II SA/Ol 794/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania 1/ oddala skargę; 2/ przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego A. I. wynagrodzenie w kwocie 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych), powiększone o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. W dniu "[...]" Prezydent Miasta "[...]" wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymeldowania K. N. z miejsca pobytu stałego przy "[...]" w "[...]". Powyższe postępowanie zostało zainicjonowane podaniem spółki A, która poinformowała że jest obecnym właścicielem mieszkania położonego przy "[...]", które nabyła w drodze licytacji komorniczej. Podkreśliła, że w lutym 2018 r., komornik sądowy wprowadził nowego właściciela do lokalu i przekazał mu klucze, natomiast K. N. opuściła przedmiotowy lokal lecz nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Obecnie w przedmiotowym lokalu trwa remont. W załączeniu do przedmiotowego podania przedłożono: kopię postanowienia Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny z 15 września 2017 r. o przysądzeniu własności dla sp. A., kopię protokołu z 24 lutego 2018 r. o wprowadzeniu nowego właściciela w posiadanie lokalu wraz z pismem komornika o wszczęciu egzekucji a także kopię protokołu odbioru rzeczy oraz odpis aktualny z KRS sp. A. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z "[...]", Prezydent Miasta "[...]" orzekł o wymeldowaniu K. N. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy "[...]". W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz zrelacjonował przebieg przeprowadzonego postępowania i dokonane w jego ramach ustalenia. W ocenie Prezydenta Miasta "[...]", w sprawie bezspornym jest, że K. N. nie zamieszkuje w lokalu przy "[...]", a eksmisja została wykonana skutecznie przez komornika, co stanowi podstawę do podjęcia decyzji o wymeldowaniu strony z miejsca stałego zameldowania. Ponadto organ pierwszej instancji podkreślił, że eksmisja K. N. jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym - pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W odwołaniu od powyższej decyzji K. N. wyraziła swoje niezadowolenie z czynności przeprowadzonych przez komornika, które jej zdaniem były bezprawne. Ponadto, opisała działania egzekutora i zaznaczyła, że lokal zastępczy jej i mężowi się należy, a sąd rozpatrując jej sprawę na posiedzeniu niejawnym pozbawił ją prawa do obrony. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda decyzją z dnia "[...]", działając na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r., poz. 1382), dalej jako: ustawa oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie, organ meldunkowy ustala okoliczności sprawy badając, czy osoba faktycznie opuściła sporny lokal, pomijając kwestię uprawnień osoby wymeldowywanej w drodze decyzji do zamieszkiwania w lokalu. Obowiązkiem organu jest wydawanie decyzji zgodnej z istniejącym w dniu jej wydania stanem rzeczywistym, bowiem założeniem obowiązku meldunkowego jest potwierdzenie pobytu osoby w lokalu, gdzie przebywa z zamiarem koncentracji wszystkich swoich spraw osobistych i majątkowych. Wojewoda podkreślił, że okoliczności sprawy pozostawały poza sporem, bowiem w toku postępowania ustalono, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym, działając w oparciu o tytuł wykonawczy do prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego, podjął w dniu 24 lutego 2018 r. czynności komornicze, w wyniku których lokal przy "[...]" przekazał nowemu właścicielowi, tj. spółce A. Natomiast w dniu 11 maja 2018 r. sporny lokal został opuszczony przez K. N., która zabrała z niego swoje najpotrzebniejsze rzeczy i przeniosła się do córki. W dniu 10 sierpnia 2018 r., swoje wyjaśnienia w sprawie złożyła do protokołu K. N. Podkreśliła, że nie zgadza się z eksmisją i nie zgadza się na wymeldowanie z lokalu przy "[....]", bowiem ukradziono jej własnościowe mieszkanie i wraz z mężem walczy o odszkodowanie oraz powrót do spornego lokalu. Skarżąca wyjaśniła, że po raz pierwszy Policja przyszła do niej w lutym 2018 r. Wówczas, nakazując stronie opuszczenie zajmowanego lokalu, poinformowała, że na miesiąc czasu będzie przyznany jej dom zastępczy w "[...]", na co strona nie wyraziła jednak zgody. Następnie, w maju 2018 r. przyszedł komornik w asyście funkcjonariuszy Policji i zmusił skarżącą do opuszczenia mieszkania położonego przy "[...]". Wyniesiono jej rzeczy oraz wymieniono zamek w drzwiach. Obecnie K. N. zamieszkuje w lokalu przy "[...]" i pod tym adresem przyjmuje korespondencję. Podkreślono, że opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej (wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 października 2005 r., sygn. II OSK 65/05, LEX 188693). Skuteczne wykonanie wyroku eksmisyjnego stanowiło podstawę orzeczenia o wymeldowaniu K. N. z miejsca pobytu stałego, gdyż w czasie orzekania o wymeldowaniu nie przebywała ona w spornym lokalu. Dodano, że w spornym lokalu przebywa już jego nowa właścicielka, która w dniu 19 lipca 2018 r. dopełniła obowiązku meldunkowego i się w nim zameldowała. W skardze, wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Wojewody, K. N. w całości przytoczyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto, wyraziła swoje niezadowolenie z czynności przeprowadzonych przez komornika, które jej zdaniem były samozwańcze i bezprawne. Dodała, że należy jej się lokal zastępczy. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną do wydania zaskarżonej decyzji był art. 35 ustawy. Zgodnie z jego treścią - organ ma obowiązek z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 ustawy wydać decyzję o wymeldowaniu obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Za pobyt stały uważa się zaś zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Za równoznaczną z dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta na skutek działania upoważnionego organu – komornika, działającego na podstawie ustawowego upoważnienia i prawomocnego orzeczenia sądowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wynikające z wykonania orzeczenia nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu obecnie art. 35 ustawy, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby zobowiązanej do opróżnienia lokalu (vide przykładowo wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 526/11). W przedmiotowej sprawie niespornym jest, że opuszczenie lokalu nastąpiło w związku z wszczęciem przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym , na podstawie tytułu wykonawczego - postanowienia Sądu Rejonowego przysądzającego nieruchomość lokalową – lokal mieszkalny położony w "[...]" na rzecz sp. A. Na podstawie art. 999 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego - prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia znajdujących się na tej nieruchomości pomieszczeń bez potrzeby nadania mu klauzuli wykonalności. Z przepisu tego wynika, iż jednym ze skutków procesowych prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości jest powstanie tytułu wykonawczego do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości, opróżnienia znajdujących się na nieruchomości pomieszczeń, a także eksmisji osób zajmujących te pomieszczenia (vide komentarz do art. 999 K.p.c. pod kierunkiem Zbigniewa Szczurka, Wydanie IV, Currenda 2013 r). Zatem skutki przysądzenia własności w trybie egzekucji komorniczej są tożsame z wyrokiem eksmisyjnym. Konsekwencją powyższego jest możliwość zastosowania – tak jak to uczyniono w niniejszej sprawie – przepisu art. 1046 § 1 K.p.c., zgodnie z którym - jeżeli dłużnik ma wydać nieruchomość albo opróżnić pomieszczenie, komornik sądu, w którego okręgu rzeczy te się znajdują, wezwie dłużnika do dobrowolnego wykonania tego obowiązku w wyznaczonym stosownie do okoliczności terminie, po którego bezskutecznym upływie dokona czynności potrzebnych do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie. Skarżąca została wezwana do dobrowolnego wykonania orzeczenia Sądu - opróżnienia lokalu. Jak wynika z ustaleń organu, sporny lokal został opuszczony przez K. N. w dniu 11 maja 2018 r., która zabrała z niego swoje najpotrzebniejsze rzeczy i przeniosła się do córki. W takiej sytuacji, skoro opuszczenie miejsca stałego zameldowania nastąpiło wskutek wykonania orzeczenia sądowego przez organ egzekucyjny, wystąpiła przesłanka do wymeldowania skarżącej z pobytu stałego. Także zarzuty skargi dotyczące czynności komorniczych pozostają bez znaczenia dla sprawy wymeldowania. Istotną bowiem jest okoliczność, że skarżąca opuściła sporny lokal wskutek komorniczej egzekucji. Nie mogły skutkować również uchyleniem zaskarżonej decyzji kwestie związane z zapewnieniem pomieszczenia tymczasowego. Skargi na prawidłowość czynności egzekucyjnych rozpoznają bowiem sądy powszechne, nie zaś sąd administracyjny kontrolujący legalność decyzji o wymeldowaniu. Stanowi o tym art. 767 § 1 K.p.c. Zgodnie z tym przepisem - na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Dotyczy to także zaniechania przez komornika dokonania czynności. Do rozpoznania skargi na czynności komornika właściwy jest sąd, przy którym działa komornik. Jeżeli do prowadzenia egzekucji został wybrany komornik poza właściwością ogólną, skargę rozpoznaje sąd, który byłby właściwy według ogólnych zasad. Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego dla skarżącej z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68).