II SA/Ol 67/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2011r. sprawy ze skargi R. R. na uchwałę Rady Miasta z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skargi na Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego postanawia 1. odrzucić skargę, 2. oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 12 września 2010r. R. R. i Z. W., powołując się na art. 221, art. 227 i art. 229 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej K.p.a., wystąpili do Prezydenta Miasta ze skargą na Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, któremu zarzucili stosowanie wobec nich mobbingu oraz inne naruszenia prawa pracy związane z bezpieczeństwem i higieną pracy. Skargę powyższą Prezydent Miasta przekazał pismem z dnia 30 września 2010r. do rozpatrzenia według właściwości Radzie Miasta, która na podstawie art. 229 pkt 3 K.p.a., podjęła uchwałę Nr "[...]" z dnia "[...]", stwierdzającą bezzasadność wniesionej skargi. Uzasadniając zajęte stanowisko Rada wskazała, że Komisja Rewizyjna Rady Miasta rozpatrywała skargę na posiedzeniu w dniu 20 października 2010r. Po przeanalizowaniu dokumentacji zgromadzonej w sprawie oraz wysłuchaniu wyjaśnień przedstawionych przez Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego uznała skargę Z. W. i R. R. za bezzasadną. Komisja przyjęła wyjaśnienia Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, który potwierdził, iż Pan R. złożył sprawę w sądzie pracy. Dyrektor podał, iż próbował wyjaśnić sprawę we własnym zakresie, niestety skarżący rozpoczął kierowanie skarg do wszystkich możliwych instytucji. Wskazał, że sprawa o mobbing dotyczyła: uzyskania odszkodowania z tytułu stosowania mobbingu, nieprzestrzegania zasad BHP oraz narażenia skarżącego na utratę zdrowia. Powództwo w tej sprawie zostało oddalone. W rezultacie Pan R. złożył apelację do sądu II instancji, który podzielił stanowisko sądu I instancji. Skarżący złożył również skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, która nie potwierdziła zarzutów dotyczących mobbingu skierowanych bezpośrednio wobec Kierownika jak i Dyrektora Ośrodka. Postępowanie Państwowej Inspekcji Pracy zakończyło się pozytywnym wynikiem dla Ośrodka. Komisja ustaliła również, iż w wyniku przeprowadzonej w 2009r. kontroli przez Biuro Kontroli Urzędu Miasta w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym stwierdzono m.in., że: w wyniku zgłoszonego przez Pana R. istnienia mobbingu w szkole, Dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego przeprowadził postępowanie wyjaśniające oraz konfrontacje z udziałem stron. Kontrola przeprowadzona przez Państwową Inspekcję Pracy potwierdziła, że Dyrektor Ośrodka podejmował działania proceduralne dotyczące zgłaszanej przez pracownika sprawy mobbingu. Natomiast w zakresie zasadności rozwiązywania umów o pracę z pracownikami administracji i obsługi stwierdzono, że we wszystkich przypadkach objętych kontrolą Dyrektor miał uzasadnione podstawy do podjęcia tych decyzji i rozwiązanie umów we wszystkich przypadkach odbyło się zgodnie z obowiązującymi przepisami. Pismem z dnia 3 listopada 2010r. Przewodniczący Rady Miasta poinformował R. R. i Z. W. o podjętej uchwale, pouczając strony o przysługującym prawie wezwania Rady Miasta do usunięcia naruszenia prawa oraz prawie do zaskarżenia uchwały do sądu administracyjnego w przypadku bezskuteczności tego wezwania. W dniu 10 stycznia 2011r. R. R., po uprzednim wezwaniu Rady Miasta do usunięcia naruszenia prawa, zaskarżył powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wskazując na nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli, wbrew wymogom art. 227-240 K.p.a., co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę uchwały. Skarżący zarzucił Dyrektorowi Ośrodka stosowanie wobec niego mobbingu i narażenie Z. W. na zatrucie niebezpiecznymi środkami chemicznymi. W konsekwencji skarżący wniósł o uznanie tej uchwały za akt prawnie nieskuteczny o cechach nieważności. W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Rady Miasta wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania. W ocenie Rady Powiatu skarga R. R. nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazano, że zarzuty zawarte w skardze były przedmiotem postępowania sądowego, i tak: 1. odnośnie do zarzutu mobbingu – zapadł wyrok Sądu Rejonowego z dnia 29 stycznia 2010r., sygn. akt "[...]" oddalający powództwo skarżącego, utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 23 kwietnia 2010r., sygn. akt "[...]", 2. odnośnie do wypadku przy pracy jakiemu miał ulec skarżący w dniu 16 stycznia 2004r. – zapadł wyrok Sądu Rejonowego z dnia 10 grudnia 2009r., sygn. akt "[...]" oddalający powództwo, 3. odnośnie do wypowiedzenia skarżącemu umowy o pracę - jest przedmiotem postępowania przed Sądem Rejonowym, sygn. akt "[...]" - postępowanie w toku. Organ podkreślił, że wskazane w pkt 1 i 2 wyroki sądowe potwierdzają niezasadność stawianych Dyrektorowi Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego zarzutów. W sytuacji gdy organy powołane do rozstrzygania sporów nie stwierdziły naruszenia prawa przez Dyrektora Ośrodka, Rada Miasta nie ma prawa do dokonania odmiennej interpretacji faktów będących podstawą orzeczeń. Rada Miasta podniosła, że skarga R. R. nie zawiera innych zarzutów, aniżeli będących przedmiotem postępowania przed sądami powszechnymi. Pismem z dnia 12 lutego 2011r. skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. W związku z tym należy wskazać, iż stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Na podstawie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) /zwanej w dalszej części uzasadnienia: p.p.s.a/ kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Ponadto zgodnie z art. 101 ut. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Przytoczone przepisy wyznaczają zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego oraz zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego. Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, iż kwestionowana skargą uchwała nie należy do żadnej z wyżej wymienionych zaskarżalnych do sądu administracyjnego form działania administracji publicznej. W szczególności zaskarżona uchwała nie została podjęta "w sprawie z zakresu administracji publicznej". Dlatego też przedmiotowa skarga nie może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Jak wynika z treści zaskarżonej uchwały została ona podjęła po rozpoznaniu skargi R. R. w oparciu o regulacje zawarte w dziale VIII K.p.a., zatytułowanym "Skargi i wnioski" (art. 221- 240 K.p.a.). Stosownie do treści art. 227 K.p.a. przedmiotem tzw. skargi powszechnej może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga tego rodzaju jest zatem szczególnym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, zawierającym zarzut wadliwej działalności organu lub jego pracownika. Uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończące się czynnością faktyczną w postaci zawiadomienia o załatwieniu sprawy, które może być kwestionowane nową skargą wniesioną w tym trybie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych stronie niezadowolonej z załatwienia skargi opartej na podstawie art. 227 K.p.a. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania takich skarg, nawet jeżeli zawiadomienie o załatwieniu skargi ma formę uchwały rady gminy (miasta), albowiem sprawy te nie zostały poddane jego kontroli (por. postanowienia: NSA z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Go 398/08; WSA w Poznaniu z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Po 30/10 -opublikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując stwierdzić trzeba, iż zainicjowana skargą powszechną ocena sposobu działania organu, jak i jego pracowników, sprowadzająca się do ustalenia prawidłowości i terminowości ich działania oraz zbadania potrzeby podjęcia określonych czynności stanowi wewnętrzną sprawę organów. Postępowanie skargowe nie kończy się zaś władczym aktem podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 28 lipca 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 534/08 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywołane okoliczności stanowią podstawę do uznania, że skarga R. R. jest niedopuszczalna, co obliguje Sąd do jej odrzucenia, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a Rozważając natomiast wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd uznał, iż podlega on w tym zakresie oddaleniu jako bezprzedmiotowy, gdyż skarga dotyczy sprawy ze stosunku pracy. Zaskarżoną uchwałą bowiem rozpatrzono skargę R. R. wniesioną na pracodawcę, któremu skarżący zarzuca naruszenie względem niego przepisów prawa pracy. Tym samym uwzględnić należało, że na zasadzie art. 239 pkt 1 lit. d) p.p.s.a., strona skarżąc działanie organu administracji w sprawie ze stosunku pracy nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Przepis ten oznacza, że zwolnienie z obowiązków uiszczenia kosztów sądowych następuje z mocy prawa, a nie jest poddane uznaniu Sądu. Skarżący z mocy prawa jest zatem zwolniony od obowiązku uiszczenia wszelkich kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Z tego powodu wniosek we wskazanym zakresie podlega oddaleniu. Powyższy przepis nie obejmuje jednak przyznania pomocy prawnej. Stosownie bowiem do art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że podmiotom zwolnionym od kosztów sądowych na podstawie art. 239 p.p.s.a. nie przysługuje z mocy samego prawa prawo pomocy w zakresie zastępstwa prawnego przez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, lecz podmioty takie są uprawnione do ubiegania się o prawo pomocy w tym zakresie na zasadach określonych w przepisach działu V rozdziału 3 oddziału 2 cytowanej ustawy. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.