II SA/Ol 754/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. H. o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi T. H. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w części. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 4 listopada 2009r., sygn. akt II SA/Ol 754/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił skarżącemu T. H. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" w przedmiocie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego. W uzasadnieniu stwierdzono, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący wraz z żoną posiadali oszczędności wielokrotnie przekraczające wysokość wpisu, jak również pozwalające na samodzielne ustanowienie adwokata. Na rachunku bankowym skarżącego i jego małżonki znajdowała się kwota "[...]" zł. Środki te zostały wypłacone w dniu "[...]", po odebraniu przez skarżącego wezwania do uiszczenia wpisu. Ponadto skarżący uzyskuje dochody w wysokości "[...]" zł, zaś jego małżonka "[...]" zł miesięcznie. Opłaty za energię elektryczną, wodę, lekarstwa oraz telewizję kablową kształtują się na poziomie "[...]" zł miesięcznie. Uwzględniając przedstawione przez stronę w toku postępowania informacje, posiadane oszczędności oraz wspólne dochody i wydatki małżonków Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zażaleniu T. H. podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, ponieważ znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnych oszczędności, a jego dochody wynoszą "[...]" zł miesięcznie. Pieniądze te przeznacza na bieżące wydatki oraz na zakup lekarstw w kwocie 200 zł. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2009r., Sygn. akt II OZ 1142/09, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 4 listopada 2009r. W uzasadnieniu wskazał, iż skarżący nie wykazał dostatecznie, że nie dysponuje wystarczającymi środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego bowiem dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania (koszty sądowe i inne wydatki) istotne znaczenie ma jej stan majątkowy i dochody, ale także sytuacja rodzinna. Oznacza to, że w przypadku, gdy skarżący wraz żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie można ograniczać się do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Podniesiono, że uwzględniając wysokość emerytury skarżącego i jego żony (w sumie "[...]" zł miesięcznie netto), okoliczność, iż na wspólnym koncie skarżącego i jego żony w toku postępowania sądowego znajdowały się środki pieniężne w wysokości ponad "[...]" złotych, jak również wysokość ponoszonych wydatków na leczenie (200 zł) oraz koszty utrzymania, należało dojść do wniosku, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Okoliczność, iż w dniu "[...]" żona skarżącego wypłaciła wszystkie zgromadzone na koncie środki nie oznacza, że skarżący w toku postępowania ich nie posiadał. Powyższe daje podstawy do oceny, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Podkreślono, że obowiązek udzielenia wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajduje swoje umocowanie prawne w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 13 i 27 KRO). Z obowiązku udzielania pomocy drugiemu małżonkowi nie zwalnia nawet rozdzielność majątkowa. Argumentowano, iż nie sposób przyjąć, że skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną skoro razem mieszkają oraz posiadają wspólne konto W związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2009r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, po raz kolejny wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Następnie, wobec nieuiszczenia przez T. H. powyższego wpisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 17 lutego 2010r., Sygn. akt II SA/Ol 754/09, odrzucił jego skargę. Pismem z dnia "[...]" T. H., załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie z urzędu radcy prawnego lub adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 lutego 2010r. W uzasadnieniu podał, iż od wielu lat, pomimo tego, że razem mieszkają, nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Renta w kwocie "[...]" zł, jak też wydatki na leki (miesięcznie 500-700 zł brutto), telewizja kablowa (52,99 zł), energia elektryczna (59,88 zł), woda (29,48 zł) i gaz (497,86 zł), wykluczają jakiekolwiek oszczędności. Wskazał, iż wydatki żony to: dwa telefony, opłata za okresowe przeglądy - przewodów kominowych, instalacji elektrycznej i gazowej, opłata za wywóz śmieci i podatek od nieruchomości. Dodał, iż zajmowane przez nich mieszkanie opłacają ich dzieci. Postanowieniem z dnia 16 marca 2010r., Sygn. akt II SA/Ol 754/09, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Wskazał, że aktualnie podane przez skarżącego dane nie wskazują, by jego sytuacja uległa zmianie w stosunku do deklarowanej w poprzednio złożonym wniosku. Nadto, zignorowanie wskazanej przez Sąd konieczności uwzględnienia nie tylko sytuacji majątkowej strony, ale również możliwości finansowych współmałżonka oraz innych osób z rodziny zobowiązanych do alimentacji, samo w sobie prowadzi już do wniosku, iż skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej, co jest oceniane jako niewykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Ponadto waloru aktualności nie utracił pogląd, według którego, bez względu na okoliczności wypłacenia środków z konta, winno się je uwzględniać przy orzekaniu w zakresie prawa pomocy, skoro pozostawały w dyspozycji małżonków w trakcie postępowania przed Sądem. W złożonym sprzeciwie T. H. podniósł, iż nieprawdziwe jest twierdzenie, że wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, nadto nie ma na to dowodów. Wskazał, że okoliczność, iż posiadał oszczędności nie ma wpływu na fakt, że otrzymuje niskie świadczenie, które w większości wydatkowane jest na lekarstwa i wyżywienie. Ponadto, za obraźliwe uważa posądzanie o ignorowanie konieczności uwzględnienia możliwości finansowych współmałżonka. Dodał, że pozbawieniem człowieczeństwa byłoby żądanie od dzieci alimentów w sytuacji, gdy wraz z żoną zajmują ich mieszkanie. Do sprzeciwu załączył oświadczenie żony o nieprowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), w razie wniesienie sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie kwestia odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (adwokata lub radcy prawnego) została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2009r., Sygn. akt II OZ 1142/09,. Orzeczeniem tym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie T. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 listopada 2009r., odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że nie dysponuje wystarczającymi środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Podkreślono również obowiązek udzielenia wzajemnej pomocy przez małżonków. Zauważyć należy, że skarżącemu przysługuje prawo do złożenia kolejnego wniosku na każdym etapie postępowania sądowego, jednak jego rozpoznanie przez Sąd nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem wydanym w tym przedmiocie. Ponowne rozstrzygnięcie kwestii przyznania prawa pomocy jest możliwe, ale tylko w razie zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych. Obowiązek wykazania zmiany tych okoliczności ciąży na wnioskodawcy. W niniejszej sprawie T. H. nie wykazał, aby nastąpiła na tyle istotna zmiana jego sytuacji osobistej i majątkowej, która powodowałaby brak możliwości poniesienia przez niego kosztów ustanowienia pełnomocnika (adwokata lub rady prawnego), bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania jego i jego rodziny. Treść ponownie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie odbiega od treści pierwszego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu w dniu "[...]". Twierdząc, iż ponosi koszty leczenia, nie złożył żadnych dokumentów potwierdzających ponoszone przez niego wydatki na leczenie. Skarżący całkowitym milczeniem nadal pomija kwestię oszczędności, które posiadał w momencie zainicjowania sprawy sądowej. Nadto, wskazywanie przez skarżącego na okoliczność, iż nie prowadzi ze współmałżonkiem wspólnego gospodarstwa domowego nie zmienia faktu, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie mają obowiązek wzajemnej pomocy, którego to obowiązku nie niweczy nawet zniesienie między małżonkami wspólności majątkowej. W związku z tym dochody małżonka mają wpływ na ocenę sytuacji strony twierdzącej, że nie jest w stanie ponosić kosztów postępowania. Okoliczność, że skarżący nie pozostaje ze współmałżonkiem we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje bez wpływu na regulację art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W tej kwestii podkreślić należy, że obowiązek alimentacyjny obejmuje również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych. Skarżący błędnie przyjmuje natomiast, że skoro samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, to powyższa okoliczność zwalnia jego żonę z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Wobec powyższego, w ocenie Sądu T. H. nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa i rodzinna uległa zmianie w stopniu uzasadniającym przyznanie mu prawa pomocy. Reasumując, wobec braku podbudowania wniosku nowymi argumentami i powieleniem w opisie sytuacji majątkowej znanej już Sądowi, który orzekał w sprawie, uprawnione jest stwierdzenie, że skarżący w przedmiotowym wniosku nie uprawdopodobnił, iż zaistniały przesłanki do rozstrzygnięcia zgodnie z wnioskiem, tj. nie wykazał, że nie ma żadnych środków na poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika. Ponadto sytuacja materialna skarżącego nie uległa pogorszeniu w stosunku do ustalonej przez Sąd w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2009r., na które zażalenie oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 grudnia 2009r., Sygn. akt II OZ 1142/09, a więc, w dalszym ciągu nie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zabrakło uprawdopodobnienia zmiany okoliczności faktycznych w sytuacji majątkowej skarżącego, jakie wcześniej zostały przyjęte za przesłankę rozstrzygnięcia, a które uzasadniałyby wydanie postanowienia po myśli strony skarżącej. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.