II SA/Ol 680/23
WyrokWSA w Olsztynie2023-11-07
Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Ewa Osipuk, Grzegorz Klimek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP, która nie precyzuje sposobu naliczania zgodnie z ustawą i stwierdza utratę mocy poprzedniej uchwały, która już wygasła z mocy prawa, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy stwierdzająca utratę mocy poprzedniej uchwały, która już wygasła z mocy prawa, stanowi istotne naruszenie prawa. Ponadto, uchwała przyznająca ekwiwalent pieniężny za "udział" w działaniach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach, zamiast za "każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu", wykracza poza delegację ustawową. Oba te naruszenia skutkują stwierdzeniem nieważności uchwały w całości.Stan faktyczny
Rada Gminy Świętajno podjęła uchwałę ustalającą wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków OSP. Prokurator Rejonowy w Szczytnie zaskarżył tę uchwałę, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP, ustawy o OSP oraz zasad techniki prawodawczej. Główne zarzuty dotyczyły sposobu naliczania ekwiwalentu, stwierdzenia utraty mocy poprzedniej uchwały, która już wygasła, oraz nadania uchwale wstecznej mocy obowiązującej. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Szczytnie na uchwałę Rady Gminy Świętajno z dnia 9 marca 2022 r. nr XXXIV/299/2022 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych z terenu Gminy Świętajno uczestniczących w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach i ćwiczeniach stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
W dniu 9 marca 2022 r. Rada Gminy Świętajno (dalej jako: Rada, organ), działając na podstawie art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r.
o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2490 - u.o.s.p.), podjęła uchwałę Nr XXXIV/299/2022 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych z terenu Gminy Świętajno uczestniczących w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach i ćwiczeniach.
Na powyższą uchwałę Prokurator Rejonowy w Szczytnie (dalej jako: Prokurator, skarżący) wniósł skargę zarzucając, że została wydana z istotnym naruszeniem prawa, tj. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.o.s.p, art. 4 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) oraz § 32 załącznika do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" z dnia 20 czerwca 2002 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 283), poprzez:
- wskazanie w § 1, że ekwiwalent pieniężny przysługuje "za udział" w wymienionych w uchwale działaniach, podczas gdy przepis art. 15 ust. 2 u.o.s.p. przewiduje taki ekwiwalent za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej, co stanowi wyjście poza granice delegacji ustawowej i może powodować ograniczenie należnego ekwiwalentu;
- wskazanie w § 2, że traci moc uchwała nr XVI/128/2008 Rady Gminy Świętajno z dnia 9 października 2008 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział w akcjach ratowniczych i szkoleniu pożarniczym dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych Gminy Świętajno, podczas gdy uchwała ta została podjęta na podstawie przepisu art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, który został uchylony z dniem 1 stycznia 2022 r. przez art. 38 pkt 12 u.o.s.p, a zatem uchwała utraciła moc obowiązującą z mocy prawa, zaś stwierdzenie powyższego faktu nie leżało w kompetencji organu uchwalającego i stanowiło przekroczenie delegacji ustawowej;
- nadanie uchwale w § 4 wstecznej mocy obowiązującej i uznaniu że uchwała, która ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia obowiązuje od dnia 1 stycznia 2022 r., co narusza zakaz retroaktywności prawa, zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także powoduje wątpliwości co do daty wejścia w życie tego aktu.
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Podniósł, że rada gminy, stanowiąc regulacje gminne musi mieć na względzie, wynikający z art. 7 Konstytucji RP, skierowany do organów władzy publicznej, obowiązek działania w granicach i na podstawie prawa. Normy kompetencyjne muszą być interpretowane w sposób ścisły i literalny. Zakazane jest dokonywanie wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Działanie wbrew przywołanym zasadom stanowi istotne naruszenie prawa i skutkować musi wyeliminowaniem wadliwego aktu z obrotu prawnego. W dniu podjęcia aktualnej uchwały, uprzednia uchwała już nie obowiązywała, wobec czego nie mogła utracić mocy prawnej, a stwierdzenie powyższego faktu nie leżało w kompetencji organu uchwalającego. Dodał, że w demokratycznym państwie prawnym data wejścia w życia aktu prawa miejscowego nie może budzić wątpliwości czy też wprowadzać w błąd. Prawidłowe ogłoszenie aktu prawa miejscowego ma zasadnicze znaczenie dla jego obowiązywania, jest bowiem warunkiem jego wejścia w życie. Akt normatywny, który nie został opublikowany (ogłoszony) zgodnie z obowiązującą procedurą i we właściwym trybie nie może wiązać adresatów utworzonych w nim norm prawnych i nie odnosi skutku prawnego.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o stwierdzenia nieważności § 2 zaskarżonej uchwały o raz oddalenie skargi w pozostałym zakresie. Podniósł, że nie ma racji skarżący stwierdzający, że ustalenie stawki za udział (uczestnictwo) w konkretnej czynności wykonywanej przez strażaka ratownika OSP, bez dodatkowego wskazania sposobu jego naliczania będzie powodować jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne. Są to dowolne twierdzenia nie poparte żadnym doświadczeniem praktycznym. Uchwała nie odnosząc się do sposobu naliczania ekwiwalentu - do czego rada nie ma kompetencji, nie modyfikuje tego zagadnienia, a jej zapis winien być odczytany ściśle w powiązaniu z normą ustawową. Rada wypowiada się bowiem stricte w zakresie własnych kompetencji. Przedmiotowa uchwała obowiązuje od szeregu miesięcy i nie wymagała stosowania żadnej interpretacji zarówno podmiotów uprawnionych (strażacy-ratownicy OSP) jak i zobowiązanych (organ wykonawczy gminy). Należności są naliczane i wypłacane zgodnie z ustawą, a nie jak sugeruje się w stanowisku Prokuratora i niektórych orzeczeniach sądu olsztyńskiego w sprzeczności z normą zawartą w art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Rozważania o rzekomej potrzebie interpretacji zapisów uchwały wydają się w tym stanie rzeczy rozważaniami iście akademickimi, zupełnie oderwanymi od rzeczywistości. Stwierdził, że chybiony jest wniosek o uchylenie uchwały z powodu niewłaściwego określenia sposobu jego wejścia w życie.
Przedmiotowa uchwała określa datę wejścia w życie oraz w zgodzie z zasadami techniki prawodawczej nadaje jej wsteczną moc obowiązującą. Dodał, że w związku z faktycznie istniejącymi w czasie procedowania uchwały wątpliwościami interpretacyjnymi, nieprawidłowo w § 2 stwierdzono utratę mocy poprzedniej uchwały, jednak wyeliminowanie takiego zapisu wskutek przedmiotowej skargi, pozwala na pozostawienie uchwały w obrocie prawnym, stąd wniosek o stwierdzenie jego nieważności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.), kontrola ta obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach ze skarg na uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, będące aktami prawa miejscowego.
Natomiast w myśl art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności.
Ponadto, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Powyższe oznacza, że sąd w ramach kontroli zaskarżonego aktu bada jego zgodność z prawem w pełnym zakresie, z urzędu uwzględniając naruszenia prawa. Przepis ten, wespół z przepisami ustrojowymi, wyznacza zakres kontroli sądowej. Istotą sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest zatem ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego z daty ich podjęcia. Zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej podjęcie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez Prokuratora.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 91 ust. 1 i 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559 - u.s.g.) przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem. Opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych w judykaturze wskazuje się rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97; wyrok WSA w Warszawie z 26 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 821/05; dostępne: pod adresem https: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA).
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest w niniejszej sprawie uchwała Rady w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych z terenu Gminy Świętajno uczestniczących w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach i ćwiczeniach.
Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała jest niewątpliwie aktem prawa miejscowego, gdyż ustanawia normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP akty prawa miejscowego są źródłami prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Stosownie do art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Oznacza to, że regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie "uzupełnienie" przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów.
Za niedopuszczalne uznać należy zarówno pomijanie przez radę gminy materii przekazanej temu organowi do uregulowania na mocy delegacji ustawowej, jak i regulowanie tego, co zostało już uregulowane w źródle prawa powszechnie obowiązującego, bądź modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu, co możliwe jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia ustawowego. Każde zatem unormowanie wykraczające poza udzielone upoważnienie ustawowe należy uznać za naruszenie normy upoważniającej i zarazem naruszenie konstytucyjnych warunków legalności aktu prawa miejscowego wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego. Tego rodzaju wykroczenie przez organ uchwałodawczy poza granice normy kompetencyjnej do wydawania aktu prawa miejscowego należy ocenić jako istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością wadliwego przepisu prawa miejscowego.
Podkreślić nadto należy, że art. 7 Konstytucji RP nakazuje, by wszelkie działania organu władzy publicznej były oparte na wyraźnie określonej normie kompetencyjnej. Realizując kompetencję organ musi uwzględniać treść normy ustawowej. Odstąpienie od tej zasady z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Ponadto należy podkreślić, że normy upoważniające powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej uchwały) strażak ratownik Ochotniczej Straży Pożarnej, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny (ust. 1). Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "M.P." na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, z późn. zm.) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego, naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy (ust. 2).
Przepisy art. 15 ust. 1 i 2 ustawy uprawniają radę gminy do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". W zaskarżonej uchwale przyznano natomiast ekwiwalent za udział: w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych, szkoleniu lub ćwiczeniach (§ 1 ust. 1, 2 i 3 uchwały).
Wskazać należy, że zarzut Prokuratora dotyczący wadliwego ustalenia stawek przedmiotowego ekwiwalentu pieniężnego jest zasadny. Podstawę prawną do ustalania przedmiotowego ekwiwalentu stanowi art. 15 ust. 2 u.o.s.p., zgodnie z którym wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej.
Wbrew stanowisku organu, redakcja cytowanego przepisu nie nasuwa wątpliwości, że ekwiwalent ten przysługuje nie "za udział w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych, szkoleniu lub ćwiczeniach" - jak to ustalono w zaskarżonej uchwale - lecz "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, system "rozpoczętej godziny" nie odnosi się do naliczania ekwiwalentu za udział w szkoleniu i ćwiczeniu, ponieważ w ustawie o OSP wyraźnie wskazano, że ekwiwalent nalicza się "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej" (v: Dariusz P. Kała, Ochotnicze Straże Pożarne, Wolters Kluwer, Warszawa 2023, s. 159).
Rację należy przyznać Prokuratorowi, że zakwestionowany przepis uchwały jest niezgodny z ustawą kompetencyjną, a pozostawienie go w obrocie prawnym może prowadzić do sporów co do rozpoczęcia terminu liczenia należnego dla strażaka ratownika OSP ekwiwalentu, np. wywodzeniu że taki ekwiwalent liczony powinien być nie od zgłoszenia wyjazdu lecz okresu wcześniejszego jak np. zgłoszenia gotowości czy pojawienia się w jednostce OSP. Tymczasem, oczywistym jest, że uchwalając akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową, organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu, a normy kompetencyjne powinny być odczytywane w sposób literalny. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny między tym aktem a ustawą, co stanowi istotne naruszenie prawa. Jeżeli natomiast organ uchwałodawczy narusza wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym – a taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie – to mamy do czynienia z istotnym naruszeniem prawa, co w konsekwencji musi skutkować stwierdzeniem nieważności aktu. Jednolicie wskazuje się bowiem w literaturze i orzecznictwie, że podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu winno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego charakter (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 4957/21, CBOSA).
Poza tym warto zauważyć, że ustawa w omawianym przepisie art. 15 u.o.s.p. posługuje się pojęciem "uczestniczenie", nie zaś pojęciem "udział". Uczestniczenie zaś oznacza nie jakikolwiek udział (a zatem również bierny), lecz branie w czymś czynnego udziału, współdziałanie w jakiejś akcji (por. np. Słownik języka polskiego PWN: https://sjp.pwn.pl/slowniki/). Zatem i w tym zakresie uchwała może budzić wątpliwości interpretacyjne. Gminę wiąże regulacja ustawowa w swej całości, jednakże w tym wypadku posłużenie się w kwestionowanym przepisie § 1 uchwały tylko częściowo zwrotem ustawowym w tych warunkach stanowi o wadzie prawnej przepisu. To, co bowiem w ustawie zostało określone jednoznacznie w sensie językowym, Rada uczyniła w zakwestionowanej uchwale wieloznacznym i niepewnym - co do zakresu przysługiwania i sposobu naliczania ekwiwalentu.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi, należy podnieść, że ustawa o ochotniczych strażach pożarnych z dnia 17 grudnia 2021 r. weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Uprzednio kwestia ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym członków ochotniczych straży pożarnych regulowana była przepisami art. 28 ust. 1-6 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2021 r. poz. 869 - u.o.p.). W art. 28 ust. 1 u.o.p. zawarta była delegacja ustawowa upoważniająca radę gminy do określenia wysokości ekwiwalentu. Z kolei nowa ustawa o ochotniczych strażach pożarnych z dnia 17 grudnia 2021 r., uchylając poprzednio obowiązujące regulacje dotyczące ekwiwalentów z tytułu uczestniczenia w akcjach ratowniczych i szkoleniach dla członków ochotniczych straży pożarnych, nie wprowadziła przepisów przejściowych, które utrzymywałyby czasowo w mocy przepisy prawa miejscowego uchwalone pod rządami poprzednio obowiązującego w tym zakresie prawa. Zgodnie zaś z regulacją § 32 ust. 1 załącznika do rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej, jeżeli uchyla się ustawę, na podstawie której wydano akt wykonawczy, albo uchyla się przepis ustawy upoważniający do wydania aktu wykonawczego, przyjmuje się, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązującą odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej albo z dniem wejścia w życie przepisu uchylającego upoważnienie do wydania tego aktu. Regulację tę stosuje się na podstawie § 143 załącznika do rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej także do aktów prawa miejscowego. W konsekwencji należało przyjąć, że poprzednio obowiązujący akt prawa miejscowego, ustalający wysokość ekwiwalentu należnego członkom OSP, utracił moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2022 r. (w dacie utraty mocy obowiązującej przez przepis art. 28 ust. 1 u.o.p. zawierający upoważnienie ustawowe). Wobec tego naruszało prawo w sposób istotny stwierdzenie przez Radę w § 2 zaskarżonej uchwały (co również było niezgodne z § 126 ust. 1 w zw. z § 143 zasad techniki prawodawczej), że traci moc uchwała nr XVI/128/2008 Rady Gminy w Świętajno z dnia 9 października 2008 r., skoro ta ostatnia uchwała – z mocy samego prawa – nie obowiązywała już od 1 stycznia 2022 r.
Idąc dalej, trzeba również zauważyć, że ustawodawca, wprowadzając w życie nowe regulacje dotyczące kwestii ekwiwalentów dla strażaków ratowników OSP i zakreślając w art. 48 u.o.s.p. prawodawcy lokalnemu termin 6 miesięcy na uchwalenie aktów prawa miejscowego określających wysokość ekwiwalentu, dopuścił do sytuacji, w której z jednej strony strażakom ratownikom ochotniczych straży pożarnych przysługiwało prawo do ekwiwalentu, ale zarazem z dniem 1 stycznia 2022 r. utraciły moc dotychczas obowiązujące przepisy prawa miejscowego określające wysokość tego ekwiwalentu. Zmierzając do rozwiązania tej sytuacji w sposób pozwalający urzeczywistnić wynikające z ustawy prawo do ekwiwalentu, także za okres, w którym nie istniały przepisy prawa miejscowego regulujące jego wysokość, należy przyjąć, że ustawodawca wymaga, aby prawu miejscowemu uchwalanemu na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nadać moc obowiązującą od daty wejścia w życie tej ustawy. Pozwala na to art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych, zgodnie z którym przepisy art. 4 (wejście w życie aktów normatywnych po ich ogłoszeniu lub wyjątkowo w dniu ich ogłoszenia) nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Mamy bowiem do czynienia ze szczególną sytuacją, w której wsteczna moc obowiązująca aktu prawa miejscowego jest jedynym środkiem pozwalającym na wypłatę ekwiwalentu należnego na podstawie art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p.
Dlatego też w pełni uprawniony jest wniosek o potrzebie nadania przepisom przedmiotowej uchwały wstecznej mocy obowiązującej. W ten sposób zapewni się stosowanie norm w niej ustanowionych do tych stanów faktycznych, które miały miejsce w przeszłości - pomiędzy 1 stycznia 2022 r. a dniem wejścia w życie uchwały określającej wysokość ekwiwalentu pieniężnego.
Podzielając zatem z pewnymi zastrzeżeniami stanowisko skargi Prokuratora, Sąd finalnie uznał, że zaskarżona uchwała została podjęta z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również z naruszeniem innych przepisów dotyczących zasad poprawnej legislacji. Wobec tego należało na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło