II SA/Ol 925/17
WyrokWSA w Olsztynie2017-12-14
Skład orzekający: Tadeusz Lipiński, Beata Jezielska, Katarzyna Matczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane, jeśli orzeczenie o niepełnosprawności dziecka zawiera jedynie jedno z dwóch wymaganych prawem wskazań, a mianowicie konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ale nie zawiera wskazania dotyczącego konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane, jeśli orzeczenie o niepełnosprawności dziecka nie zawiera kumulatywnie obu wymaganych prawem wskazań: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ORAZ konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Brak jednego z tych wskazań, nawet jeśli dziecko zostało uznane za niepełnosprawne przez sąd, uniemożliwia przyznanie świadczenia, ponieważ ustawa o świadczeniach rodzinnych nakłada bezwzględnie obowiązujące wymogi.Stan faktyczny
Skarżąca ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak jednego z wymaganych prawem wskazań w orzeczeniu o niepełnosprawności córki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego, konstytucyjnych zasad sprawiedliwości społecznej i ochrony rodziny, a także zarzuciła przytoczenie nieadekwatnych wyroków i niezastosowanie właściwych przepisów. Wskazała, że wyrok sądu powszechnego zaliczył jej córkę do osób niepełnosprawnych, a brak jednego ze wskazanych w ustawie wymogów był oczywisty lub wynikał z procedur orzeczniczych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia "[...]", wydaną z upoważnienia Wójta Gminy O. przez Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., odmówiono J.G.-S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką I.S. W uzasadnieniu podano, że na mocy orzeczenia Powiatowego Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia "[...]" nie zaliczono małoletniej I.S. do osób niepełnosprawnych, a Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w E. orzeczeniem z dnia "[...]" utrzymał w mocy to orzeczenie. Na skutek odwołania wniesionego przez stronę Sąd Rejonowy w E. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia "[...]" zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że zaliczył małoletnią I. S. do osób niepełnosprawnych stwierdzając, iż niepełnosprawność istnieje od urodzenia, orzeczenie wydaje się do ukończenia 16 roku życia, a w stosunku do małoletniej zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał jednak, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki uprawniającej do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czyli posiadania przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Od decyzji tej odwołała się J.G.–S., podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podała, że w toku postępowania sądowego wydana została opinia przez biegłego, w której stwierdzono u jej córki nieuleczalną jednostkę chorobową, w której poza objawami klinicznymi możliwe są nagłe załamania stanu ogólnego tzw. przełomy, kiedy to konieczna będzie jak najszybsza hospitalizacja i przetoczenie krwi, a także może wystąpić konieczność usunięcia śledziony. W opinii tej wskazano także, że dotychczasowy przebieg schorzenia świadczy o stanie choroby na pograniczu umiarkowanego i ciężkiego. Podała, że choroba córki wymaga codziennego podawania jej odpowiednich leków, częstych badań kontrolnych krwi a także wzmożonej czujności związanej z samopoczuciem córki i obserwacji czy nie występują niepokojące objawy, które mogą doprowadzić do przełomu, w efekcie którego konieczne będzie jak najszybsze przetoczenie krwi. Wskazała, że taka sytuacja miała już miejsce i obydwoje z mężem na zmianę towarzyszyli córce w szpitalu. Podniosła, że z zaleceń poszpitalnych można wywnioskować, że istnieje konieczność stałej i długotrwałej pomocy oraz opieki, jak również współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sporządzona w sprawie sądowej opinia lekarska również zawiera stwierdzenie, iż córka wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem odwołującej się organ nie uwzględnił okoliczności, iż faktycznie sprawuje ona opiekę nad nieuleczalnie chorą od urodzenia małoletnią córką, która pozostaje pod jej władzą rodzicielską aż do uzyskania przez nią pełnoletności, a powodem dla odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była dokonana przez organ wykładnia przepisów prawa materialnego. Odwołująca podniosła przy tym, że literalna wykładnia art. 17 ust 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w niniejszej sprawie nie jest usprawiedliwiona. Podała, że nawet gdyby jej córka była dzieckiem zdrowym, to wymagałaby konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji z uwagi na swój wiek, a nie stan zdrowia. Ponadto zarzuciła, że organ nie uwzględnił okoliczności, że osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku, o czym stanowi art. 4a. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wymagane w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych kryteria dotyczące legitymowania się wskazaniami - konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wynikają z art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Jednakże wobec osób, które nie ukończyły 16 roku życia stosuje się przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia. Odwołująca się wskazała, że Sąd orzekający w sprawie jej córki sąd zwrócił się do biegłego sądowego jedynie o wydanie opinii na okoliczność spełnienia wymogów zaliczenia jej do osób niepełnosprawnych. Natomiast organ nie poczynił żadnych dodatkowych ustaleń i rozważań zważywszy na powołane powyżej uregulowania prawne, ale samodzielnie uznał, że jej córka nie wymaga wzmożonej opieki mimo, iż powszechnie znaną okolicznością jest, że dziecko chore wymaga zwiększonego zaangażowania opiekunów, a nie tylko konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powołując się na przepisy Konstytucji RP wskazała, że uniemożliwienie jej korzystania z pomocy Państwa narusza konstytucyjne zasady równości, sprawiedliwości społecznej i ochrony rodziny, w tym również macierzyństwa. Podniosła, że niespornym jest fakt, że od urodzenia córki opiekuje się nią w sposób efektywny, a pozbawienie jej opieki poprzez odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i zmuszenie do podjęcia pracy byłoby sprzeczne z dobrem dziecka.
Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podano, z analizy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane tylko w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, i to tylko taką osobą niepełnosprawną, której niepełnosprawność została stwierdzona jednym z dwóch następujących rodzajów orzeczeń - albo orzeczeniem o niepełnosprawności (łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) albo też orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazano, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych osoba, która nie ukończyła jeszcze 16 roku życia, może legitymować się jedynie "orzeczeniem o niepełnosprawności", gdyż w stosunku do takiej osoby, co do zasady, nie orzeka się stopnia niepełnosprawności (art. 4 a ust. 1 wyżej wymienionej ustawy). Jednakże orzeczenie o niepełnosprawności, poza samym ustaleniem niepełnosprawności, obligatoryjnie powinno zawierać również wskazania dotyczące kwestii wymienionych w art. 6b ust. 3 ustawy, w tym (m. in.) zamieszczonych w pkt 7 i 8 tego przepisu. Zatem warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy czym wskazania takie mogą wynikać nie tylko z orzeczenia zespołu (powiatowego lub - w wyższej instancji - wojewódzkiego), ale także z wyroku właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Podano, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego w E. z dnia "[...]" (sygn. akt "[...]") zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu co do niepełnosprawności córki wnioskodawczyni, ale nie stwierdzono jednej z przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Podniesiono, że użyty w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwrot "łącznie ze wskazaniami", a także spójnik "oraz" (umieszczony pomiędzy wyliczeniem pierwszego i drugiego ze wskazań) - nie pozostawia wątpliwości co do tego, że do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne uprawnia tylko takie orzeczenie o niepełnosprawności, które zawiera równocześnie (łącznie, kumulatywnie) oba wskazania, określone odpowiednio wart. 6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wskazano przy tym, że organy administracji zobowiązane są uznawać bez zastrzeżeń przedstawione przez stronę orzeczenie o niepełnosprawności czy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz wskazania wynikające z tego orzeczenia (ewentualnie, jak w przedmiotowej sprawie, "zmodyfikowane" na skutek wyroku sądu pracy i ubezpieczeń społecznych). Wyjaśniono ponadto, że organ nie kwestionuje stanu zdrowia małoletniej, jak i konieczności sprawowania nad nią opieki przez rodziców, ale oba analizowane wskazania: "konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji" a także "konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji" funkcjonują w ustawach (język prawny) i mają dla organów administracji oraz sądów znaczenie prawne, zaś przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych należą do bezwzględnie obowiązujących. Zatem organy te nie mogą w sposób dowolny interpretować zapisów art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem kwestia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie należy do sfery "uznaniowej", a jego przyznanie jest możliwe wyłącznie w sytuacji spełnienia wszystkich (bez wyjątku) warunków określonych w ustawie. Organy administracji nie mają przy tym jakichkolwiek uprawnień do czynienia dodatkowych (własnych) ustaleń i rozważań w zakresie konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wskazano przy tym, że sądowa opinia lekarska nie zawiera stwierdzenia o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wyjaśniono ponadto, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba niepełnosprawna legitymuje się tylko jednym spośród dwóch wskazań określonych w treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i przywołano stosowne orzeczenia. Wskazano, że przy orzekaniu Kolegium jest związane zasadą praworządności, wynikającą z treści art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, a jej wyrazem jej przestrzegania jest orzekanie w oparciu o aktualnie obowiązujące brzmienie przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Na powyższą decyzję skargę wniosła J. G. – S., zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych;
2. naruszenie konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także ignorowanie konstytucyjnych nakazów ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP) i szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP);
3. przytoczenie nieadekwatnych wyroków sądów administracyjnych, mające potwierdzić argumentację organu drugiej instancji;
4. niezastosowanie właściwych przepisów, które umożliwiłyby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zmianę zaskarżonej decyzji, przyznanie jej prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasądzenie wypłaty należnego jej świadczenia za okres od 10 sierpnia 2017r. wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu skarżąca ponowiła argumentację zawarta w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Odnosząc się do argumentacji Kolegium podniosła, że orzeczenia przytoczone w uzasadnieniu decyzji nie są podobne do jej sprawy. Powołała się natomiast na wyrok WSA w Gliwicach (IV SA/Gl 428/15), który w jej ocenie dotyczy sprawy tożsamej, a przepisy podane w uzasadnieniu tego wyroku były podstawą do odwołania się od decyzji organu I instancji. Zarzuciła także, że organ odwoławczy nie odniósł się do cytowanych w odwołaniu przepisów Konstytucji RP. Podniosła, że Kolegium nie zakwestionowało ani faktycznego sprawowania przeze nią opieki nad małoletnią córką, ani stanu zdrowia córki, który został udokumentowany w stopniu pozwalającym na stwierdzenie, że schorzenie jest bardzo poważne, wymagające niekiedy hospitalizacji. Zatem odmówienie przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego narusza konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Zdaniem skarżącej akceptacja wykładni prawa materialnego zaprezentowana przez organ I instancji w istocie ignoruje konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), jak również pomocy osobom nie pełnosprawnym oraz członkom ich rodzin w opiece nad nimi. Podała, że zwróciła się z do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w E. z zapytaniem co orzeka zespół w punkcie 8, w przypadku zaliczenia dziecka do osób niepełnosprawnych i uzyskała odpowiedź, że w takim przypadku w punkcie ósmym wskazań dot. konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji orzeka pozytywnie poprzez zastosowanie określenia "wymaga". Zatem zdaniem skarżącej należy domniemywać, że Sąd zaliczając jej córkę do osób niepełnosprawnych oraz ustalając, iż wymaga ona konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie zawarł w wyroku stwierdzenia: wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, ponieważ było to oczywiste, że niepełnosprawne, małoletnie dziecko tego wymaga i że znał procedury stosowane przez Zespoły Orzekające o Niepełnosprawności. Jeżeli zatem organy nie są uprawnione do własnych ustaleń i rozważań w oparciu o opinię biegłego lekarza, czy też kartę informacyjną leczenia szpitalnego, to winny same ustalić zasady orzekania w takim przypadku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do kwestii przytoczonych przez organ odwoławczy wyroków sądów administracyjnych wskazano, że w samej swej konkluzji (nawet domniemując nieco odmienne okoliczności stanu faktycznego) potwierdzają one stanowisko zajęte w uzasadnieniu skarżonej decyzji, a sprowadzające się do niemożności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba niepełnosprawna i wymagająca opieki posiada tylko jedno z dwóch wskazań (określonych w art. 6 b ust. 3 pkt 7 - 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, pozostających w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Wskazano, że przytoczony przez skarżącą wyrok WSA w Gliwicach Kolegium traktuje jako wydany w sposób odmienny od przyjętej (i podzielanej przez Kolegium) linii orzeczniczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1769ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Podnieść należy, że zaskarżoną decyzją odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki na niepełnosprawną córką z powodu braku spełnienia jednej z przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016r. poz. 1518, ze zm., dalej jako: u.ś.r.), a mianowicie braku wskazania co do konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak bowiem ustalono niepełnosprawność dziecka skarżącej została stwierdzona wyrokiem Sądu Rejonowego w E. z dnia "[...]" (sygn. akt "[...]"), którym zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w E. z dnia "[...]" w ten sposób, że zaliczono I. S. (małoletnia córkę skarżącej) do osób niepełnosprawnych. Jednocześnie stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, orzeczenie wydaje się do 16 roku życia, a w stosunku do małoletniej zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W wyroku tym nie zawarto stwierdzenia co do konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie ulega wątpliwości, że decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru uznaniowego, a jego przyznanie uwarunkowane jest spełnieniem wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Jedną z nich jest okoliczność, że osoba nad którą sprawowana jest opieka legitymuje się albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z dwoma wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Brzmienie omawianego przepisu, a zwłaszcza użyty w nim zwrot "łącznie ze wskazaniami", a także spójnik "oraz" umieszczony pomiędzy wyliczeniem pierwszego i drugiego ze wskazań, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne uprawnia tylko takie orzeczenie o niepełnosprawności, które zawiera równocześnie (łącznie, kumulatywnie) oba wskazania (por. wyrok NSA z 18 lutego 2011r., sygn. akt I OSK 1803/10; wyrok WSA w Poznaniu z 13 lipca 2011r., sygn. akt IV SA/Po 397/11, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W związku z powyższym, w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyznania skarżącej świadczenia skoro jedna z obligatoryjnych przesłanek nie została spełniona. Sąd nie podziela przy tym stanowiska wyrażonego w powołanym w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 stycznia 2016r. Wyrok ten ma charakter jednostkowy i nie zmienia linii orzeczniczej prezentowanej w większości wyroków sądów administracyjnych zapadłych w podobnych sprawach, a przytoczonych przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę. Sąd całkowicie podziela stanowisko Kolegium, że organy orzekające w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mają żadnych uprawnień zarówno do kwestionowania orzeczeń o niepełnosprawności (wydanych przez uprawnione organy lub sądy), jak i tym bardziej do podejmowania jakichkolwiek ustaleń mających na celu uzupełnienie wydanych orzeczeń, czego de facto domaga się skarżąca. Takie właśnie działanie stanowiłoby naruszenie zasady praworządności. Także sąd administracyjny, dokonując kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest władny wzruszyć wydanego orzeczenia o niepełnosprawności, ani też kwestionować jego treści, gdyż orzeczenie tego rodzaju podejmowane jest albo przez organy administracyjne (powiatowe i wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności) podlegające kontroli innych sądów (sądów powszechnych – sądów pracy i ubezpieczeń społecznych), albo też właśnie przez te sądy.
Nieskuteczne jest także powoływanie się przez skarżącą na przepisy Konstytucji RP. Należy bowiem wskazać, ze wprawdzie sformułowane są w niej ogólne zasady, w tym dotyczące ochrony rodziny, czy też pomocy osobom niepełnosprawnym, ale konkretyzacja tych zapisów znajduje wyraz w regulacjach ustawowych. W niniejszej sprawie jest to ustawa o świadczeniach rodzinnych, która w sposób jednoznaczny określa jakie warunki należy spełnić, aby ubiegać się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro warunki te - z wyżej podanych względów - nie zostały spełnione, to niezasadny jest zarzut skarżącej że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia praw zagwarantowanych konstytucyjnie.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło