II SA/Ol 653/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. L. na Wójta Gminy G. postanawia odrzucić skargę. J. L. - reprezentowany przez matkę I. L. - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na "Urząd Gminy G.". Pełnomocnik skarżącego podała, że gmina nie uwzględniła zamian sąsiedzkich pomiędzy T. D. a dziadkiem skarżącego, wynikających z oświadczeń stron z dnia "[...]" oraz z orzeczenia Prezydium z dnia "[...]". Dotyczyło to również wydzielonej od podwórza drogi dojazdowej do stodoły T. D. Wskazała, że zamiana ta została ukryta, a zaświadczenie Starostwa w G. z dnia "[...]" jest fałszywe. Wyjaśniła, że droga – działka "[...]" była własnością T. D., który dopiero w "[...]" przekazał swoje gospodarstwo na rzecz Skarbu Państwa. Podała, że potajemnie przeniesiono tę drogę w budynki skarżącego, wykorzystując odcinek drogi wytyczonej dla dziadka skarżącego w "[...]". Wskazała, że decyzją Wojewody S. z "[...]" dokonano komunalizacji, lecz decyzję tą schowano na okres 20 lat w gminie, gdyż – jak podała – była to kradzież cudzego mienia. Pełnomocnik skarżącego podniosła, że od 5 lat powstał zakład mechaniczny 200m dalej, co jest bardzo uciążliwe i niezgodne z art. 5 Kodeksu cywilnego. W związku z tym wniosła o uchylenie ustawy o samorządzie terytorialnym z maja 1990r. oraz o utworzenie drogi koniecznej do zakładu mechanicznego. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy G. wniósł o jej odrzucenie. Podał, że roszczenie J. L. o wydanie mu nieruchomości, która jest drogą gminną rozpatrywane było przez sąd cywilny. Wyrokiem z dnia 7 marca 2014r. Sąd Rejonowy w G. oddalił powództwo o zwrot nieruchomości, a wyrokiem z dnia 3 lipca 2014r. Sąd Okręgowy w O. oddalił apelację pozwanego. Przy czym sąd cywilny uznały, że przedmiotową drogę Gmina nabyła na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody S. z dnia "[...]" i Gmina jest jej prawowitym właścicielem. Wyjaśniono, że skarżący występował do Ministra Administracji i i Cyfryzacji o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Z odmownej decyzji Ministra z dnia "[...]" wynika, że dokumenty posiadane przez skarżącego nie potwierdzają jego praw do działki będącej drogą gminną. Wskazano, że decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 13 grudnia 2012r. (sygn. akt I SA/Wa 1211/12) skargę oddalił. W związku z tym w ocenie Wójta sprawa o wydanie nieruchomości, jak też "o uchylenie ustawy" nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a w części dotyczącej praw do nieruchomości została już prawomocnie osądzona. Dlatego zdaniem organu wniosek o odrzucenie skargi jest zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej poprzez rozpatrywanie skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (art. 3 § 3 p.p.s.a.) Zauważyć zatem należy, że nie każda działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego. Kontrola sądów administracyjnych polega bowiem na sprawdzaniu zgodności z prawem działalności administracji publicznej wyłącznie w wyżej wskazanym zakresie. Podnieść należy, że sądy administracyjne nie są właściwe między innymi do rozpoznawania tzw. skarg powszechnych, a więc skarg związanych z nienależytym wykonywaniem zadań przez właściwe organy administracji publicznej albo ich pracowników. Skargi te wnoszone są bowiem oraz rozpatrywane w trybie i przez organy określone w Dziale VIII (art. 227-240) ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze. zm. dalej jako: k.p.a.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego od dawna panuje pogląd, iż sprawy z tego zakresu nie podlegają kognicji sądu administracyjnego (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2001r., sygn. akt I SA 2668/00, LEX nr 54426; postanowienie z dnia 21 września 2001r., sygn. akt I SA 2347/01, LEX nr 55766; wyrok z dnia 20 lipca 2004r., sygn. akt OSK 650/04, niepublik.; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1300/08, niepublik.). W orzeczeniach tych wskazuje się, iż sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc skarg związanych z krytyką należytego wykonywania zadań przez właściwe organy lub ich pracowników, ani też do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII Kodeksu. Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, iż nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. W konsekwencji działania administracji publicznej będące przedmiotem takich skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych, bowiem nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów zawartych w art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarga dotyczy Urzędu Gminy G. Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013r. poz. 594 ze zm., dalej jako: u.s.g.) wójt kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz, a urząd gminy stanowi jedynie jednostkę, przy pomocy której wójt wykonuje swoje zadania (art. 33 ust. 1 u.s.g.) W związku z tym Sąd potraktował przedmiotową skargę jako skargę na Wójta Gminy G. Zgodnie jednak z art. 229 pkt 3 k.p.a. skarga na wójta gminy służy do rady gminy, a zatem jest ona rozpatrywana w trybie art. 229 k.p.a. W tej sytuacji sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej skargi. Sad administracyjny nie jest także uprawniony do uchylania jakichkolwiek ustaw, czego także domaga się skarżący. Jak wskazano wyżej sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w wyżej wskazanym zakresie pod kątem zgodności z prawem, czyli m.in. zgodności z obwiązującymi ustawami. Natomiast organem uprawnionym do stanowienia prawa (uchwalania ustaw) jest Sejm RP. Skarżącemu należy także wyjaśnić, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do ustanowienia drogi koniecznej. Jest to bowiem sprawa z zakresu prawa cywilnego, a do orzekania w takich sprawach właściwy jest wyłącznie sąd cywilny. Mając powyższe na uwadze na mocy art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.