II SA/Ol 646/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. L. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi L. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki budynku letniskowego postanawia odmówić ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego. We wniosku z dnia 27 września 2013 r. (data nadania), złożonym na urzędowym formularzu, skarżący – L. L. wniósł o ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu odniósł się do przedmiotu skargi. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dorosłym synem, który zgodnie z rubryką nr 10 jest osobą bezrobotną bez dochodu. W rubryce nr 7.1. skarżący wykazał mieszkanie o pow. 48,50 m2, nieruchomość rolną o pow. 0,0592 ha oraz garaż o pow. 18 m2, natomiast w rubryce nr 10 – dochody: własny ze stosunku pracy w wysokości 3.400 zł oraz żony z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 3.800 zł. Postanowieniem z dnia 16 października 2013r. Referendarz sądowy odmówił ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego. W postanowieniu podniesiono, że sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca ustanowienie dla skarżącego radcy prawnego. Wskazano, że wysokość dochodu zarówno skarżącego, jak i jego żony, znacznie przewyższa wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. Mając na uwadze wysokość dochodów małżonków (łącznie 7.200 zł) Referendarz uznał, że przy rozsądnym gospodarowaniu, umożliwiają one nie tylko zabezpieczenie środków na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb 3-osobowej rodziny, ale również pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, w tym związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. We wniosku skarżący nie wykazał bowiem, że poniesienie pełnych kosztów postępowania nie jest możliwe – czy to ze względu na określonego rodzaju wydatki, których ponoszenie w przypadku rodziny skarżącego jest obecnie konieczne, czy też wyższą od przeciętnej, a uzasadnioną sytuacją jego rodziny, wysokość określonych wydatków niezbędnych. Dodatkowo wskazano, że skarżący i jego żona posiadają również nieruchomości – nieruchomość rolną, mieszkanie i garaż. Sprzeciw od ww. postanowienia wniósł L. L.. Wnioskodawca podniósł w nim, że wniosek o przyznanie pomocy prawnej nie przewidywał przedstawienia jego sytuacji materialnej (a jedynie informacji o dochodach). W tym kontekście strona wskazała, że nie została poinformowana o tym, że sytuacja materialna jest decydująca przy rozpatrywaniu wniosku. W związku z tym strona zwróciła się o informację o pełnych kosztach postępowania, tak aby mogła stwierdzić czy poniesienie ich nie spowoduje spadku poziomu życia wnioskodawcy i jego rodziny, poniżej minimum warunków socjalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez strony. Z tego względu przesłanki jej zastosowania winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Podnieść również należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować, swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o przyznanie prawa pomocy składany jest na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Wniosek ten ma na celu ogólne przedstawienie sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy. Z przepisów art. 246 § 1 pkt 2 i art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika jednakże, że Sąd musi dysponować precyzyjnymi danymi dowodzącymi istnienia ustawowych przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Uwzględniając zatem treść cytowanych wyżej przepisów, należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania prawa pomocy zawsze zależy od tego, co zostanie wykazane przez stronę. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i załączonych do niego kopii dokumentów wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dorosłym synem, który zgodnie z rubryką nr 10 jest osobą bezrobotną bez dochodu. W rubryce nr 7.1. skarżący wykazał mieszkanie o pow. 48,50 m2, nieruchomość rolną o pow. 0,0592 ha oraz garaż o pow. 18 m2, natomiast w rubryce nr 10 – dochody: własny ze stosunku pracy w wysokości 3.400 zł oraz żony z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 3.800 zł. W ocenie Sądu dochody (w łącznej wysokości 7200 zł) jakie uzyskuje wnioskodawca wraz z żoną z całą pewnością umożliwiają mu poczynienie oszczędności niezbędnych do ustanowienia radcy prawnego. Wnioskodawca racjonalnie gospodarując swoimi zasobami pieniężnymi z całą pewnością może poczynić niezbędne oszczędności dla opłacenia kosztów ustanowienia radcy prawnego, w sprawie, w której ma swój interes prawny. Nie sposób również nie dostrzec, że skarżący i jego żona posiadają również nieruchomości: nieruchomość rolną, mieszkanie i garaż. Majątek ten może potencjalnie przynosić stronie pożytki. Możliwe jest również użycie go jako zabezpieczenia ewentualnych zobowiązań, na przykład kredytu czy pożyczki na określone niezbędne wydatki, w sytuacji gdy skarżący nie jest w stanie ich uiścić z bieżących środków. Jeszcze raz zatem wypada przypomnieć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstw od generalnej reguły, jaką jest ponoszenie kosztów sądowych przez strony postępowania. Na gruncie przedmiotowej sprawy wnioskodawca z całą pewnością w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uniemożliwia mu poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z dokumentów i oświadczeń jakie przedłożył wnioskodawca wynika zupełnie co innego. Odnosząc się zaś do pytania wnioskodawcy zawartego w sprzeciwie co do pełnych kosztów postępowania, nadmienić należy, że niemożliwe jest określenie przez Sąd kosztów ustanowienia radcy prawnego w przedmiotowej sprawie, gdyż takie koszty wynikają z umowy pomiędzy dwiema stronami. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.