II SA/Ol 63/16
WyrokWSA w Olsztynie2016-05-24
Skład orzekający: Marzenna Glabas, Alicja Jaszczak-Sikora, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego może zostać wydana, gdy osoba opuściła miejsce zameldowania dobrowolnie i trwale, koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu, mimo późniejszego powrotu i braku możliwości powrotu do lokalu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo orzekły o wymeldowaniu skarżącego. Opuszczenie miejsca pobytu stałego ma charakter trwałego i dobrowolnego, gdy osoba wyjeżdża za granicę, koncentruje tam swoje centrum życiowe przez wiele lat, nie utrzymuje kontaktów z rodziną i nie zamierza powrócić do poprzedniego miejsca zamieszkania. Fikcja pobytu w lokalu, której nie daje samo zameldowanie, nie może być utrzymywana wbrew rzeczywistemu stanowi rzeczy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Organ I instancji orzekł o wymeldowaniu, wskazując na 10-letnie nieobecność skarżącego w miejscu zameldowania i koncentrację jego życia w Anglii. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, podzielając ustalenia o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu. Skarżący w skardze podniósł, że został zmuszony do opuszczenia miejsca zameldowania i że jego centrum życiowe znajduje się w domu opiekuńczym. Wskazał również na brak przesłuchania świadka. Uczestnicy postępowania przedstawili odmienną wersję zdarzeń, wskazując na znęcanie się skarżącego i jego dobrowolne opuszczenie lokalu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. P. B. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi K. K. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) netto, powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", wydaną po rozpatrzeniu wniosku z dnia 17 marca 2015r. H. i I. T. - właścicieli nieruchomości położonej pod adresem "[...]", Wójt Gminy orzekł o wymeldowaniu M. P. (dalej jako: skarżący) z pobytu stałego pod wskazanym adresem. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity Dz. U. z 2015r. poz. 388). W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył zeznania skarżącego z dnia 31 sierpnia 2015 r. Wskazał, że skarżący w miejscu pobytu stałego nie zamieszkuje od około 10 lat, kiedy to wyjechał do Anglii za pracą. Opuszczenie lokalu nastąpiło dobrowolnie, a obecnie centrum życiowe skarżącego koncentruje się w O. Klucze do mieszkania oddał teściom wyprowadzając się. Ponadto przytoczono zeznania świadków, którzy wskazali, iż skarżący przynajmniej od 10 lat nie przebywa pod wskazanym adresem. Dodatkowo organ I instancji przytoczył ustalenia z przeprowadzonych oględzin lokalu. Podał, że w czasie oględzin skarżący nie był obecny i nie stwierdzono w lokalu przyborów toaletowych, rzeczy osobistych ani dokumentów go dotyczących. Reasumując, organ I instancji ocenił, że w sprawie spełniona została przesłanka trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego przez skarżącego
Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie złożył pełnomocnik skarżącego, podnosząc, że zainteresowany został zmuszony do opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Zarzucił, że nie przesłuchano świadka zgłoszonego przez skarżącego.
Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]" Inspektor Wojewódzki w Wydziale Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Urzędu Wojewódzkiego, działając z upoważnienia Wojewody, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, podzielając w całości stanowisko organu I instancji. Organ odwoławczy ustalił, iż strona nie zamieszkuje
w miejscu pobytu stałego od około 10 lat, kiedy to wyjechała do Anglii za pracą. Zaznaczył, że skarżący zeznał, że początkowo wracał do domu, natomiast od 2007 r. nie wracał już do spornego lokalu. Ponadto sam oświadczył, że z miejsca zameldowania wyprowadził się dobrowolnie, ale nie wymelduje się z pobytu stałego ponieważ nie widzi takiej potrzeby. Wymeldowywany wskazał również, że obecnie swoje centrum życiowe koncentruje w O. Strona zeznała, że nie posiada kluczy do spornego lokalu, które oddała teściom wyprowadzając się. Okoliczności te, zdaniem organu II instancji potwierdzają, że zostały spełnione obie przesłanki niezbędne do wymeldowania, tj. przesłanka dobrowolności oraz trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego. Odnosząc się do twierdzenia strony, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, organ odwoławczy zauważył, że skarżący do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie podejmował skutecznych działań prawnych umożliwiających jego powrót do miejsca zameldowania. Ocenił, że zachowanie wymeldowywanego dowodzi braku woli koncentracji swoich spraw osobistych i majątkowych w budynku nr "[...]". Uznał, że 10-letni okres pobytu poza miejscem stałego zameldowania daje podstawy do przyjęcia, że osoba trwale zmieniła swoje centrum życiowe i usytuowała swoje sprawy osobiste i majątkowe w innym lokalu. Podkreślił, że w toku postępowania dowodowego organ meldunkowy właściwie ocenił, że wymeldowywany nie zamieszkuje w dotychczasowym miejscu pobytu stałego, a stan ten jest na tyle długotrwały, iż należy przyjąć, że strona trwale zmieniła miejsce swojego pobytu stałego. Wyjaśnił, że do zameldowania na pobyt stały niezbędne jest istnienie dwóch przesłanek, a mianowicie przebywanie oraz zamiar pobytu stałego. Brak którejkolwiek z nich powoduje nieadekwatność zameldowania do roli jaką ma spełniać zgodnie z przepisami ustawy o ewidencji ludności. Bezspornie w niniejszej sprawie po stronie skarżącego nie występuje żadna z powyższych przesłanek, tj. ani stałe przebywanie w miejscu zameldowania, ani też zamiar pobytu w tym lokalu.
Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego nieprzesłuchania L. B., organ II instancji wskazał, że zainteresowany pomimo prawidłowego wezwania organu I instancji z dnia 7 października 2015r., nie wskazał na jaką okoliczność ma być przesłuchany świadek. Wobec braku odpowiedzi ze strony skarżącego, organ I instancji nie podjął czynności dowodowych wynikających z art. 78 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego niesprecyzowanie przez skarżącego środka dowodowego, a tym samym zaniechanie przez organ I instancji przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, nie rzutuje w sposób istotny na ocenę całości sprawy i jej prawidłowe załatwienie.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Olsztynie, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie powyższych decyzji. Wyjaśnił, że po powrocie z Anglii do W., trzy osoby wywiozły samochodem osobowym bardzo chorego skarżącego od dwojga dzieci i żony w nieznane miejsce. Było to w czasie, gdy GOPS udzielił mu pomocy poprzez odbiór artykułów żywnościowych. Ocenił, że ktoś boi się odpowiedzialności w tej sprawie za nieudzielenie pomocy i zmuszenie do wywiezienia chorej osoby. Stwierdził, że organy zobowiązane były zawiadomić Prokuratora Generalnego o możliwości popełnienia przestępstwa. Zarzucił, że organy nie uwzględniły, ile lat skarżący leczył się w Anglii. Wskazał, że centrum zamieszkania skarżącego jest dom opiekuńczy w C. i trzeba było czasu, aby załatwić mu tam miejsce. Podał, że na pewno po wyleczeniu skarżący będzie chciał wrócić do stałego miejsca zameldowania, ale po zabezpieczeniu mu godnego i spokojnego powrotu pod opieką osób specjalnie do tego przeszkolonych. Podniósł, że w czasie przesłuchania skarżący nie mógł wnosić uwag i podawać okoliczności jakie chciał. Wskazał, że świadek skarżącego powinien zostać przesłuchany na takie same okoliczności, jak inni świadkowie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie przed tutejszym Sądem przeprowadzonej w dniu 24 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu poparł skargę. Podniósł, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie przesłuchanie w charakterze świadka brata skarżącego L. B. oraz wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które to koszty nie zostały uiszczone w całości ani w części.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.
Uczestnicy postępowania H. i I. T. wnieśli o oddalenie skargi. Podali, że skarżący w czasie, kiedy zamieszkiwał na stałe do 2005 r. znęcał się nad rodziną tzn. żoną, dziećmi, a także nad nimi. Pił, odbierał pieniądze, kradł rzeczy z domu. Po wyjeździe w 2005 r. do Anglii pojawił się raz w 2007 r. na Święta Bożego Narodzenia. Po powrocie w 2015 r. przyszedł rano do sieni ich domu brudny, cuchnący. Uczestnik postępowania powiedział mu, że nie ma po co przychodzić w takim stanie, bo w domu jest jego córka a wnuczka uczestników postępowania. Wezwali pracownice z GOPS-u i skarżący razem z tymi paniami udał się do sklepu. Po wyjściu ze sklepu usiadł na przystanku i siedział tam przez dłuższy czas, aż do wieczora. Uczestnicy myśleli, że skarżący czeka na autobus i że gdzieś pojedzie, ale jak wszystkie autobusy odjechały, to uczestnik postępowania z wnukiem (synem skarżącego) i kuzynem podjechali samochodem pod ten przystanek i powiedzieli, żeby wsiadł do samochodu. Gdy skarżący dowiedział się, że zawieziony zostanie do Okuninki, wsiadł dobrowolnie do samochodu i z nimi pojechał. Został odwieziony do L. czyli ok. 100 km od O., zostawiony na dworcu w poczekalni, z zakupionym biletem do O., żeby mógł tam dojechać. Uczestnicy musieli wrócić do domu ponieważ Ireneusz T. jest osobą starszą i nie wziął lekarstw, a był środek nocy i musiał te lekarstwa przyjąć.
Uczestniczka dodatkowo oświadczyła, że boi się skarżącego, obawia się go również jego córka a wnuczka uczestniczki, która z nią zamieszkuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje :
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r. poz. 1647).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm. – powoływanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako: "p.p.s.a.") uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Tym samym, sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Badając legalność wydanych w sprawie decyzji, w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w miejscowości W..
Zgodnie z obowiązującą od 1 marca 2015 r. ustawą z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się (art. 35 ustawy). Przepis ten podobnie jak poprzednio obowiązujący w tym względzie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), nie interpretuje w sposób dosłowny okoliczności uzasadniających wymeldowanie danej osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, czy też czasowego, ale mówi o opuszczeniu miejsca pobytu stałego i niedopełnieniu obowiązku meldunkowego, polegającego na zgłoszeniu faktu opuszczenia lokalu organowi meldunkowemu. Dlatego istotną rolę w zakresie interpretacji cytowanego przepisu odgrywa dorobek dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych, wypracowany na gruncie art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy z 1974 r. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem judykatury przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego, w rozumieniu wymienionych przepisów jest spełniona wówczas, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Organy orzekające prawidłowo zatem przyjęły, że bez jednoczesnego zaistnienia obu tych przesłanek, tj. dobrowolności i trwałości, nie może być mowy o opuszczeniu przez stronę dotychczasowego miejsca zamieszkania dającego podstawę do orzeczenia przez organ o wymeldowaniu. Poprzez pojęcie "opuszcza" należy rozumieć, dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez dopełnienia formalności meldunkowych, przy czym pojęcie to zawiera w sobie element woli osoby, która w opuszczonym przez siebie miejscu nie zamierza nadal przebywać. Zamiar ten należy natomiast rozumieć jako wolę skoncentrowania w innym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów.
W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania. Sam podał, że oddał żonie klucz i wyjechał za granicę. Było to ok. 2005 r. Od 2007 r. przestał się kontaktować z rodziną. Przyjechał dopiero w 2015 r. Z pisma Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, przedłożonego przez pełnomocnika skarżącego wynika, że w dniu 20 kwietnia 2015r. pracownicy socjalni zostali wezwani przez uczestników postępowania, w związku z przebywaniem na terenie posesji skarżącego - ich byłego zięcia, który był osobą bezdomną. Z ustaleń pracowników GOPS wynika, że skarżący od 10 lat przebywał w Anglii, nie utrzymywał żadnych kontaktów z żoną oraz dwojgiem dzieci. Z Anglii powrócił jako osoba bezdomna, bez środków finansowych. W związku z zaistniałą sytuacją kryzysową podjęto natychmiastowe działania w celu zabezpieczenia pierwszych potrzeb skarżącego. Ustalono, że otrzyma zasiłek okresowy poprzez odbiór artykułów żywnościowych z lokalnego sklepu i prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. W dniu 21 kwietnia 2005r. Ośrodek otrzymał telefoniczną informację, że skarżący wyjechał z miejscowości Więckowo w rodzinne strony, wobec tego zaplanowana pomoc nie została zrealizowana, ponieważ skarżący opuści teren gminy J. Pismo powyższe potwierdza jedynie, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił lokal w W. Powrót dopiero w 2015 r., tj. po około 10 latach nieobecności nie mógł skutkować przyjęciem, że do opuszczenia nie doszło. Przede wszystkim, podnoszonych w skardze okoliczności wywiezienia skarżącego z miejscowości W. nie sposób utożsamiać z opuszczeniem lokalu przez skarżącego, który od ponad 10 lat zamieszkiwał za granicą, a jego wyjazd w celach zarobkowych wynikał z jego własnej i nieprzymuszonej woli, co potwierdzają jego zeznania. Odmowa wpuszczenia go do domu przez uczestników nie może mieć wpływu na ocenę dobrowolności opuszczenia lokalu, które nastąpiło dużo wcześniej. Odmowa ta nie może być także uznana za działanie bezprawne w sytuacji, gdy skarżący nie ma tytułu prawnego do nieruchomości i przez 10 lat nie realizował przyznanego mu ongiś prawa posiadania. Natomiast ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, jak zasadnie argumentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrok z dnia 19 września 2014r.,( sygn. akt II OSK 644/13 publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), nie może być oparta na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulega zmianie i być pojmowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Także bowiem opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi. Pojmowanie bowiem trwałości jako synonimu określenia "na zawsze" powodowałoby niemożność wymeldowania osoby, która de facto w lokalu od lat nie przebywa albo przyjeżdża do niego jedynie okazjonalnie. W myśl zaś art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, zameldowanie w lokalu odzwierciedlać ma rzeczywisty pobyt osoby w lokalu. W żadnej mierze interpretacja okoliczności faktycznych nie może zatem prowadzić do sprzecznego z brzmieniem przepisu utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości w nim nie zamieszkuje.
Zważyć należy, że w art. 27 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności prawodawca wskazał, że równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Natomiast w art. 25 ust. 2 tej ustawy wyjaśniono, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Z treści tych przepisów należy wywodzić, że dopuszczalne jest opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu i skoncentrowanie czasowo swoich spraw życiowych w innym miejscu, jeżeli dana osoba nie ma zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, tzn. przewiduje powrót do miejsca dotychczasowego zameldowania na pobyt stały po upływie określonego terminu. Termin ten musi być od początku przewidywalny, przemijalny, a jego zakres usprawiedliwiony okolicznościami stanowiącymi powód opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Jeżeli istnieją podstawy do przyjęcia, że pobyt czasowy uzyskał cechy pobytu stałego, to nie sposób jednocześnie twierdzić, że dotychczasowe miejsce zameldowania na pobyt stały ma wciąż taki charakter. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że nie stanowi przesłanki wymeldowania czasowe opuszczenie miejsca pobytu w celu podjęcia pracy zarobkowej za granicą, lecz z zamiarem powrotu do dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. m. in. NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2499/11 i z dnia 8 listopada 2013r., II OSK 1301/12, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zamiar stałego przebywania, o którym mowa w art. 25 ust. 1 ustawy należy rozumieć jako wolę skoncentrowania w danym miejscu swoich spraw życiowych i założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów, to zamiar czasowego pobytu, zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy, powinien wyrażać się nie tylko w woli powrotu do miejsca zameldowania na pobyt stały, ale także w rzeczywistym dążeniu do tego. Jednakże skarżący przez 10 lat takiego zamiaru nie ujawniał. Przez ten okres jego centrum życiowe skupiło się w Anglii, gdzie wyjechał dobrowolnie. Zerwał więzi z żoną i dziećmi. Nie kontaktował się z nimi. Okoliczności te uzasadniały wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego z lokalu w W. Oceny tej nie mogą zmienić późniejsze działania skarżącego, które miały miejsce po wszczęciu postępowania o wymeldowanie.
Zgłoszony w skardze zamiar powrotu do spornego mieszkania, nie uzasadnia utrzymania zameldowania w nim skarżącego, skoro bezspornie skarżący nie zamieszkuje tam i obiektywnie nie ma prawa do przebywania w nim. Przy czym prawo skarżącego do przebywania w spornym lokalu, stanowi odrębną kwestię, niemającą zasadniczego znaczenia dla oceny wymeldowania. Stosownie bowiem do art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu,
w którym się zameldowała. Oznacza to, że postępowanie meldunkowe, co wielokrotnie podkreślone zostało w orzecznictwie sądów administracyjnych, spełnia jedynie cele ewidencyjne. W wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K. 20/01, (OTK ZU A 2002/3/34) Trybunał Konstytucyjny wyeksponował rejestracyjny charakter meldunku
i wskazał, że przedmiotem rejestru jest jedynie "przebywanie", a nie – "uprawnienie" do lokalu. Wyjaśniono, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Dlatego też posiadanie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, czy też jego brak nie jest okolicznością przesądzającą o pobycie przy realizacji obowiązku meldunkowego. Z drugiej strony fakt zameldowania nie daje żadnego prawa do przebywania w lokalu. Pierwotne potwierdzenie przez właściciela nieruchomości (lokalu mieszkalnego, domu) pobytu osoby zgłaszającej, nie należy, jak często ma to miejsce w praktyce, utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie. O tym, czy zamieszkanie jakiejś osoby w danym lokalu wymaga zgody osoby uprawnionej, nie decydują przepisy o ewidencji ludności, ale przepisy prawa cywilnego, normujące poszczególne typy stosunków prawnych, których elementem jest uprawnienie do używania lokalu. Potwierdzenie pobytu jest tylko potwierdzeniem faktu, a nie uprawnienia i ma charakter dowodowy (por. wyrok SN z dnia 08.10.2002r., sygn. akt III RN 183/01 OSNP 2003/20/477). Dopiero w przypadku obalenia domniemania faktycznego zamieszkiwania w danym lokalu osoby zgłaszającej, organ administracji publicznej jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15 lutego 2007r., sygn. akt II SA/Ol 826/06, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka też sytuacja miała miejsce w rozpatrywanym przypadku. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący nie zamieszkuje w ogóle w spornym lokalu od ponad 10 lat. Własnoręcznym podpisem skarżący potwierdził złożone do protokołu wyjaśnienia, które są zbieżne z wyjaśnieniami uczestników postępowania. Podał, że z domu w W. wyprowadził się dobrowolnie i jego centrum życiowe znajduje się w O.
Nie ma żadnych podstaw do pozbawienia wyjaśnień skarżącego mocy dowodowej. Sugerowane w skardze uniemożliwienie skarżącemu podanie do protokołu dodatkowych uwag, nie stało na przeszkodzie złożenia organowi szczegółowych wyjaśnień na piśmie. Tak samo nie ma znaczenia nieprzesłuchanie jako świadka pełnomocnika skarżącego, który chociażby w odwołaniu przedstawił okoliczności, do których organ II instancji odniósł się w zaskarżonej decyzji, uznając je prawidłowo za niemające wpływu dla rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na mocy art. 250 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r. poz. 1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło