II SA/Ol 735/15
WyrokWSA w Olsztynie2015-09-15
Skład orzekający: Sędzia WSA Katarzyna Matczak, Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.), Sędzia WSA Piotr Chybicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż napojów alkoholowych osobom nieletnim, nawet jednorazowa, stanowi wystarczającą podstawę do obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu, niezależnie od wyniku postępowania karnego dotyczącego tego samego zdarzenia i winy sprzedawcy, oraz czy postępowanie administracyjne w tej sprawie może być prowadzone autonomicznie wobec postępowania karnego?Ratio decidendi
Sąd orzekł, że jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej stanowi obligatoryjną podstawę do cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi, zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Postępowanie administracyjne jest autonomiczne wobec postępowania karnego, a warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec pracownika nie wyklucza zastosowania sankcji administracyjnej. Organ administracji ma prawo do samodzielnej oceny materiału dowodowego, w tym zebranego w postępowaniu karnym, zgodnie z zasadami k.p.a.Stan faktyczny
S. K. posiadała zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie. Po uzyskaniu informacji od Komendy Powiatowej Policji o sprzedaży alkoholu trzem nieletnim w jej sklepie w dniu 31 sierpnia 2014 r., Prezydent miasta cofnął jej zezwolenie. S. K. odwołała się, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak zawieszenia postępowania administracyjnego z uwagi na toczące się postępowanie karne przeciwko pracownicy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, argumentując autonomią postępowań i prawidłową oceną materiału dowodowego. S. K. złożyła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Sąd oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant st. referent Maciej Lipiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"r., nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę.
Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a w zw. z art. 15 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1356 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania S. K. od decyzji wydanej w dniu "[...]" przez Prezydenta "[...]", w przedmiocie cofnięcia S. K. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz na piwo przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży – Sklepie "[...]", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w całości.
Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia "[...]" organ pierwszej instancji zezwolił na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu,
przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży - Sklepie "[...]", na okres od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2015 r.
Po uzyskaniu informacji z Komendy Powiatowej w "[...]" z dnia "[...]" o sprzedaży we wskazanym wyżej sklepie w dniu 31 sierpnia 2014 r. trzem nieletnim alkoholu, organ wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia przedmiotowego zezwolenia.
Pismem z dnia 15 stycznia 2015 r. organ zawiadomił stronę na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., że w związku z zakończeniem postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie, ma ona prawo do wypowiedzenia się, przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań i wniosków w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. S. K. pismem z dnia 15 stycznia 2015 r. wniosła o zawieszenie postępowania, do czasu prawomocnego postępowania karnego w sprawie "[...]" względnie o wstrzymanie się z tego powodu z wydaniem decyzji. Motywując wniosek strona podała, że "dopiero skazanie D. Ż. – pracownicy sklepu – prawomocnym wyrokiem karnym za zarzucany jej czyn dotyczący sprzedaży alkoholu małoletnim da podstawę do cofnięcia zezwoleń na sprzedaż alkoholu.
Postanowieniem z dnia "[...]" Prezydent "[...]" odmówił zawieszenia postępowania, gdyż nie zostało ono wszczęte na żądanie wnioskującej o zawieszenie, lecz na wniosek Komendy Powiatowej Policji w "[...]".
Następnie, decyzją z dnia "[...]" organ cofnął stronie zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz
na piwo przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży - Sklepie "[...]". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym protokołów z przesłuchań świadków, notatek służbowych funkcjonariuszy policji oraz wydruku z kasy fiskalnej ustalono, że dnia 31 sierpnia 2014 r. w sklepie, którego zezwolenie dotyczy, sprzedano trzem nieletnim piwo, bez ich wylegitymowania, czym naruszono art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
W odwołaniu od powyższej decyzji S. K. zarzuciła organowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, polegający na przyjęciu, iż w Sklepie "[...]" w dniu 31 sierpnia 2014 r. doszło do sprzedaży alkoholu osobom nieletnim. Zdaniem odwołującej zaskarżona decyzja także naruszyła art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak obligatoryjnego zawieszenia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy toczy się sprawa karna w Sądzie Rejonowym, która ma rozstrzygnąć kwestię, czy faktycznie w dniu 31 sierpnia 2014 r. doszło do sprzedaży alkoholu w jej sklepie. Uzasadniając odwołanie strona wskazała, że organ pierwszej instancji wydając
zaskarżoną decyzję oparł się jedynie na dokumentach, znajdujących się w aktach sprawy karnej prowadzonej "przeciwko" D. Ż., która miała dnia 31 sierpnia 2014 roku "sprzedać alkohol małoletnim." Nadto podano, że organ z uwagi na będące w toku postępowanie karne, winien zawiesić postępowanie administracyjne, bowiem jedynym uprawnionym organem o orzekaniu winy jest sąd, co za tym idzie, dopiero prawomocny wyrok skazujący D. Ż. za zarzucany jej czyn, dotyczący sprzedaży alkoholu małoletnim dałby jednoznaczną podstawę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Dalej nadmieniono, że skoro jednak organ zdecydował się na przeprowadzenie samodzielnej oceny materiału dowodowego, to w jej ramach również winien dokonać bezpośredniego przesłuchania świadków, mających związek z podstawą cofnięcia zezwolenia. Dodała, że jedynym uprawnionym organem o orzekaniu winy jest sąd. W omawianej zaś sprawie organ administracji bez prawomocnego skazującego wyroku sądowego samodzielnie przesądził, że D. Ż. sprzedała alkohol małoletnim. Przy tak sformułowanych zarzutach strona wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przytaczając treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, podniosło, że nie było potrzeby zawieszać postępowania administracyjnego z powodu toczącego się równolegle postępowania karnego bowiem oba te postępowania, są autonomiczne, a każde z nich posiada odrębne przepisy regulujące procedurę dowodową. Odnosząc się do przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego organ wskazał, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przepis art. 75 § 1 k.p.a. nakłada jednak na organ administracji publicznej obowiązek dopuszczenia jako dowodu nie tylko środków dowodowych wymienionych w tym przepisie (w omawianej sprawie kserokopii "rolki z kasy fiskalnej"). Kolegium podało, że aby cofnąć przedmiotowe zezwolenie, należało ustalić, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż w dniu 31 sierpnia 2014 roku Sklepie "[...]" sprzedano nieletnim alkohol w postaci 8 puszek piwa Redd's oraz 3 piwa butelkowanego Desperados. Podniesiono, że przebieg zdarzenia został opisany przez funkcjonariuszy policji (K. S., S. R.) i zatrzymane przez nich nieletnie (J. H., A. M., W. Ś.). Sierż. Sztab. K. S. w notatce urzędowej podała, że w dniu 31 sierpnia 2014 r. pełniła służbę wraz z asp. sztab. S. R. W trakcie patrolowania podwórek przy "[...]", w bramie przy budynku nr "[...]", zauważono grupę trzech młodych dziewczyn, których wygląd wskazywał na wiek poniżej 18 lat. Na widok radiowozu odrzuciły foliową reklamówkę i zaczęły się oddalać w kierunku ul. "[...]". Na wezwanie policjantów, wyżej wymienione zatrzymały się i zawróciły w miejsce gdzie pozostawiły reklamówkę. Osoby te oświadczyły, iż reklamówka i jej zawartość są ich własnością. Nieletnimi okazały się A. M., J. H. oraz W. Ś. W trakcie rozmowy ustalono, że alkohol w postaci piwa zakupiony został przez nie w pobliskim sklepie "[...]". Nieletnie dodały, że do sklepu weszły J. H. i A. M. Pierwsza z nich zapłaciła za zakupiony alkohol. W trakcie zakupów do sklepu przyszła również W. Ś. Nieletnie stwierdziły, że sprzedawczyni zapytała jedynie, czy J. H. ma 18 lat, ta potwierdziła że ma. To wystarczyło, by sprzedawczyni nie prosiła jej już o okazanie dokumentu tożsamości. Następnie sprzedała im 8 puszek piwa Redd's i trzy piwa Desperados. S. R. - funkcjonariusz KPP w "[...]" powtórzył wersję zdarzenia podaną przez koleżankę z patrolu – K. S. J. H. zeznała, że sprzedawczyni nie prosiła jej ani jej koleżanek o pokazanie
dokumentu tożsamości potwierdzającego pełnoletniość. Kiedy kupowały alkohol do sklepu wszedł jakiś pan. Sprzedawczyni powiedziała do nas "a osiemnaście lat jest". Ja odpowiedziałem, że tak i sprzedawczyni "dała nam piwo". W. Ś. i A. M. potwierdziły wersje wydarzeń przedstawioną przez J. H. Mając na uwadze wyżej wymienione okoliczności, Kolegium uznało, za prawdziwe
zeznania policjantów jak i nieletnich, które mają potwierdzenie w zabezpieczonych przez funkcjonariuszy dowodach rzeczowych. W ocenie organu drugiej instancji, dnia 31 sierpnia 2014 r. D. Ż. sprzedała nieletnim alkohol. Kolegium wskazało, że złamanie którejkolwiek zasady związanej ze sprzedawaniem napojów alkoholowych powoduje obligatoryjne nałożenie sankcji z art.18 ust. 10 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Nadto, cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nie jest powiązane z przypisaniem komuś winy i orzeczeniem odpowiedzialności karnej wobec takiej osoby. Konsekwencją zatem ustalenia, że w sprawie miało miejsce nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności ich sprzedaż osobom nieletnim musiało być wydanie decyzji cofającej pozwolenie na ich sprzedaż.
Skargę na decyzje Kolegium wywiodła do tut. Sądu S. K. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a w zw. z art. 15 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez niezasadne zastosowanie tego przepisu i przyjęcie, iż nastąpiło naruszenie zasad przewidzianych przez ustawę co powinno skutkować cofnięciem zezwoleń na sprzedaż alkoholu, w sytuacji gdy do sprzedaży alkoholu osobom nieletnim nie doszło.
2. naruszenie 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania, podczas gdy toczyło się równocześnie postępowanie karne przeciwko D. Ż., która to miała dokonać sprzedaży alkoholu osobom nieletnim.
3. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego,
nie podejmowanie przez organ wszystkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia
stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy tj. pominięcie wniosków strony o przesłuchanie świadków i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej i nieuzupełnienie materiału dowodowego w kierunku pełnego rozpoznania sprawy z pominięciem interesów skarżącej, co skutkowało wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podczas gdy nie było podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia,
- art. 136 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie wskutek zaniechania przeprowadzenia
uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy doszło do sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, czy alkohol został zakupiony przez osobę
pełnoletnią na prośbę nieletnich, co skutkowało naruszeniem zasady
dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a.,
- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób
podważający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę
prawną obywateli wskutek naruszenia przepisów prawa materialnego oraz
utrzymania w obiegu prawnym wadliwej decyzji organu pierwszej instancji.
Wskazując na powyższe S. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zmianę jej w kierunku niecofania zezwoleń na sprzedaż alkoholu, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej
instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej uchylenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony.
W zakresie interpretacji art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, obecnie można mówić o utrwalonej wykładni powołanego przepisu, nadającej mu ustaloną treść normatywną. Zgodnie z dominującym stanowiskiem sądów administracyjnych jedyną przesłanką zastosowania powołanego przepisu jest obiektywne nieprzestrzeganie przez przedsiębiorcę ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w tym zakazów i ograniczeń tej sprzedaży przewidzianych w ustawie. Ustawodawca nie różnicuje przy tym skutków nieprzestrzegania warunków sprzedaży napojów alkoholowych od stopnia szkodliwości społecznej konkretnego naruszenia ani też od ilości dokonanych naruszeń. Zatem każda, nawet jednorazowa, sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej, w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, stanowi nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych i jest podstawą do cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi przez uprawniony organ.
W myśl art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży podlega cofnięciu w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Wypada bowiem zauważyć, że cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych stanowi jeden z instrumentów w walce ze zjawiskiem alkoholizmu i stanowi sankcję administracyjną za naruszenie zakazu sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18, ustanowionego w art. 15 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. W związku z tym dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy nie ma znaczenia wina sprzedawcy, nie jest też ważne, czy przedsiębiorca miał świadomość, że dokonuje sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej, jak też, czy dokonał sprzedaży osobiście, czy przez zatrudnionego pracownika, na którego działanie nie miał wpływu w momencie dokonywania sprzedaży i w końcu nie ma znaczenia ewentualny aspekt ekonomiczny. Przeciwdziałanie zjawiskom społecznym, takim jak alkoholizm nie może bowiem podlegać relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotu gospodarczego. Z treści art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wynika bowiem, iż nadrzędnym celem powołanej ustawy jest ochrona prawidłowego fizycznego, psychicznego i społecznego rozwoju społeczeństwa. Oznacza to, że celem cofnięcia zezwolenia nie jest tylko spowodowanie dolegliwości dla naruszającego prawo, ale przede wszystkim zapewnienie ochrony (w tym ochrony prewencyjnej) wartości i dóbr, w które godziło naruszanie warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Dlatego też, mimo, że omawiany przepis jakkolwiek zawiera dość restryktywne rozwiązanie, to nie narusza konstytucyjnej zasady proporcjonalności, wynikającej z określonej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego.
