II SA/Ol 932/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J.U. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia 31 sierpnia 2011r. wydaną przez Komendanta Powiatowego Policji skierowano J. U. na badania psychologiczne z powodu przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. U. Podał, iż złożył sprzeciw od zawiadomienia, w którym poinformowano go o ilości naliczonych punktów karnych. Wyjaśnił, iż sprzeciw ten został przekazany Komendantowi Wojewódzkiemu Policji. W związku z tym w ocenie odwołującego do czasu wyjaśnienia okoliczności dotyczących ilości naliczonych punktów karnych zasadność badania psychologicznego jest bezpodstawna. Decyzją z dnia 16 września 2011r. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy organ I instancji był zobowiązanych do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne w stosunku do osoby, która przekroczyła liczbę 24 punktów. Wyjaśniono, iż w okresie od 4 maja 2010r. do 22 kwietnia 2011r. J. U. czterokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za co wpisano do ewidencji 26 punktów karnych. Jedno wykroczenie zakończyło się przyjęciem mandatu karnego, za które przypisano mu 2 punkty karne. W kolejnych 3 przypadkach J. U. skorzystał z możliwości odmowy przyjęcia mandatu, co skutkowało sporządzeniem wniosku o ukaranie do sądu rejonowego. Za wykroczenia te przypisano 24 punkty tymczasowe, a następnie po uprawomocnieniu się wyroków wydanych przez Sąd Rejonowy, I. i G. punkty te stały się ostateczne. Podniesiono, iż punkty przypisane kierowcy mają charakter akcesoryjny w stosunku do wykroczenia i są one przypisywane do poszczególnych naruszeń przepisów ruchu drogowego, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie przewidują żadnych uwarunkowań, ani możliwości odstąpienia organu od wykonania czynności wymaganych prawem i nie dają możliwości wydania innej decyzji niż w niniejszej sprawie. Na decyzję tą skargę wniósł J. U., domagając się jej uchylenia. Podał, iż w jego wypadku nie nastąpiło przekroczenie 24 punktów karnych, które obligują organ do skierowania kierowcy na badania psychologiczne. Podniósł, iż wpis dotyczący przypisanych mu 2 punktów karnych za wykroczenie popełnione podczas kierowania samochodem marki "[...]" w K. jest błędny, gdyż nie posiadał takiego samochodu i w dniu podanym w mandacie nie kierował takim samochodem. Ponadto wskazał, iż wysokość mandatu karnego w myśl rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze wykroczenia za wybrane rodzaje wykroczeń przypisuje wysokość grzywien do rodzaju wykroczenia. Skoro więc prawomocnymi wyrokami sądów uznano go za winnego innych wykroczeń niż sugerowane przez policjantów, to zmianie winna tez ulec ilość przypisanych punktów karnych. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 3 stycznia 2012r. pełnomocnik skarżącego – adw. K. R. podtrzymał zarzuty skargi. Dodatkowo wskazał, iż organ nie wziął pod uwagę faktu, iż skarżący poddał się szkoleniu w WORD, co winno skutkować zmniejszeniem ilości przypisanych punktów. Ponadto wskazał, iż organ nie rozważył sytuacji, w której po wyroku sądu orzekającego karę grzywny niższą niż ta widniejąca na mandacie, ilość punktów karnych widniejąca w ewidencji pozostała taka sama. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty w niej zawarte są zasadne. Należy przede wszystkim wskazać, iż zgodnie z art. 124 ust.1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r., nr 108, poz. 908 ze zm.) badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu jeżeli przekroczył liczbę punktów 24 otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 niniejszej ustawy. Użyte w treści powołanego przepisu sformułowanie "podlega" oznacza, iż decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu nie są pozostawione uznaniu organu orzekającego, lecz mają charakter rozstrzygnięcia związanego. Należy również wskazać, iż w myśl art. 130 Prawa o ruchu drogowym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Policja, przypisując określonemu naruszeniu odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie jednego roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Szczegółowe uregulowania w tym zakresie zawiera Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2002r. nr 236, poz.1998 ze zm.). Przepisy te regulują między innymi kwestię wpisów ostatecznych i tymczasowych, dokonywanych przed prawomocnym rozstrzygnięciem w przedmiocie naruszenia przepisów ruchu drogowego przez uprawniony organ. Podnieść należy, iż dokonywanie wpisu przypisanych kierowcy punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jak i ich usuwanie następuje w drodze czynności ewidencyjnych mających charakter czynności materialno-technicznych, które mogą być przedmiotem odrębnej skargi do sądu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2006 roku (Sygn. akt I OSK 1087/05, LEX nr 275433). Jednakże w niniejszej sprawie zarówno organem orzekającym ostatecznie w skierowaniu skarżącego na badanie psychologiczne z powodu przekroczenia 24 punktów, jak i organem prowadzącym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego (§ 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego jest ten sam organ, czyli Komendant Wojewódzki Policji. Zatem w ocenie Sądu - skoro skarżący kwestionuje liczbę punktów wpisanych do ewidencji - organ odwoławczy winien w pierwszej kolejności wyjaśnić tę kwestię. Należy wskazać, iż słusznie organ podaje iż w przypadku, gdy kierowca nie przyjmie mandatu dokonuje się wpisu tymczasowego, który staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia prawomocnym wyrokiem sądu (§ 4 ust. 2 i 4 powołanego rozporządzenia). Jednakże w § 5 rozporządzenia określone zostały przypadki, gdy organ prowadzący ewidencję usuwa z niej wpis tymczasowy. Zatem sam fakt wydania prawomocnego wyroku przez sąd nie oznacza, iż wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym, gdyż za każdym razem organ ewidencyjny musi ustalić, czy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w § 5 rozporządzenia. W niniejszej sprawie organ ograniczył się do stwierdzenia, iż przypisane skarżącemu punkty stały się ostateczne z uwagi na wyroki wydane przez sądy. Brak jest jednak jakichkolwiek informacji co do treści tych wyroków. Przedmiotowych wyroków brak jest także w aktach sprawy, co także uniemożliwia ocenę, czy organ prawidłowo uznał, iż punkty przypisane skarżącemu tymczasowo stały się punktami ostatecznymi. Zatem przed rozpatrzeniem odwołania w niniejszej sprawie organ winien dokładnie wyjaśnić ilość przypisanych skarżącemu punktów w związku z wydanymi wyrokami sądowymi. Przy czym skarżącemu należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 130 ust. ustawy – Prawo o ruchu drogowym punkty są przypisywane określonemu naruszeniu przepisów ruchu drogowego, których liczba jest określona w załączniku do rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Zatem sama zmiana wymiaru kary za dane wykroczenie nie musi oznaczać zmiany ilości przypisanych punktów. Przypadki, w których następuje usunięcie wpisu tymczasowego z ewidencji są bowiem określone w § 5 rozporządzenia. Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika strony skarżącej odnośnie braku uwzględnienia faktu poddania się przez skarżącego szkoleniu w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego należy wyjaśnić, iż okoliczność ta miałaby znaczenie, gdyby skarżący szkoleniu temu poddał się przed przekroczeniem 24 pkt. Z akt sprawy wynika jednak, iż przekroczenie to nastąpiło w dniu 22 kwietnia 2011r., zaś szkolenie skarżący odbył w dniu 17 października 2011r. Jak bowiem wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r. (Sygn. akt I OSK 723/10, LEX nr 990279) kierowca, który za naruszenie przepisów ruchu drogowego uzyskał więcej niż 24 punkty, ma bezwzględny obowiązek poddania się badaniu psychologicznemu i nie może skorzystać z uprawnienia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Nie można także podzielić zarzutu skarżącego co do faktu niezasadnego przypisania mu mandatu za wykroczenie popełnione w K. Okoliczność, iż błędnie w mandacie tym wpisano markę samochodu nie oznacza, iż mandat ten nie został wymierzony skarżącemu, skoro zawiera jego dane i został przez skarżącego własnoręcznie podpisany. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchylono zaskarżoną decyzję. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200 powołanej ustawy.