II SA/Ol 702/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 roku sprawy ze skargi R. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Komendant Powiatowy Policji decyzją nr "[...]" z dnia "[...]", wydaną na podstawie art. 92 ust. 2 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 z późn. zm.) oraz § 1 ust. 1, § 3 i § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 918, z późn. zm.), odmówił R. K. prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu Komendant podał, że wnioskodawca w wyniku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po Z. K. i F. K. nabył udział wynoszący 1/3 części gospodarstwa rolnego, w skład którego wszedł m.in. murowany parterowy dom mieszkalny. R. K. zrzekł się tego prawa, zachowując uprawnienia do zamieszkiwania w części domu na podstawie umowy dożywocia. Powyższe skutkuje brakiem podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. W ocenie Komendanta bez znaczenia jest czas nabycia prawa do budynku oraz jego zrzeczenia się, w szczególności dla ustalenia uprawnienia nie ma znaczenia, czy wnioskodawca był w tym czasie policjantem. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu R. K. wskazał, że zrzekł się spadku w dniu 21 kwietnia 1994 r., tj. w czasie, gdy nie był jeszcze policjantem (do służby wstąpił w dniu 29 grudnia 1997 r.). W ocenie odwołującego się decyzja ta jest sprzeczna z przepisami powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. Komendant Wojewódzki Policji decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że R. K. przenosząc umową dożywocia z dnia 21 kwietnia 1994 r. na rzecz brata przysługujący mu udział we współwłasności gospodarstwa rolnego w zamian za m.in. prawo do zamieszkiwania w części domu, rozporządził prawem do domu i określił w ten sposób własne potrzeby mieszkaniowe. Obecnie odwołujący się zamieszkuje w O.,"[...]" w lokalu mieszkalnym należącym do jego teściów i nie posiada lokalu mieszkalnego, o którym mowa w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. Komendant podkreślił, że uprawnienia policjanta do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie mogą być interpretowane w oderwaniu od art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji i wywiódł z treści tego przepisu oraz z art. 92 ust. 1 ustawy o Policji, że policjantowi nie przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w razie zbycia przez policjanta własnościowego prawa od spółdzielczego lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo domu, o którym mowa w art. 95 pkt 2, tym samym nie przysługuje mu równoważnik pieniężny za brak lokalu. W ocenie tego organu treść § 1 ust. 2 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie uprawnia do wniosku, że termin zrzeczenia się przez policjanta prawa do lokalu mieszkalnego (domu) ma znaczenie i dotyczy czasu, od dnia zawarcia stosunku służbowego. W złożonej na tę decyzję skardze R. K. zarzucił, że mimo ustalenia, iż jego potrzeby mieszkaniowe nie zostały zaspokojone, nie przyznano mu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego z tej przyczyny, że jeszcze przed podjęciem służby w Policji zbył udział w gospodarstwie rolnym, w skład którego wchodził dom mieszkalny. Zdaniem skarżącego ta okoliczność nie pozbawia go prawa do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, gdyż na dzień nabycia uprawnień do tego świadczenia - mianowania na policjanta – nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i stan ten trwa do chwili obecnej. W ocenie skarżącego zarówno ustawa o Policji, jak i wydane na jej podstawie rozporządzenie, regulujące kwestię uprawnienia do przyznania pomocy finansowej, odnoszą się wyłącznie do policjanta w służbie stałej. Wywiódł ponadto, że nie posiadał domu mieszkalnego w rozumieniu art. 95 ust. 4 i nast. ustawy o Policji. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. Stwierdził w uzasadnieniu, że generalną zasadę wyrażoną w art. 92 ustawy o Policji rozwija i precyzuje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., które w § 1 ust. 2 pkt 1 przewiduje, iż równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli utracił lub zrzekł się prawa do zajmowanego dotychczas lokalu mieszkalnego lub domu (będącego przedmiotem własności lub współwłasności). Bezsporne jest w sprawie, że R. K. w wyniku przeprowadzonego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po Z. K. i F. K. nabył udział wynoszący 1/3 części gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodził m.in. murowany parterowy dom mieszkalny, a następnie zrzekł się tego prawa, zachowując uprawnienia do zamieszkiwania w części domu na podstawie umowy dożywocia. Za okoliczność bez znaczenia Komendant uznał czas nabycia prawa do budynku oraz zrzeczenia się tego prawa, w szczególności dla ustalenia uprawnienia bez znaczenia jest czy skarżący był już policjantem. Za takim rozumieniem czasu dokonania rozporządzenia prawem do lokalu przemawia w ocenie tego organu interpretacja przyjęta w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 1997 r., sygn. akt III RN 18/97. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja taka zgodna jest z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 powołanej ustawy. W niniejszej sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia takiego naruszenia, gdyż stan faktyczny sprawy nie został z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego należycie wyjaśniony. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 z późn. zm.) policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Prawo to może być zrealizowane przez przydzielenie lokalu z zasobów, o których mowa w art. 90 ust. 1 powołanej ustawy. W sytuacji gdy policjant nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych określonych art. 88 ust. 1, może ubiegać się o pomoc finansową na uzyskanie takiego lokalu w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (art. 94 ust. 1). Do czasu zaspokojenia tych uprawnień policjant otrzymuje obligatoryjnie równoważnik za brak lokalu mieszkalnego, przewidziany w art. 92 ust. 1 powołanej wyżej ustawy. Stosownie bowiem do art. 92 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi przysługuje to świadczenie, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Szczegółowe zasady przyznawania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 918, z późn. zm.). Z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że równoważnik ten przysługuje policjantowi wówczas, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy o Policji, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu wymienionego w tym przepisie, tj. lokalu mieszkalnego przydzielonego na podstawie decyzji administracyjnej, spółdzielczego lokalu mieszkalnego, w tym lokatorskiego lub własnościowego, oraz spółdzielczego lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie umowy najmu, lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie umowy najmu, stanowiącego mieszkaniowy zasób gminy lub innych jednostek samorządu terytorialnego, lokalu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub państwowych osób prawnych albo pozostającego w zasobach towarzystw budownictwa społecznego, lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie umowy najmu innego niż wymieniony w pkt 3, dla którego stawka czynszu za 1 m2 powierzchni użytkowej lokalu nie jest wyższa od stawki ustalonej przez gminę - dotyczy to również mieszkań o powierzchni użytkowej przekraczającej 80 m2, domu jednorodzinnego, domu mieszkalno -pensjonatowego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, będącego przedmiotem własności lub współwłasności policjanta lub członków jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy o Policji lub tymczasowej kwatery. Z przekazanych Sądowi akt sprawy wynika, że R. K. był współwłaścicielem w 1/3 części gospodarstwa rolnego, zabudowanego m.in. murowanym parterowym domem mieszkalnym. Umową dożywocia z dnia 21 kwietnia 1994 r., sporządzoną w formie aktu notarialnego "[...]" przeniósł na rzecz swojego brata T. K. przysługujący mu udział w zamian za świadczenia dożywotnie. Świadczenie to obejmuje m.in. zapewnienie zamieszkiwania w jednym pokoju położonym od strony południowej ze wspólną używalnością kuchni położonej od strony zachodniej i wspólnym wejściem do domu (§ 3 tego aktu). Wobec powyższego, rozpatrując wniosek R. K. o przyznanie mu równoważnika za brak lokalu mieszkalnego należało również ustalić czy pokój, w którym skarżący ma prawo dożywotniego zamieszkiwania, zaspokaja potrzeby mieszkaniowe policjanta, o których mowa w mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o Policji. Komendant Powiatowy Policji nie poczynił jednak ustaleń w powyższym zakresie, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro organ pierwszej instancji nie zebrał pełnego materiału dowodowego i nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy, to utrzymanie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji decyzji Komendanta Powiatowego Policji nr "[...]" z dnia "[...]", wydanej w oparciu o taki materiał, stanowi naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe we wskazanym wyżej zakresie. W oparciu o prawidłowo zebrany i kompletny materiał dowodowy organ rozstrzygnie o ewentualnym istnieniu w sprawie przesłanek określonych w art. 92 ust. 1 ustawy o Policji. Na marginesie należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż policjant nie posiada lokalu mieszkalnego w rozumieniu przepisów art. 92 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, jeżeli nie dysponuje lokalem o powierzchni przysługującej mu zgodnie z normatywem wyliczonym na zasadach przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 105, poz. 884, z późn. zm.) (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 933/05, nie publikowany, zamieszczony w bazie LEX nr 220037). Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz z mocy art. 152 tej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.