Ratio legis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest dążenie do eliminowania z obrotu napojami alkoholowymi tych przedsiębiorców, którzy dopuszczają się naruszeń zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Przedsiębiorca, który sprzedał piwo osobie nieletniej, chociażby jednokrotnie, nie daje rękojmi, że nie będzie tak postępował w przyszłości, a tym samym nie daje rękojmi należytej realizacji zadań wynikających z powołanej ustawy. Dlatego też w przypadku stwierdzenia naruszenia zasad obrotem napojami alkoholowymi, można wyciągnąć dalej idące konsekwencje, sprowadzające się w efekcie do cofnięcia nie tylko zezwolenia, z którym związane jest naruszenie, ale także pozostałych zezwoleń udzielonych podmiotowi i dotyczących danego punktu handlowego (por. uchwała NSA z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 2/07). Tak więc przedsiębiorca z uwagi na rodzaj chronionego dobra, jak też z uwagi na fakt, iż dochowanie ustawowych zasad dystrybuowania napojów alkoholowych w istocie jest uzależnione od sprzedawcy tych napojów, jest zobowiązany zorganizować sprzedaż napojów alkoholowych w taki sposób, aby nie doszło do naruszenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. Toteż ryzyko ewentualnej utraty (na jakiś czas) zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi obciążą wyłącznie tego przedsiębiorcę. Należy jednak zauważyć, iż przedsiębiorca ma możliwość uniknięcia negatywnych konsekwencji cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi. Na mocy art. 15 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi sprzedawca ma bowiem prawo do wylegitymowania nabywcy napoju alkoholowego. Skorzystanie z tego uprawnienia zależy wyłącznie od woli sprzedawcy i przysługuje bez względu na sposób postrzegania wieku osoby kupującej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z 20 kwietnia 2015 r. warunkowo umorzono postępowanie karne wobec oskarżonej D. Ż. o czyn z art. 43 ust. 1 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, polegający na tym, iż 31 sierpnia 2014 r. w sklepie "{...]" mieszczącym się w "[...]" sprzedała napoje alkoholowe osobom małoletnim.
Warunkowe umorzenie postępowania karnego przez sąd powszechny, nie jest równoznaczne ze skazaniem. Zarówno poglądy doktryny, jak również orzecznictwo w tym zakresie, nie pozostawiają wątpliwości, że warunkowe umorzenie postępowania karnego [...], nie jest formą ani odmianą warunkowego skazania (por. uchwała połączonych Izb Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1971 r., sygn. akt VI KZP 26/69, OSNKW 1971, z. 3, poz. 33). Z kolei B. Kunicka-Michalska stwierdziła, że warunkowe umorzenie jest stosowane "nie tylko zamiast kary, lecz zamiast wyroku skazującego" (w: E. Bieńkowska, B. Kunicka- Michalska, G. Rejman, J. Wojciechowska, Kodeks kamy, Część ogólna, Warszawa 1999 r., s. 107). Podobne stanowisko zawarł Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 grudnia 1993 r., sygn. akt I KZP 34/93 (OSNKW 1994, z. 1-2, poz. 9).
Warunkowe umorzenie postępowania karnego zawiera w sobie stwierdzenie popełnienia przestępstwa. W świetle rozwiązań przyjętych przez ustawodawcę w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553), a odmiennie niż to miało miejsce w uprzednio obowiązujących przepisach, wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne przesądza również o winie oskarżonego. Okoliczność, że w stosunku do D. Ż. toczyło się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa zakończone wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie, powinna być przez organ rozważana w toku postępowania o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, jednak ustalenia zawarte w orzeczeniu w warunkowym umorzeniu powinny podlegać swobodnej ocenie organu na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie organy były zobowiązane przeprowadzić postępowanie dowodowe, które umożliwiłoby dokonanie oceny istnienia, bądź nieistnienia podstawy cofnięcia przedmiotowego zezwolenia, o której mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w szczególności zebrać i poddać wnikliwej ocenie wszystkie istotne w sprawie dowody. Rozpoznając przedmiotową sprawę organ odwoławczy dokonał szczegółowej analizy materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. W szczególności przytoczył dowody, które uznał za wiarygodne i które – zdaniem organu odwoławczego – wskazują, iż D. Ż. dokonała sprzedaży piwa osobom małoletnim. Zauważyć należy, iż dowody te zostały zgromadzone już na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji. Zdaniem Sądu organ odwoławczy rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę zastosował się do przepisów art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. w szczególności – wbrew zarzutom skargi (naruszenie art. 136 k.p.a.) – dokonał oceny przeprowadzonych dowodów. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji bezpośrednio wynika, na podstawie których dowodów Kolegium ustaliło stan faktyczny w sprawie. Oczywistym jest, iż Kolegium nie mogło tego uczynić w oparciu o dowód, któremu odmówiłoby przymiotu wiarygodności. Z art. 107 § 3 k.p.a. wynika obowiązek organu uzasadnienia przyczyn z powodu których organ ten odmawia wiarygodności i mocy dowodowej określonemu dowodowi. Z przepisu tego nie wynika natomiast obowiązek uzasadnienia dlaczego określone dowody organ uznaje za wiarygodne. Treść przepisu art. 80 k.p.a. nie zawiera wytycznych co do zakresu pisemnego uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęty jest pogląd, że materiały dowodowe zebrane w postępowaniu karnym, w szczególności takie jak protokoły z przesłuchania świadków mogą być, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., wykorzystane w sprawie administracyjnej pod warunkiem, że są rozpatrywane według reguł dowodowych określonych w kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2002 r., sygn. III SA 746/02; z 21 czerwca 2007 r., sygn. II GSK 58/07, https://cbois.nsa.gov.pl).
Zauważyć trzeba, iż okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, należy uznać za udowodnione. Wprawdzie stwierdzenie to dotyczy prawomocnego wyroku skazującego, to jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby pogląd ten odnieść do każdego prawomocnego wyroku sądu, w tym warunkowo umarzającego postępowanie karne. Wówczas należy przyjąć, że ustalenia co do faktów zawarte w sentencji prawomocnego wyroku sądu nie są przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie. Ustalenia te są wiążące dla organu administracji publicznej i nie podlegają weryfikacji w odróżnieniu od innych faktów w postępowaniu administracyjnym. Podkreślić należy, iż w toku postępowania odwoławczego Kolegium nie przeprowadzało żadnych nowych dowodów, nie wzbogaciło postępowania o nowe dokumenty, a sprawę rozpatrzyło w oparciu o dowody, które skarżącej były znane. Dodać należy, iż dowody te w istocie były przeprowadzone w toku postępowania karnego. W takiej sytuacji nie ziściły się przesłanki wskazane w art. 138 § 2 k.p.a., które nakazywałyby uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Nie wystąpiła bowiem konieczność wyjaśnienia istotnego zakresu sprawy, niezbędnego dla jej załatwienia. Nie została zatem naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Stwierdzić należy, że dowody, które legły u podstaw ustalonego stanu faktycznego były skarżącej dobrze znane, a na etapie postępowania odwoławczego Kolegium zawiadomiło skarżącą o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i możliwości ustosunkowania się do tych dowodów (zawiadomienie z 30 marca 2015 r.). Skarżąca z tej możliwości skorzystała i zakwestionowała zeznania funkcjonariuszy policji i nieletnich. Jednocześnie nie zgłosiła żadnych wniosków dowodowych. Tym samym w sprawie nie doszło do naruszenia art. 8 i 10 k.p.a.
Reasumując, już jednorazowe naruszenie ustanowionego w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi bezwzględnego zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim jest wystarczającą i uzasadnioną przyczyną do zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi. Wystąpienie takiego zdarzenia obliguje organ zezwalający do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Przy czym ustawodawca w przypadku zaistnienia sytuacji, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy nie pozostawił organom administracji żadnego luzu decyzyjnego, lecz nakazał obligatoryjne cofnięcie zezwolenia. Inaczej mówiąc organ zobligowany jest w przypadku sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim do cofnięcia zezwolenia za sam fakt wystąpienia takiego zdarzenia i tym samym złamania warunków sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. W razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania warunków sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, w tym zakazu określonego w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a powyższej ustawy jest obligatoryjnie realizowane przez właściwy organ, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy i sprowadza się do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił
Na marginesie stwierdzić należy, że Sąd nie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż terminy posiedzenia niejawnego i rozprawy były zbieżne, a rozpoznanie tego wniosku mogłoby spowodować wydłużenie postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło