II SA/Ol 610/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...]"" o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi "[...]"" na decyzję "[...]"" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 kwietnia 2015 r. nr "[...]"" w przedmiocie wykonania robót budowlanych postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych i ustanowić adwokata. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2015 r., starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, odmówił przyznania "[...]" prawa pomocy. Stwierdził że strona mimo wezwania, nie przedłożyła wszystkich żądanych wyciągów z rachunku bankowego, czym uniemożliwiła ocenę swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i rodzinnej. Powyższe zaniechanie wykluczyło możliwość przyznania prawa pomocy. W złożonym na to postanowienie sprzeciwie skarżący wyjaśnił, że nie posiada środków finansowych na rachunku bankowym, gdyż cały dochód przeznaczany jest na bieżąca konsumpcję. Do sprzeciwu załączył kopię wyciągu z rachunku bankowego za okres od 30 czerwca 2015 r. do 23 lipca 2015 r. i wyjaśnił, że za wyciągi z poprzednich miesięcy musiałby zapłacić po 30 zł za miesiąc, na co go nie stać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Wobec wniesienia przez skarżącego sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 lipca 2015 r., powyższe postanowienie straciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez strony. Z tego względu, przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. np. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Z powyższego również wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania istnienia okoliczności, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować, swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11). W niniejszej sprawie, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, winien więc wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przedstawiona regulacja obliguje Sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie, w przypadku stwierdzenia spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podkreślenia przy tym wymaga, że ciężar dowodu okoliczności wskazujących na brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć też trzeba, że wyjątkowy charakter tej instytucji powoduje, że jest ona stosowana tylko w przypadkach osób, które istotnie nie posiadają możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania. Do osób tych można zaliczyć osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź też środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Chodzi zatem o sytuację, gdy posiadane środki są na tyle skromne, że uiszczenie kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb strony i jej rodziny. W rozpatrywanej sprawie, skarżący, w ocenie Sądu, spełnił ustawowe przesłanki do udzielenia mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Ze złożonych przez skarżącego oświadczeń i dokumentów wynika, że jest on osobą niepełnosprawną. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, a na dochód rodziny składają się: zasiłek skarżącego dla opiekuna i emerytura jego żony w łącznej kwocie "[...]" zł. Jedyny majątek małżonków stanowi mieszkanie o pow. "[...]" m². Skarżący podał, że stałe miesięczne opłaty wynoszą przeciętnie "[...]" zł, a ponadto małżonkowie ponoszą wydatki na zakup leków, koniecznych dla skarżącego i jego żony. Podał, że nie korzystają z żoną ze świadczeń pomocy społecznej i z innych instytucji. Skarżący przedłożył także wyciąg z rachunku bankowego za okres od 28 czerwca do 28 lipca 2015 r., wskazując, że za wyciągi za okres wsteczny musiałby zapłacić po 30 zł za miesiąc, na co go nie stać. W ocenie Sądu, skarżący uprawdopodobnił, że posiadany dochód nie jest wystarczający do utrzymania dwuosobowej rodziny i poniesienia kosztów związanych z wniesioną w niniejszej sprawie skargą, w szczególności do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł, ale także do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.