należy, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych. Spółka podkreśliła, że uregulowania z art. 92c ustawy o transporcie drogowym nie są zbieżne z art. 189f k.p.a. W tym aspekcie art. 189f kpa stanowić może uzupełnienie regulacji wskazanych w art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Przepis art. 92c zawiera okoliczności wyłączające odpowiedzialność przewoźnika, co wynika ze sformułowania "nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, (...) a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się...." Przepis ten ma konstrukcję podobną do art. 17 § 1 kodeksu postępowania karnego, który wymienia negatywne przesłanki procesowe - wyłączające ściganie. Skarżąca podkreśliła, że należy rozróżnić okoliczności wyłączające odpowiedzialność - np. wyłączające winę, bezprawność lub dekompletujące znamiona, od okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. W przypadku okoliczności wyłączających odpowiedzialność dochodzi do stwierdzenia, że pomimo obiektywnego "zajścia" czynu zabronionego nie można określonej osobie przypisać za niego odpowiedzialności. Natomiast w przypadku odstąpienie od nałożenia kary dochodzi do stwierdzenia winy, bezprawności, ale z uwagi na okoliczności uzasadnione jest odstąpienie od nałożenia kary. Regulacją taką jest np. art. 59 kodeksu karnego, który stanowi, że "Jeżeli przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat albo karą łagodniejszego rodzaju i społeczna szkodliwość czynu nie jest znaczna, sąd może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli orzeka jednocześnie środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny, a cele kary zostaną w ten sposób spełnione." W kontekście powyższego spółka zwróciła uwagę, że w ustawie o transporcie drogowym zawarte zostały okoliczności wyłączające odpowiedzialność. Ustawa nie zawiera natomiast przepisów pozwalających na odstępowanie od kary, tj. jednoczesne stwierdzenie naruszenia, odpowiedzialności za naruszenie jej przepisów, ale zaniechanie ukarania z uwagi np. na znikomą wagę naruszenia. Z tego względu uzasadnione jest by w sprawie znalazły zastosowanie przepisy k.p.a. dotyczące kar pieniężnych, w szczególności te pozwalające na odstępowanie od nakładania kar, bowiem u.t.d. nie zawiera regulacji w tym zakresie. W opinii spółki w niniejszej sprawie zaistniały zatem podstawy do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu. Tymczasem, organ nie rozważył możliwości zastosowania przepisu art. 189f k.p.a., pomimo że obowiązek ten ciążył na nim z urzędu. Organ ograniczył się do apriorycznego twierdzenia, że instytucja ta nie może znaleźć zastosowania na gruncie przepisów u.t.d. Już samo to zdaniem strony powinno doprowadzić do uchylenia decyzji, gdyż stanowi to naruszenie mające wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz Ip. 9. 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji. Przepis art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym określa, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Według z kolei art. 92a ust. 7 ustawy o transporcie drogowym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku 1 do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy. Istotne jest również, że pojęcie obowiązków lub warunków przewozu drogowego posiada definicję legalną zawartą w art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym (to m. in obowiązki i warunki wynikające z ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - lit. I pkt 22 art. 4 ustawy o transporcie drogowym). Wysokość kar za poszczególne naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego określa zaś załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W ocenie Sądu organ odwoławczy, podobnie, jak i pierwszej instancji, prawidłowo zastosował powyższe przepisy prawa materialnego, nie uchybiając przy tym przepisom postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że przepis art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. II GSK 2460/11, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej celem jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Sankcja administracyjna nałożona zaskarżoną decyzją, ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. II GSK 716/10, opubl. w CBOSA). Wskazany przepis ustanawia zatem domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych prawem obowiązków (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1257/06, opubl. w CBOSA). Podnieść należy również, że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej wydana na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego, organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 i 7 ustawy o transporcie drogowym. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności jest możliwe, ale jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie jest uzależniona, jak już podkreślono, od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara jest więc następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Podkreślić należy, że w rozpatrywanej sprawie dokonane przez organy ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości. Kluczowe okoliczności znalazły odzwierciedlenie w protokole z kontroli z 21 stycznia 2025 r. Protokół z kontroli drogowej został sporządzony na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym i stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.). Ponieważ został sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dowód z dokumentu urzędowego - jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli - ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten, podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1416/15, opubl. w CBOSA). W niniejszej sprawie protokół z kontroli drogowej został prawidłowo podpisany przez kierowcę, i to w nim stwierdzono, że doszło do naruszenia ustawy o transporcie drogowym. Właśnie bowiem z ustawy o transporcie drogowym wynika delikt administracyjny w postaci wykonywania przewozu drogowego pojazdem (zespołem pojazdów) nieposiadającym badań technicznych. W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że w momencie dokonywania kontroli, samochód ciężarowy nie posiadał ważnych badań technicznych. Termin ważności badań technicznych pojazdu upłynął 16 stycznia 2025r. Trafnie wskazały więc orzekające organy, że strona skarżąca nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku i na dzień kontroli pojazd nie posiadał okresowego badania technicznego, potwierdzającego zdatność do ruchu drogowego. W chwili przeprowadzania kontroli miało zatem miejsce wykonywanie przewozu drogowego (międzynarodowego – k. 2 protokołu kontroli) pojazdem bez aktualnego badania technicznego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia zasad sporządzania protokołu, które prowadziłoby do naruszenia przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Wskazać należy, że zgodnie z art. 71 Prawa o ruchu drogowym zdanie pierwsze, dokumentem stwierdzającym dopuszczenie pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny lub pozwolenie czasowe. Przepis art. 82 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym wskazuje zaś, że uprawniony diagnosta po wykonaniu badania technicznego pojazdu wydaje zaświadczenie po przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu i wpisuje kolejny termin badania technicznego do dowodu rejestracyjnego, jeżeli jest wolne miejsce w odpowiedniej rubryce dowodu - po stwierdzeniu pozytywnego badania technicznego pojazdu. Według art. 81 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie z zastrzeżeniem ust, 6-10. Zatem obowiązkiem przedsiębiorstwa było, dopilnowanie aby badanie techniczne pojazdu zostało przeprowadzone w terminie 12 miesięcy od ostatniego badania. Na dzień kontroli strona skarżąca nie przedstawiła dowodu na przeprowadzenie badania technicznego przedmiotowego pojazdu. Za tego rodzaju naruszenie przewidziana jest kara w kwocie 2 000 zł, co wynika z załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, lp. 9.1. Bezzasadne są wobec powyższego postawione przez stronę skarżącą organowi odwoławczemu i pierwszej instancji zarzuty naruszenia art. 6, 7 i 8 k.p.a. Zasadnie podkreślił organ odwoławczy, że to strona skarżąca powinna przedsiębrać odpowiednie czynności, by nie groziły jej wobec braku aktualnych badań technicznych pojazdów firmy negatywne konsekwencje wynikające z regulacji ustawy o transporcie drogowym. W tym przejawia się należyta dbałość i odpowiedzialność przedsiębiorcy. W niniejszej sprawie organy prawidłowo przyjęły również, że nie mógł mieć zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. odnoszący się do instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Podkreślania wymaga, że stanowisko takie w zakresie dotyczącym kar za naruszenie warunków transportu drogowego prezentowane jest konsekwentnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym m.in. w wyroku z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 732/23, które orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własne. W powołanym wyroku NSA obszernie odniósł się do kwestii stosowania działu IVa k.p.a. w sprawach kar pieniężnych nakładanych w transporcie drogowym, Sformułowane przez sąd stanowisko potwierdza prawidłowość przyjętego przez organy w niniejszej sprawie stanowiska o braku podstaw do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., skoro dotyczy ona kary pieniężnej za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Organy nie były więc w ogóle zobowiązane do rozważania, czy w tej sprawie zaistniały przesłanki znikomości naruszeń i zaprzestania naruszeń przez stronę. Niewątpliwie zakres zastosowania przepisów Działu IVa k.p.a. wyznacza przede wszystkim art. 189a § 1 tej ustawy, zgodnie z którym w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Z § 2 wskazanego przepisu wynika natomiast, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej, - przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się. Uregulowanie w przepisach odrębnych ww. zagadnień stanowi wystarczającą podstawę do wyłączenia przepisów Działu IVa k.p.a., stanowiących ogólną regulację odnoszącą się do administracyjnych kar pieniężnych. Kluczowe znaczenie ma przy tym to, że nie jest wymagane, aby owe przepisy odrębne, mające szczegółowe zastosowanie w sprawach danego rodzaju, regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w dziale IVa k.p.a. Zakres normowania w przepisach odrębnych nie musi więc pokrywać się z zakresem normowania w przepisach wskazanego działu k.p.a. NSA (w cytowanym już wyroku z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 732/23) wskazał, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a kpa, teza 7, Komentarz aktualizowany do k.p.a., LEX/el. 2023). Twierdzenie strony skarżącej, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie jest więc trafne. W sprawie mamy do czynienia z przepisem szczególnym, regulującym kwestie wynikające m.in. z art. 189 § 2 pkt 2 k.p.a. Jak bowiem wynika z art. 92c u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Skoro więc z przepisu tego wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to przepis ten pozostaje odrębny w relacji do ogólnej regulacji działu IVa k.p.a. i inaczej normuje zagadnienie wskazane m.in. w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. Brak użycia w art. 92c ust. 1 u.t.d. zwrotu "odstąpienie od wymierzenia kary", użytego w art. 189f § 1 k.p.a. niczego w sprawie nie zmienia. Konsekwencją zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. jest to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie zostanie nałożona kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Nie jest więc prawdziwe założenie, że czym innym jest odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej i udzielenie pouczenia, a czym innym umorzenie postępowania bądź jego niewszczynanie. W jednym i w drugim przypadku warunkiem ich zastosowania jest uprzednie ustalenie, że do czynu penalizowanego administracyjną karą pieniężną doszło. Podzielić zatem należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana. Jak wcześniej wskazano, dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (zob. wyrok NSA z 28 września 2021 r. sygn. II GSK 717/21). Nawiązując zaś do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r. sygn. III OPS 1/21 zwrócić trzeba uwagę, że została ona podjęta na gruncie relacji pomiędzy przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie regulującymi wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy a przepisem art. 189f k.p.a., a więc w istocie jej tezy nie mogą stanowić wzorca normatywnego w niniejszej sprawie, w której przepisy ustawy o transporcie drogowym zawierają odrębną regulację wyłączającą stosowanie działu IVa k.p.a. w stosownym zakresie. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela również w tym zakresie stanowisko wyrażone w wyroku NSA sygn. akt II GSK 732/23, z którego wynika, że w ww. uchwała NSA nie powinna być stosowane w drodze analogii do przepisów prawa materialnego zawartego w ustawie o transporcie drogowym. W niniejszej sprawie, wobec stwierdzenia wystąpienia naruszeń zagrożonych karą, prawidłowo zatem rozważono w decyzjach możliwość zastosowania w sprawie art. 92c u.t.d., a nie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis art. 92c ust. 1 u.t.d. stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Wobec tego, że od ujawnienia naruszeń do dnia wydania decyzji nie upłynął dwuletni okres, o którym mowa w cytowanym art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. nie zdążył upłynąć, a w realiach sprawy brak jest informacji odnośnie nałożenia tożsamej kary przez inny uprawniony organ (art. 92c ust. 1 pkt 2), organy skoncentrowały się na rozważeniu możliwości zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zdaniem Sądu, prawidłowe jest stanowisko organów wskazujące, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Dla zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest bowiem łączne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia oraz wystąpienie naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Okolicznościami, o których mowa w tym przepisie mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Okolicznością taką nie jest m.in. brak wiedzy, że odpowiedzialna za to w przedsiębiorstw osoba nie wykonała na czas aktualnego badania technicznego danego pojazdu. Obowiązki terminowego zgłaszania danych, jak i posługiwania się w działalności gospodarczej pojazdami posiadającymi aktualne badania techniczne są obowiązkami spoczywającymi na przewoźniku. Starannie prowadząc działalność oraz nadzorując zatrudnione osoby przewoźnik niewątpliwie mógł zapewnić dochowanie tych obowiązków. Co szczególnie istotne, to przewoźnik jest zobowiązany do wykazania, że spełnione zostały przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Ciężar udowodnienia okoliczności wymienionych w art. 92c ust. 1 u.t.d. spoczywa zatem każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, że nie miał wpływu na powstałe naruszenie, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Nie jest więc wystarczające jedynie zakwestionowanie swojej odpowiedzialności. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi podać konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami. Dowody te powinny być zaś dostarczone lub przynajmniej wskazane przez przedsiębiorcę. Organy prawidłowo oceniły, że spółka nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na spełnienie przesłanek wyłączenia jej odpowiedzialności Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że organ nie naruszył zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a. Podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy - art. 77 § 1 k.p.a., oceniając go z zachowaniem zasady wyrażonej w art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji spełnia zaś wymagania określonej w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. albowiem organy obu instancji w sposób wystarczający wyjaśniły podstawy faktyczne i prawne swoich rozstrzygnięć, a organ odwoławczy odniósł się do zarzutów skarżącej przedstawionych w odwołaniu. Organy prowadziły postepowanie w sposób przejrzysty i wskazywały stronie na istotne okoliczności tej sprawy tak na etapie poszczególnych czynności postpowania, jak w treści decyzji. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło