II SA/Ol 692/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2013r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania 1/ oddala skargę; 2/ przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokat K. K. kwotę 240zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta, po rozpatrzeniu wniosku H.T., orzekł o wymeldowaniu D.P. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w M. Podstawą rozstrzygnięcia stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993, ze zm.) zwanej dalej: ustawą o ewidencji ludności. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie D.P. wystąpił H.T. - właściciel przedmiotowego lokalu, zwracający uwagę na fakt opuszczenie przez D.P. lokalu w związku z przeniesieniem jego rzeczy osobistych do mieszkania socjalnego. Wyjaśniono, że Sąd Rejonowy w M. Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] orzekł eksmisję D.P. wraz z należącymi do niego rzeczami z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w M., zapewniając mu prawo do otrzymania lokalu socjalnego. W dniu 17 października 2012 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w M. dokonał eksmisji dłużnika z zajmowanego mieszkania. Wszelkie ruchomości i rzeczy osobiste zostały przewiezione do lokalu socjalnego położonego przy ul. [...] w M., natomiast lokal przy ul. [...] wydano właścicielowi. W protokole z przesłuchania strony z dnia 13 lutego 2013 r. D.P. potwierdził, że w wyniku przymusowego wykonania eksmisji nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w M. Oświadczył jednak, że zamierza powrócić do tego mieszkania i nigdy się z niego nie wymelduje. Stwierdził, że wierzyciel nie dostarczył mu lokalu zamiennego. Wskazano, że zarządca budynku przy ul. [...] w M. poinformował, że D.P. jest uprawniony do zamieszkiwania lokalu socjalnego nr [...], ale odmówił podpisania umowy najmu. Z kolei Komenda Powiatowa Policji w M. pismem z dnia 19 lutego 2013 r. poinformowała, że D.P. nie przebywa w lokalu przy ul. [...] w M., jest natomiast widywany pod adresem przy ul. [...] w M. W tej sytuacji organ uznał, że dobrowolna wola D.P. opuszczenia miejsca stałego zameldowania została zastąpiona prawomocnym wyrokiem sądu. Orzeczona przez sąd eksmisja została w dniu 17 października 2012 r. wykonana przez komornika sądowego. Utrzymywanie stałego zameldowania pod dotychczasowym adresem przy ul. [...] w M. stanowiłoby fikcję meldunkową. Orzeczenie i wykonanie eksmisji sądowej osoby z danego lokalu mieszkalnego świadczy bowiem jednoznacznie, że osoba ta już w lokalu tym nie przebywa. Należało zatem przyjąć, że D.P. opuścił na trwałe lokal mieszkalny, w którym był zameldowany na pobyt stały. Od powyższej decyzji D.P. wniósł odwołanie podnosząc, że byłby zobowiązany opuścić sporny lokal, gdyby Gmina M. wskazała mu lokal socjalny, a nie pomieszczenie tymczasowe. Opuszczenie lokalu nie było trwałe ani dobrowolne, bowiem dokonano przymusowej eksmisji skarżącego. Poza tym postępowanie eksmisyjne nie zostało zakończone, gdyż nie wszystkie rzeczy ze spornego lokalu zostały dostarczone do lokalu przy ul. [...] w M. Odwołujący się poinformował, że złożył pozew o przywrócenie posiadania spornego lokalu. Wojewoda decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że zostały spełnione obie przesłanki niezbędne do wymeldowania D.P., tj. przesłanka dobrowolności oraz trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego. Na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w M. Wydział I Cywilny z dnia [...], sygn. akt [...] D.P. utracił prawo do lokalu przy ul. [...] w M., a tym samym uprawnienie do przebywania w nim. Wyrok ten został wykonany przez komornika sądowego w dniu 17 października 2012 r., który dokonał czynności opróżnienia i wydania lokalu wierzycielowi tj. H.T. Podano, że rzeczy wymeldowanego zostały przeniesione do lokalu socjalnego przy ul. [...] w M. Organ stwierdził, że zainicjowane przed sądem powszechnym postępowanie dotyczące czynności komornika przeprowadzającego eksmisję, jak również wniesiony do Sądu Rejonowego w M. pozew o przywrócenie posiadania spornego lokalu nie mają znaczenia dla postępowania dotyczącego obowiązku meldunkowego. Organ meldunkowy wydając decyzję o wymeldowaniu ocenia stan faktyczny sprawy w dniu jej wydania, a nie okoliczności mogące mieć miejsce w przyszłości. Poza tym przedsięwzięte przez stronę środki prawne przed sądami powszechnymi nie stanowią podstawy do zawieszenia postępowania przez organ meldunkowy dotyczącego obowiązku meldunkowego, bowiem na podstawie zebranych dowodów organ jest w stanie ocenić, czy zostały spełnione przesłanki niezbędne do wymeldowania. Wyjaśniono, że w postępowaniu dotyczącym wymeldowania nie są istotne kwestie dotyczące lokalu socjalnego, do którego eksmitowano stronę. Organ uznał, że w rozpoznawanej sprawie została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu, bowiem uprawniony urząd - komornik wykonał wyrok sądu powszechnego dotyczący eksmisji D.P. ze spornego lokalu. Natomiast skuteczne wykonanie przez właściwy organ eksmisji jest równoznaczne z przesłanką dobrowolności. Organ rozważył również wolę (zamiar) powrotu D.P. do dotychczasowego miejsca zamieszkania na pobyt stały i możliwości realizacji tego zamiaru. W ocenie organu, pomimo deklaracji o zamiarze pobytu stałego w spornym lokalu, realizacja tego zamiaru jest niewykonalna. W tej sytuacji organ I instancji zasadnie wydał decyzję o wymeldowaniu D.P. ze spornego lokalu. Na powyższą decyzję D.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie podnosząc, że w jego sprawie nie powinien być stosowany przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Skarżący nie opuścił bowiem swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego, lecz został przekwaterowany przez komornika niezgodnie z przepisami dotyczącymi eksmisji. W ocenie skarżącego, komornik zobowiązany był najpierw uzyskać opinię biegłego odnośnie stanu lokalu, do którego został przekwaterowany, gdyż nie jest to właściwy lokal zamienny i w tej sprawie toczy się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie o wadliwość przepisu art. 30 ust. 1 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (...). Podkreślił, że nie opuścił dobrowolnie lokalu, lecz z powodu przymusowej czynności komornika. Nie nastąpiło również trwałe opuszczenie lokalu, toczą się bowiem dwa postępowania tj. jedno o przywrócenie posiadania przed Sądem Rejonowym w M., a drugie przed Trybunałem Konstytucyjnym o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 30 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji oraz wyjaśniając, że skutecznie wykonana eksmisja jest równoznaczna z przesłanką dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W piśmie procesowym z dnia 7 listopada 2013 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że dla oceny, czy dana osoba w sposób dobrowolny i na trwałe opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania mają znaczenie m.in. okoliczności związane z opuszczeniem tego lokalu oraz powody i charakter przebywania w innym miejscu. Od chwili opuszczenia lokalu skarżący podjął szereg działań zmierzających do przywrócenia posiadania tego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej: ustawa ppsa. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga i jej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, że do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie określonych przesłanek: faktycznego opuszczenie lokalu mieszkalnego oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Konieczne jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma zostać wymeldowana, skoro sama tego nie uczyniła. Dokonując tej oceny należy uwzględnić obiektywne przesłanki opuszczenia lokalu tj.: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola (zamiar) powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 marca 2012 r., sygn. III SA/Kr 1143/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa. gov.pl). . Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że D.P. nie zamieszkuje obecnie w lokalu przy ul. [...] w M. Sąd Rejonowy w M. Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] orzekł eksmisję skarżącego wraz z należącymi do niego rzeczami z tego lokalu. Następnie w dniu 17 października 2012 r. komornik sądowy dokonał eksmisji skarżącego z zajmowanego lokalu, a wszelkie ruchomości i rzeczy osobiste skarżącego zostały przewiezione do lokalu socjalnego przy ul. [...] w M. Sam skarżący przyznał, że w wyniku przymusowego wykonania eksmisji nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w M., gdyż obecnie przebywa w lokalu przy ul. [...] w M. Tam tez znajdują się jego rzeczy osobiste, co potwierdził w protokole z przesłuchania strony w dniu 13 lutego 2013 r. (k. 19 akt administracyjnych). Również z pisma Komendy Powiatowej Policji w M. z dnia 19 lutego 2013 r. wynika, że skarżący nie przebywa w lokalu przy ul. [...] w M., jest natomiast widywany pod adresem ul. [...] w M. Właściciel lokalu także potwierdził, że od daty eksmisji skarżący nie przebywa w jego mieszkaniu przy ul. [...], natomiast z uwagi na fakt nie oddania klucza do skrzynki pocztowej został wymieniony do niej zamek przez pracowników operatora i obecnie skarżący także do niej nie ma dostępu Należy podkreślić w tym miejscu, że zameldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby (art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności). Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Jak zostało wcześniej wskazane przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło, zamiar (wola) skarżącego ma znaczenie, jednakże w rozpatrywanej sprawie znaczenie nadrzędne ma okoliczność opuszczenia lokalu. Wyrażana przez skarżącego wola powrotu do tego lokalu mieszkalnego nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2143/10, dostępny CBOSA). W niniejszej sprawie na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego została przeprowadzona eksmisja skarżącego z zajmowanego lokalu przez komornika sądowego. W orzecznictwie sądowym ukształtowany jest pogląd, że na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu omawianego przepisu należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu (por. wyroki NSA: z dnia 4 października 2007 r., sygn. II OSK 519/07 i z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. II OSK 788/08, dostępne w CBOSA). Skład orzekający Sądu w rzeczonej sprawie w pełni podziela ten pogląd. Wykonanie prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję nie może bowiem być uznane za działanie nielegalne (por. wyrok NSA w z dnia 6 października 2005 r., sygn. II OSK 65/05; dostępny w CBOSA). Nadto należy też zwrócić uwagę na treść art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). Zgodnie z wyrażoną tam zasadą poszanowania prawa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Nie można zatem, wbrew orzeczeniu sądowemu zaopatrzonemu w klauzulę wykonalności, podważać rozstrzygnięcia nakazującego opuszczenie lokalu, a w przypadku wykonania eksmisji na drodze postępowania egzekucyjnego twierdzić, że opuszczenie w tej sytuacji miejsca pobytu jako nie mające charakteru dobrowolnego, nie jest opuszczeniem lokalu w znaczeniu wynikającym z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (wyrok NSA z dnia 23 marca 2010 r., sygn. II OSK 579/09, dostępny w CBOSA). Dokonując wykładni art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności należy także mieć na uwadze, że istotą postępowania w sprawie o wymeldowanie osoby z lokalu jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny lub wynikało z czynności właściwego organu mającego swe oparcie w prawie, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. II OSK 195/09, dostępny w CBOSA). Zasadnie zatem organy obu instancji orzekły o wymeldowaniu skarżącego z lokalu przy ul. [...] w M., skoro na skutek przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego skarżący nie zamieszkuje w dotychczasowym lokalu, który został przekazany jego właścicielowi. Na marginesie sprawy należy wyjaśnić skarżącemu, że jego starania o wzruszenie prawomocnych orzeczeń będących podstawą eksmisji nie mogą być wystarczającą podstawą do utrzymania zameldowania osoby w danym lokalu mimo braku jej zamieszkiwania. Podkreślić należy, że przepisy meldunkowe nie mogą służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która nie tylko rzeczywiście w nim nie przebywa, a ponadto - zgodnie z prawomocnym wyrokiem - nie powinna w nim przebywać. Natomiast nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżący ponownie zameldował się w tym lokalu, w sytuacji gdyby skutecznie w następstwie orzeczenia sądu powszechnego przywrócono mu uprawnienie do przebywania w tym lokalu bądź przywrócono utracone posiadanie (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. II OSK 247/09, dostępny w CBOSA). Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O przyznaniu wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącego z tytułu poniesienia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 461).