II SA/Ol 913/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2009 r. sprawy ze skargi K. S., M. S., M. S., K. S. oraz K. S. – reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego K. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" (nr "[...]") Wojewoda utrzymał w mocy decyzje Wójta Gminy z dnia "[...]" o wymeldowaniu K. S., K. S., M. S., M. S. i K. S. z miejsca pobytu stałego w budynku mieszkalnym nr "[...]" położonym w miejscowości A, Gm. B. Organ odwoławczy wskazał, iż postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 12 stycznia 2006 r. sporna nieruchomość została w dniu 16 maja 2005 r. nabyta poprzez jej licytację przez K. G.. Postanowienie to zostało zaopatrzone w klauzulę wykonalności dnia 26 czerwca 2006 r., na którą powołał się Komornik Sądowy w piśmie z dnia 3 lipca 2006 r., wzywając w/w osoby do wydania nieruchomości. Wyrokiem z dnia 4 marca 2008 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił powództwo tych osób o przywrócenie posiadania. Sąd wskazał, iż "dowody zgromadzone w przedmiotowej sprawie, a mianowicie zeznania świadków: H. Z., D. K. i J. G., a także stan nieruchomości bez odpowiedniej armatury i urządzeń w kuchni i łazience spowodował trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego na stałe". Ponadto Sąd zauważył, iż skarżący opuścili nieruchomość w terminie wyznaczonym przez komornika sądowego do dobrowolnego opuszczenia i opróżnienia nieruchomości, zaś pozew o przywrócenie naruszonego posiadania został złożony dopiero po upływie 6 miesięcy. Na tej podstawie organ odwoławczy stwierdził zaistnienie przesłanki dobrowolności opuszczenia nieruchomości. Zaznaczył, iż ocenione przez sąd okoliczności opuszczenia przedmiotowego lokalu są wiążące dla organów administracji publicznej, gdyż dowodzą że nie miało to związku z działaniami osób trzecich, lecz było wynikiem własnej, świadomie podjętej przez skarżących decyzji. Oczywistym jest, że rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przywrócenia naruszonego posiadania daje podstawę do wymeldowania w/w z budynku mieszkalnego nr "[...]" w miejscowości A, gdyż dowodzi, iż nie zostało naruszone ich prawo do lokalu. K. S. nie dowiodła zarówno przez Sądem, jak i organem administracji publicznej, iż osoby, które reprezentuje zostały przymuszone w sposób niezgodny z prawem do opuszczenia spornego lokalu. W związku z tym, że fakt ponad 2-letniego przebywania wszystkich skarżących poza miejscem stałego zameldowania jest oczywisty i nie budzi żadnych wątpliwości, zaś przesłanki braku dobrowolności jego opuszczenia nie zostały dostatecznie udowodnione, zasadne było wydanie decyzji orzekającej o wymeldowaniu. Deklaracje i wola powrotu tych osób do spornego lokalu są niewystarczające, gdyż wymagałyby zgody właściciela – K. G., K. S., K. S., M. S., M. S. i K.S. nie posiadają obecnie obiektywnej możliwości ponownego zamieszkania w spornym lokalu, gdyż zmienił się jej stan prawny, zaś podjęte przez nich środki prawne okazały się nieskuteczne. Mając na uwadze istotę obowiązku meldunkowego należało zaktualizować znajdujące się w gminnych zbiorach meldunkowych informacje dotyczące miejsca pobytu w/w osób, gdyż dalsze ich zameldowanie w przedmiotowym lokalu stanowiłoby tzw. "fikcję meldunkową", tj. stan sprzeczny z rzeczywistym. K. S., występując również jako pełnomocnik M. S., M. S. i K. S. oraz przedstawiciel ustawowy K. S., wniosła na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Podała, iż K. G. przejął ich nieruchomość w drodze przestępstwa dokonanego przez rzeczoznawcę i Komornika Sądu Rejonowego, przeciwko którym toczy się postępowanie karne w Sądzie Rejonowym. Nie opuściła nieruchomości dobrowolnie, a wręcz przeciwnie została do tego zmuszona wraz z dziećmi. K. G. spowodował wyłączenie energii elektrycznej dnia 14.07.06r. a nieruchomość miała być wydana pod koniec lipca 2006 r. Mimo korzystnego dla skarżącej wyroku Sądu Rejonowego z 4 grudnia 2007, nie mogła zamieszkać w "[...]". Nieruchomość została pozbawiona armatury i urządzeń w kuchni i łazience. Zdaniem skarżącej, dopóki nie zakończy się postępowanie karne przeciwko komornikowi i rzeczoznawcy, którzy sprzedali koledze gospodarstwo za bezcen, Wójt Gminy winien wstrzymać się z decyzją w sprawie wymeldowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie w powyższym zakresie może je wzruszyć, jeżeli narusza ono przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wynik przeprowadzonej w tym zakresie kontroli nie daje podstaw do uwzględnienia skargi. Przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego, trwającego ponad 3 miesiące, obowiązek wymeldowania się we właściwym organie gminy, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niewykonanie tego obowiązku upoważnia organy administracji do wymeldowania osoby na wniosek lub z urzędu, jeżeli spełnione zostaną przesłanki określone w art. 15 ust. 2 tejże ustawy, tj. faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 6 ust. 1 w/w ustawy, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dlatego opuszczenie przez daną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. W toku postępowania administracyjnego skarżący, kwestionujący istnienie tej właśnie przesłanki wymeldowania, wnieśli przeciwko K. G. pozew o przywrócenie posiadania. W jego uzasadnieniu podali, że w dniu 14 lipca 2006 r. odłączył on energię elektryczną od domu, w którym zamieszkiwali. W wyniku takiego zachowania zmuszeni byli opuścić zajmowane pomieszczenia 22 lipca 2006 r. (k. 132 akt administracyjnych). Orzeczenie sądu powszechnego w kwestii przywrócenia naruszonego posiadania zostało przez Wójta Gminy słusznie uznane za prejudykat w sprawie o wymeldowanie (postanowienia o zawieszeniu postępowania - k. 100-103 akt admin.). Rozstrzyga ono bowiem zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) przesądzając o istnieniu bądź nieistnieniu wymaganych administracyjnym prawem materialnym przesłanek wymeldowania, przewidzianych w art. 15 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wyrokiem z dnia 4 marca 2008 r. (sygn. akt IX Ca 73/08) Sąd Okręgowy oddalił powództwo skarżących. Ustalił, iż powodowie na skutek działań pozwanego nie mieli zapewnionego dostępu do energii elektrycznej, jednak na stałe opuścili oni przedmiotową nieruchomość w terminie wyznaczonym przez komornika sądowego do dobrowolnego opuszczenia i opróżnienia nieruchomości, pozew złożyli zaś dopiero po upływie 6 miesięcy (k. 130-133 akt admin.). W myśl art. 365 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami) wyrok ten wiąże sądy (w sprawach innych niż karne), organy państwowe oraz organy administracji publicznej. Dlatego też słuszne jest stanowisko Wojewody zgodnie z którym, ocenione przez sąd powszechny okoliczności opuszczenia przedmiotowego lokalu są wiążące dla organów administracji publicznej, gdyż dowodzą że nie miało to związku z działaniami osób trzecich, lecz było wynikiem własnej, świadomie podjętej przez skarżących decyzji. Zasadnie organ odwoławczy przyjmuje także, iż rozstrzygnięcie sądu powszechnego w kwestii odmowy przywrócenia naruszonego posiadania daje podstawę do wymeldowania skarżących z przedmiotowego budynku, gdyż dowodzi, iż nie zostało naruszone ich prawo do lokalu. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż kluczowe dla sprawy znaczenie ma właśnie okoliczność opuszczenia nieruchomości po wezwaniu do dobrowolnego wykonania tytułu wykonawczego w postaci postanowienia o przybiciu tejże nieruchomości na rzecz K. G.. Należy uznać, iż odnosi to tożsame skutki prawne co opuszczenie lokalu w wyniku wykonania wyroku orzekającego eksmisję. Wprawdzie przymusowe wykonanie eksmisji z lokalu na podstawie wyroku sądowego nie nosi samo w sobie cech dobrowolności, niemniej jednak z uwagi na charakter prawny i skutki tej czynności, należy przyjąć na potrzeby art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych konstrukcję prawną dobrowolności i trwałości opuszczenia danego lokalu. Stanowisko takie znajduje oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W wyroku z dnia 6 października 2005 roku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej (sygn. akt II OSK 65/05, LEX nr 188693). Nawet gdyby przyjąć, iż bezpośrednią przyczyną opuszczenia lokalu przez skarżących, co starali się udowodnić, było odcięcie dopływu energii elektrycznej przez właściciela, to okoliczność ta nie ma w sprawie istotnego znaczenia. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznawana jest bowiem także sytuacja, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., II OSK 127/05, LEX nr 201427, wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, LEX nr 78937). Nie skorzystanie z tych środków prawnych, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Wskazać bowiem należy, iż art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, iż zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest więc instytucją służącą odzwierciedlaniu stanu faktycznego; dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowywania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (wyrok NSA z 24 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 561/05, LEX nr 194344). Szczególnego podkreślenia wymaga to, iż z faktu zameldowania nie wypływają żadne uprawnienia do przebywania w lokalu. Spory w tym zakresie rozstrzyga, tak jak to miało miejsce w rozpatrywanym przypadku, sąd powszechny, który oddalił powództwo o przywrócenie posiadania. Z tego powodu stanowisko o dobrowolnym opuszczeniu spornego lokalu należy uznać za udowodnione. Na osąd ten nie mogą mieć wpływu zarzuty strony skarżącej dotyczące wadliwości przeprowadzonej licytacji. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.