II SA/Ol 758/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Po otrzymaniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" o sprawdzenie kwalifikacji kierującego pojazdem, Prezydent Miasta wszczął postępowanie w sprawie zatrzymania S.S. prawa jazdy i skierowania na egzamin kontrolny. Decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta orzekł, na podstawie art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.), o zatrzymaniu S.S. prawa jazdy kategorii "[...]" numer "[...]" wydanego przez Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w ciągu roku licząc od dnia 27 marca 2010 r. S.S. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, co wynika z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]", i decyzją Prezydenta Miasta z dnia "[...]" został skierowany na egzamin sprawdzający kwalifikacje niezbędne do kierowania pojazdami. Stosownie do postanowień art. 138 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyn zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4 cyt. ustawy. Od powyższej decyzji S.S. wniósł odwołanie podnosząc, że zatrzymanie prawa jazdy pozbawia jego rodzinę jedynego źródła dochodu, ponieważ wykonuje zawód kierowcy. Wskazał, że dniu 28 marca 2011 r. odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego skutkujące zmniejszeniem liczby naliczonych punktów. W tej sytuacji zatrzymanie prawa jazdy w związku z przekroczeniem punktów bez uwzględnienia odbytego szkolenia jest rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 135 ust. 1 lit. g ustawy Prawo o ruchu drogowym, policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Przy czym stosownie do art. 138 ust. 1 cyt. ustawy, decyzje o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d) i g), wydaje starosta. Ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" wynika, iż S.S. w okresie roku licząc od 27 marca 2010 r. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 27 punktów karnych. W tej sytuacji organ prawidłowo dokonał oceny przesłanek obligujących do zatrzymania stronie prawa jazdy do czasu wykazania się posiadaniem kwalifikacji do kierowania pojazdami mechanicznymi. Odnośnie kwestii odbycia przez stronę szkolenia skutkującego zmniejszeniem naliczonych punktów karnych Kolegium wyjaśniło, że organ I i II instancji jest związany wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji, z którego wynika, że w okresie od 27 marca 2010 r. strona dopuściła się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, za które otrzymała łącznie 27 punktów karnych. Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Policja. Do kompetencji Policji należy przypisywanie punktów za konkretne naruszenia, dokonywanie wpisów do ewidencji i ich usuwanie. Zatem to Policja usuwa punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego w razie odbycia szkolenia. Czynności te nie mogą być dokonane przez starostę, nie jest on też uprawniony do kwestionowania prawidłowości wynikających z ewidencji wpisów. Ponadto organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 138 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4 cyt. ustawy. W przypadku zatem pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami prawo jazdy zostanie zwrócone. Na powyższą decyzję S.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia oraz decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono wydanie z rażącym naruszeniem art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wyjaśnień i słusznego interesu strony. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że prawo jazdy posiada od "[...]" r. i cały czas pracuje jako kierowca, praca ta jest jedynym źródłem utrzymania jego rodziny. W związku z odbytym przez niego szkoleniem w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego powinno zostać odjęte 6 punktów z otrzymanych przez niego 27 punktów karnych i w tej sytuacji nie powinien być zmuszany do ponownego zdawania egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Poza tym Kolegium wydając zaskarżoną decyzję nie odniosło się do wskazanego przez skarżącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o sygn. II SA/Ol 969/10, z którego wynika, że odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Organ jedynie przytoczył niekorzystne orzeczenia innych sądów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć wydanych przez organy obu instancji, stanowił w niniejszej sprawie art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d i g cyt. ustawy, wydaje starosta. Oznacza to, że na starostę ustawodawca nałożył obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Zatrzymanie prawa jazdy następuje z powodu upływu terminu jego ważności (art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy Prawo o ruchu drogowym), jak również z uwagi na fakt przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego (art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy Prawo o ruchu drogowym). Wskazać należy, iż starosta w wymienionych sytuacjach nie ma żadnej dowolności i uznaniowości. W przepisach zawarte zostały normy nakazujące dla tego organu. Przekroczenie punktów skutkuje nakazem zatrzymania prawo jazdy, zaś starosta obciążony jest nakazem wydania decyzji o zatrzymaniu. Organ ten ma również obowiązek, wynikający z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, skierować w drodze decyzji osobę posiadającą uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na wniosek komendanta wojewódzkiego policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przy czym starosta nie bada i nie weryfikuje stanowiska organów policji o konieczności kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji osób posiadających uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowanych na wniosek komendanta wojewódzkiego policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie prowadzonej przez policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]", skarżący w ciągu roku licząc od dnia 27 marca 2010 r. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego i łącznie otrzymał 27 punktów karnych. Przekroczył zatem limit 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy Prawo o ruchu drogowym. Słusznie zatem organy obu instancji uznały, że w związku z zaistniałą sytuacją, określoną art. 135 ust. 1 pkt. 1 lit. g ustawy Prawo o ruchu drogowym, należało wydać decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Należy również zauważyć, że po uzyskaniu określonej liczby punktów przez skarżącego Komendant Wojewódzki Policji przesłał sformalizowaną informację do organu uprawnionego do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, a więc do Prezydenta Miasta. Tym samym organ ten przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy ustalał stan faktyczny, jakim jest liczba punktów karnych przypisanych danemu kierowcy, wyłącznie na podstawie dokumentu urzędowego. Prezydent Miasta nie jest organem prowadzącym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, bowiem ewidencję taką, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. nr 236, poz. 1998 ze zm.), prowadzi co do zasady Komendant Wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. Prezydent Miasta orzekając w przedmiotowej sprawie związany był domniemaniem prawdziwości informacji zawartych w dokumencie urzędowym, tj. sformalizowanej informacji Komendanta Wojewódzkiego Policji, co do uzyskania przez skarżącego liczby punktów karnych uzasadniających wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 389/07, Lex nr 456707). Za niezasadny należy również uznać zarzut skarżącego dotyczący nieuwzględnienia przez organ faktu odbycia przez niego szkolenia skutkującego zmniejszeniem liczby otrzymanych punktów. Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, do której wpisuje punkty w liczbie przypisanej określonemu naruszeniu. Regulacja ustawowa, a więc przepis art. 130 ust. 2 cyt. ustawy przewiduje usunięcie punktów wpisanych do ewidencji za naruszenie przepisów ruchu drogowego po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 – 20 punktów. Stosownie zaś do art. 130 ust. 3 wskazanej ustawy zmniejszenie liczby punktów, a więc ich usunięcie z ewidencji, powoduje odbycie przez kierowcę na własny koszt szkolenia. Z regulacji ustawowej wynika, że usunięcie punktów powiązane zostało po pierwsze z upływem określonego czasu, pod warunkiem nieprzekroczenia w tym czasie liczny 24 punktów, po wtóre z odbyciem odpowiedniego szkolenia. Z regulacji ustawowej wynika, że zasadniczy wpływ na możliwość usunięcia punktów z ewidencji ma fakt przekroczenia 24 punktów. Jeżeli zatem kierowca w ciągu roku od pierwszego naruszenia przekroczył liczbę 24 punktów i nie odbył szkolenia powodującego zmniejszenie liczby punktów, nie podlegają one usunięciu z ewidencji bez poniesienia przez kierowcę konsekwencji prawnych wynikających z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym (wyrok NSA z dnia 7 września 2010 r., I OSK 1451/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym wprowadza obowiązek poddania kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji kierowcy, który przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 cyt. ustawy. Zmniejszenie liczby otrzymanych punktów w drodze odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, może nastąpić tylko do czasu dopóki nie zostanie przekroczona liczba 24 punktów. Natomiast udział w szkoleniu nie może być sposobem na uniknięcie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji następującego po przekroczeniu 24 punktów. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczy punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Skarżący w dniu 14 lutego 2011 r. przekroczył liczbę 24 punktów (k. 1 akt administracyjnych), natomiast szkolenie odbył dopiero w dniu 24 marca 2011 r. (k. 6 akt sądowych). Tymczasem jak zostało wyżej wskazane, istnieje możliwość usunięcia punktów z ewidencji w przypadku odbycia szkolenia zanim nie zostanie przekroczony limit 24 punktów. Wobec powyższego, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.