II SA/Ol 939/17
WyrokWSA w Olsztynie2018-02-20
Skład orzekający: Adam Matuszak, Beata Jezielska, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia gazociągu wysokiego ciśnienia może zostać wydana, gdy właściciel nieruchomości nie wyraża na to zgody, a inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia gazociągu wysokiego ciśnienia została wydana prawidłowo. Spełnione zostały przesłanki z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym zgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz brak zgody właściciela, co zostało poprzedzone nieudany rokowaniami. Sąd podkreślił, że organ nie ma swobody w ustalaniu przebiegu inwestycji, jeśli jest on determinowany przez plan miejscowy, a kwestie ewentualnego spadku wartości nieruchomości lub wykupu należą do odrębnego postępowania cywilnoprawnego.Stan faktyczny
Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta O. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej na potrzeby budowy gazociągu wysokiego ciśnienia. Skarżąca zarzuciła, że przebieg gazociągu uniemożliwi korzystanie z nieruchomości i obniży jej wartość, a organy nie zbadały alternatywnych tras ani nie powołały biegłego. Wojewoda uznał, że inwestycja jest celem publicznym, zgodnym z planem miejscowym, a rokowania z właścicielem nie doprowadziły do porozumienia. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty dotyczące naruszenia przepisów, niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego i braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant referent Małgorzata Gaida po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z dnia "[...]" Prezydent O. - na podstawie m.in. art. 124 ust. 1 w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz.U. z 2016r., poz. 2147 ze zm., dalej jako: u.g.n.) - orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków obrębu "[...]" m. O. jako działka nr "[...]" o pow. 0,1262 ha, stanowiącej własność M. C. oraz S. Z. poprzez udzielenie zezwolenia "[...]" Sp. z o.o. Oddział "[...]" w O. na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji gazu w postaci gazociągu wysokiego ciśnienia DN 300 MOP 5,5 MPa, relacji B. - W. Podano, że ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości polega w szczególności na uprawnieniu inwestora do wstępu na nieruchomość w celu wykonania w obszarze pasa montażowego prac budowlano - montażowych związanych z budową gazociągu wysokiego ciśnienia DN 300 MOP 5,5 MPa, relacji B. – W., wykonania w obszarze strefy kontrolowanej czynności związanych z konserwacją, eksploatacją i usuwaniem awarii przedmiotowego gazociągu. Ustalono, że powierzchnia pasa montażowego o szerokości 20 m zajętego na czas budowy wynosi 794 m2, szerokość strefy kontrolowanej dla przedmiotowego gazociągu, której linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu wynosi 6,0 m (po 3,0 m z każdej strony osi gazociągu). Wskazano, ze w strefie obowiązują ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości wynikające z aktualnie obowiązujących przepisów prawa i norm dotyczących budowy oraz eksploatacji sieci gazowych. Podano, że lokalizację urządzenia przesyłowego tj. gazociągu wysokiego ciśnienia, obszar pasa montażowego oraz strefy kontrolowanej przedstawiono na załączniku mapowym stanowiącym integralną część decyzji. Jednocześnie zobowiązano "[...]" Sp. z o.o. Oddział "[...]" w O. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu prac, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, zobowiązano wnioskodawcę do zapłaty odszkodowania. W uzasadnieniu podano, że "[...]" wystąpiła o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Wskazano, że przedmiotowa inwestycja została zaprojektowana zgodnie z decyzją z dnia "[...]" o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O., a lokalizacja inwestycji jest zgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym Uchwałą Rady Miasta O. z dnia 22 czerwca 2005r. Podano, że trasa nowego gazociągu DN 300 zaprojektowana została wzdłuż istniejącej sieci gazowej - w odległości ok. 3 m od istniejącego gazociągu wysokiego ciśnienia DN 150 PN 63 relacji B. – W. i przebiega przez działkę po terenie zieleni izolacyjnej z wydzieloną pod przebieg gazociągu strefą ochronną. Podniesiono, że z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że "[...]" podjęła próby polubownego ustalenia warunków umowy w sprawie udostępnienia nieruchomości i uzyskania zgody na budowę przedmiotowej inwestycji, jednak nie doszło do zawarcia porozumienia pomiędzy stronami. Także w toku przeprowadzonej rozprawy administracyjnej przed organem nie doszło do zawarcia porozumienia pomiędzy stronami. Wskazano, że z wypisu i z wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowej działki wynika, że działka leży na terenie objętym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego O. – J. B-11 - uchwalonym uchwałą Rady Miasta O. Nr "[...]" z dnia 22 czerwca 2005 r. (Dz.Urz. Województwa "[...]") i określona jest zapisami "95ZN". Po analizie zebranych w trakcie postępowania dokumentów organ stwierdził, iż zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 124 u.g.n. Pomimo prowadzonych rokowań, nie doszło do umowy. Spółka jako operator systemu dystrybucyjnego jest przedsiębiorstwem użyteczności publicznej mającym na celu zaspokajanie potrzeb odbiorców w zakresie zaopatrzenia w gaz w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych tj. realizuje zadania o charakterze publicznym, a budowa gazociągu wysokiego ciśnienia DN 300 MOP 5,5 Mpa relacji B. – W. stanowi cel publiczny, o którym mowa w art. 6 pkt 2 u.g.n. i jest inwestycją o znaczeniu ponadlokalnym. Zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach celem projektowanego przedsięwzięcia jest zwiększenie przepustowości istniejącego systemu przesyłowego gazu w obrębie województwa, rozbudowa polskiego systemu przesyłowego, a także dalszy rozwój potencjału połączenia międzysystemowego. W ocenie organu budowa nowego urządzenia przesyłowego wzdłuż istniejącego gazociągu w jego strefie ochronnej nie uniemożliwia korzystania z nieruchomości w sposób dotychczasowy. W związku z tym nie występują przesłanki do wykupu nieruchomości w trybie art. 124 ust. 5 u.g.n. Ponadto zgodnie z treścią art. 124 ust. 4 u.g.n. na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 u.g.n.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M.C. Podniesiono, że przebieg planowanego gazociągu (przez środek działki) powoduje, iż jakiekolwiek wykorzystanie nieruchomości stanie się niemożliwe, a w konsekwencji jej wartość rynkowa ulegnie drastycznemu obniżeniu. Organ jednak zaniechał bliższego badania tego problemu i ograniczył się do lakonicznego zanegowania występowania tej okoliczności. Podano, że kwestia korzystania z działki w związku z obecnie istniejącym gazociągiem nie jest uregulowana, a zatem powoływanie się na stan w istocie niezgodny z prawem (naruszający prawa podmiotowe właścicieli), nie może wspierać wniosku Spółki "[...]". Ponadto z punktu widzenia możliwości korzystania z nieruchomości w rozumieniu przepisu art. 124 u.g.n. istotnym jest uwzględnienie wszystkich stref ochronnych, i to zarówno w odniesieniu do urządzeń istniejących, jak też planowanych do wykonania, a analizy tych uwarunkowań decyzja nie zawiera, co stanowi o jej wadliwości. Wskazano że przebiegający i planowany gazociąg tworzą pas strefy kontrolowanej o szerokości ok. 9 m (3 x 3m). W związku z tym w ocenie odwołującej się jedynym racjonalnym rozwiązaniem jest nabycie działki na rzecz Skarbu Państwa. Celowym zdaniem odwołującej jest także rozważenie zmiany przebiegu gazociągu, z uwagi na realizowaną obecnie obwodnicę O.
Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. dotyczący ograniczenia praw do nieruchomości dla celów publicznych ma charakter uregulowania szczególnego i musi być interpretowany dosłownie. Z brzmienia tego przepisu wynika, że decyzja powinna określać podmiot, któremu udziela się zezwolenia, rodzaj inwestycji, która ma być realizowana, przedmiot czasowego zajęcia (wskazanie nieruchomości) i terytorialny zakres zajęcia w porównaniu z warunkami wynikającymi z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, czyli wskazanie jakiego obszaru nieruchomości ograniczenie dotyczy. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy uprawniał do stwierdzenia, że spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki pozwalające na decyzyjne ograniczenie sposobu korzystania z działki. Nie budzi wątpliwości organu, że inwestycja planowana przez Spółkę jest celem publicznym, o którym mowa w art. 6 pkt 2 u.g.n., gdyż przedmiotowa sprawa dotyczy budowy gazociągu wysokiego ciśnienia. Ponadto ograniczenie nastąpiło zgodnie z zapisami aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego O. – J. B-11. Trasa nowego gazociągu DN300 zaprojektowana została wzdłuż istniejącej sieci gazowej - zostanie on ułożony w odległości ok. 3 m od istniejącego gazociągu wysokiego ciśnienia DN 150 PN6,3 Mpa relacji O.-D.M. i przebiega przez przedmiotową działkę po terenie zieleni izolacyjnej z wydzieloną pod przebieg gazociągu strefą ochronną. Zgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego poświadcza pismo z 9 lipca 2015r. Dyrektora Wydziału Rozwoju Miasta i Budownictwa Urzędu Miasta O. W decyzji opisano na czym będzie polegało ograniczenie sposobu korzystania z części przedmiotowej działki oraz wskazano szerokość strefy kontrolowanej, szerokość pasa montażowego i jego powierzchnię, a przebieg gazociągu przez działkę nr "[...]" został przedstawiony na załączniku graficznym stanowiącym integralną część decyzji. Spełniony został również warunek poprzedzenia wydania decyzji rokowaniami zmierzającymi do uzyskania zgody właścicieli nieruchomości na poprowadzenie gazociągu. W sytuacji, w której strony nie mogły dojść do porozumienia organ I instancji był uprawniony do wydania decyzji, na podstawie której ograniczył sposób korzystania z nieruchomości, słusznie stosując tryb przewidziany w art. 124 u.g.n. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących zmiany trasy przeprowadzenia gazociągu podkreślono, że na etapie wydawania decyzji w trybie art. 124 u.g.n. organy nie mogły rozważać innego przebiegu projektowanego gazociągu, gdyż ustawodawca stanowczo wskazał, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości ma być zgodne z planem miejscowym. Zatem organ wydający decyzję na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie ma swobody w ustaleniu przebiegu inwestycji celu publicznego, której usytuowanie wynika z wcześniejszych zdarzeń prawnych, wiążących w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Ustosunkowując się do argumentów odwołania, dotyczących obniżenia wartości nieruchomości wyjaśniono, że po zakończeniu prac inwestor zobowiązany jest do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli jest to niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty zastosowanie znajdzie przepis art. 128 ust. 4 u.g.n. dotyczący odszkodowania, w tym również za zmniejszenie wartości nieruchomości. Wyjaśniono, że planowana inwestycja w żaden sposób nie wpłynie na dotychczasową możliwość korzystania z nieruchomości, gdyż działka przeznaczona jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zieleń izolacyjną z uwagi na istnienie gazociągu DN 150. Zatem budowa gazociągu nie spowoduje dodatkowych ograniczeń terenu w stosunku do tych, które wyznacza istniejący już gazociąg. Nie istnieją zatem przesłanki do wykupu nieruchomości.
Na powyższą decyzję skargę do tut. Sądu wniosła M.C., reprezentowana przez adw. A. B., zarzucając naruszenie:
- art. 124 § 5 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie prowadzące do uznania, że zachodzą wystarczające podstawy do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej przez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie gazociągu, podczas gdy istnienie instalacji gazowej uniemożliwia skarżącej korzystanie z niej, a tym samym wpływa na obniżenie jej wartości rynkowej, a w konsekwencji uznanie, że nie zachodzą przesłanki do wykupu nieruchomości;
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego przez organ odwoławczy, a w szczególności brak rozpatrzenia tego materiału w sposób wnikliwy w zakresie ustalenia optymalnego przebiegu trasy gazociągu z punktu widzenia skali obciążenia nieruchomości skarżącej oraz oddziaływania tego obciążenia na możliwość korzystania z zajętej nieruchomości, a w konsekwencji wpływu na jej wartość rynkową;
- art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z opinii biegłego na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, sprowadzające się do ustalenia optymalnego przebiegu trasy gazociągu przy uwzględnieniu wpływu instalacji gazowej na możliwość korzystania z zajętej nieruchomości i jej wartość rynkową, a także ustalenia możliwości wybudowania nowego gazociągu w odmiennym niż wskazanym we wniosku wariancie, który w mniejszym stopniu obciążyłby zajętą działkę.
Wskazano także na błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że planowana inwestycja nie będzie oddziaływać na dotychczasową możliwość korzystania z nieruchomości, w sytuacji gdy budowa nowej linii gazowej w pobliżu istniejącego już gazociągu wpłynie na zwiększenie pasa strefy ochronnej ograniczającej tym samym korzystanie z nieruchomości oraz obniża jej wartość rynkową. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja wydana przez Wojewodę nie uwzględnia w ogóle interesu właścicieli działki, na której ma być wybudowany gazociąg. Zarzucono, że ani inwestor, ani organy administracji w ogóle nie rozważyli innych tras, a wybrana i zaakceptowana jest obciążona wadą nieracjonalności. Nadto uzasadniony interes właściciela nieruchomości wymaga, aby przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właścicielskie sprowadzony do niezbędnego minimum. Zdaniem skarżącej możliwość ograniczenia prawa własności nieruchomości przewidziana w art. 124 u.g.n. nie oznacza, że organ może orzec o ograniczeniu praw do nieruchomości wyłącznie na podstawie wniosku złożonego przez inwestora w tym przedmiocie, bez dokonania analizy sprawy i przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie organ zaniechał przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego, który mógłby pozwolić na ustalenie innego optymalnego z punktu widzenia interesów skarżącej przebiegu trasy gazociągu, a ustalony przebieg instalacji gazowej przez środek działki skarżącej jest rozwiązaniem, które powoduje, iż jakiekolwiek wykorzystanie tej nieruchomości stanie się niemożliwe, a w konsekwencji jej wartość rynkowa ulegnie znacznemu obniżeniu. Wskazano, że z punktu widzenia art. 124 u.g.n. istotnym jest uwzględnienia wszystkich stref ochronnych, czyli zarówno w odniesieniu do urządzeń istniejących, jak też planowanych do wykonania, a organ ograniczył się do lakonicznego zanegowania występowania okoliczności wpływających na ograniczenie korzystania z nieruchomości i obniżających jej wartość. W konsekwencji zaniechanie organu doprowadziło do nieuwzględnienia żądania skarżącej o wykupie nieruchomości przez Skarb Państwa, co stanowi o wadliwości przeprowadzonego postępowania. Zdaniem skarżącej okolicznością przemawiającą za zmianą trasy gazociągu jest planowana budowa obwodnicy miasta, która przebiegać będzie w pobliżu nieruchomości skarżącej, a zatem racjonalnym byłoby ulokowanie rurociągu gazowego wzdłuż obwodnicy, a więc na terenach należących do Skarbu Państw.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Podnieść należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 2188) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie powyższego zezwolenia następuje z urzędu lub na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej i powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac inwestycyjnych. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań (art. 124 ust. 2 i 3 u.g.n).
Zważyć zatem należy, że jedynymi przesłankami wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości przez jej właściciela jest zgodność inwestycji publicznej z planem miejscowym, a w przypadku jego braku z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz brak zgody właściciela na wykonanie prac, która to okoliczność musi wynikać z przeprowadzonych przed wydaniem decyzji rokowań. W takim wypadku zezwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., daje inwestorowi prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tym samym stwarza warunki do wystąpienia o pozwolenie na budowę, tj. zastępuje zgodę właściciela na wejście na teren, gdy ten nie wyraża zgody, jak również dowód o jakim mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, tj. prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (por: wyrok NSA z dnia 7 września 2016r., sygn. akt I OSK 1903/15, publ. w Internecie).
Należy także podkreślić, że wynikające z art. 124 ust. 1 u.g.n. uprawnienie organu administracyjnego do ograniczenia prawa właściciela ma charakter wyjątkowy i może być realizowane tylko wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego nieruchomości niezbędnych prac związanych z realizacją określonej inwestycji infrastrukturalnej, a negocjacje między inwestorem a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 lutego 2013r., sygn. akt II SA/Bk 692/12, dostępny w Internecie). W związku z tym, iż decyzje wydawane na podstawie art. 124 u.g.n. naruszają interes właściciela nieruchomości poprzez ograniczenie prawa własności, ustawodawca dopuścił możliwość ich wydawania jedynie w celu umożliwienia uprawnionym jednostkom realizacji inwestycji celu publicznego, a więc takich, które są realizowane w interesie społecznym i mają służyć ogółowi ( por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 3 lutego 2011r., sygn. akt II SA/Ke 567/10,dostępny w Internecie). Jednocześnie zakres ograniczenia prawa własności musi być ściśle określony, a zatem należy wskazać jednoznacznie przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 lutego 2013r., sygn. akt II SA/Bk 692/12; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009r., sygn. akt I OSK 85/09, dostępne w Internecie).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie wymienione powyżej przesłanki, warunkujące wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, w trybie art. 124 u.g.n. Bezsporny jest bowiem fakt, iż przedmiotowa inwestycja jest inwestycją celu publicznego. Polega bowiem na budowie gazociągu, a w myśl art. 6 pkt 2 u.g.n. budowa i utrzymanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji gazów jest inwestycją celu publicznego. Jak wskazano we wniosku o wydanie decyzji inwestycja jest istotna dla prawidłowego funkcjonowania sieci gazowej i utrzymania bezpieczeństwa energetycznego północno – wschodniej Polski. Priorytetem jest bowiem sprostanie wzrastającemu zapotrzebowaniu na gaz w regionie, co jest bezpośrednio związane z lokalizacją nowych inwestycji. Wskazano, że przy spadku temperatury otoczenia poniżej 20 stopni Celsjusza w istniejącej sieci następuje bardzo duży spadek ciśnień uniemożliwiający pełne pokrycie zapotrzebowania na gaz. W związku z tym istnieje pilna konieczność realizacji przedmiotowej inwestycji celem zapewnienia bezpiecznej i ciągłej dystrybucji gazu do odbiorców północno-wschodniej Polski.
Wyjaśnić także należy, że inwestycja jest zgodna z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego O. – J. B-11 – uchwalonego uchwałą Rady Miasta O. Nr "[...]" z dnia 22 czerwca 2005r. (Dz.Urz. Województwa "[...]"). Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu i wyrysu z tego planu wynika, że teren działki skarżącej oznaczony jest symbolem 95ZN o podstawowym przeznaczeniu pod zieleń izolacyjną pozostawioną nad gazociągiem wysokiego ciśnienia. Natomiast załącznik graficzny do planu obrazuje przebieg tego gazociągu przez działkę skarżącej. Podnieść należy, że plan miejscowy stanowi akt prawa miejscowego, którego normy mają moc bezwzględnie obowiązującą erga omnes, czyli są wiążące dla wszystkich uczestników procesu budowlanego, w tym szczególnie muszą być przestrzegane przez organy administracji publicznej. Podkreślenia wymaga, na co szczególnie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2016r. (sygn. akt I OSK 3304/14, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), że kwestia oceny zgodności z prawem regulacji stanowiącej akt prawa miejscowego nie jest rzeczą organu prowadzącego postępowanie administracyjne w trybie przepisów art. 124 ust. 1 u.g.n. (por. również wyrok NSA z dnia 16 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 221/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Zarówno organ administracyjny w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości z art. 124 ust. 1 u.g.n., jak i sąd administracyjny kontrolujący taką decyzję, nie bada zgodności zapisów planu miejscowego z ogólnie obowiązującymi przepisami prawa, jak też nie kontroluje trybu podejmowania uchwały organu gminnego w tym przedmiocie. Zatem w niniejszym postępowaniu organ nie mógł dokonywać żadnych ustaleń co do proponowanej przez skarżącą zmiany przebiegu gazociągu. Ponadto wskazać należy, że skarżąca neguje przebieg planowanego gazociągu, podważając legalność istniejącego gazociągu, jak i zakres ograniczenia w postaci pasa montażowego. Skoro jednak plan miejscowy uchwalony już w 2005r. wskazał, że przez działkę skarżącej przebiega gazociąg i określił ograniczenia z nim związane, to aktualnie brak jest podstaw prawnych do kwestionowania tych ustaleń i żądania lokalizacji planowanego gazociągu wzdłuż obwodnicy. Jak bowiem wskazano wyżej organy orzekające były związane ustaleniami planu. Natomiast argumenty skarżącej w istocie zmierzają do podważenia ustaleń obowiązującego planu miejscowego, którego zapisy nie zostały zakwestionowane w trybie do tego przewidzianym. Działanie takie nie może zatem odnieść zamierzonego skutku. Dopóki bowiem kwestionowany plan miejscowy obowiązuje w podanym kształcie, skarżąca nie może kwestionować jego zapisów w niniejszym postępowaniu. Z tych samych względów niezasadne jest twierdzenie skarżącej, że w sprawie winien być powołany biegły celem ustalenia optymalnego przebiegu trasy gazociągu. Jak bowiem wskazano wyżej przebieg ten jest determinowany zapisami planu miejscowego i organ orzekający o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie może tego przebiegu w żaden sposób modyfikować.
Należy także podnieść, że został także spełniony warunek przeprowadzenia rokowań między inwestorem a właścicielami nieruchomości. Wyjaśnić przy tym należy, że przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. nie określa żadnych reguł prowadzenia rokowań, a spełnienie obowiązku ich przeprowadzenia oznacza taką sytuację, w której pomimo prowadzonych rozmów, nie doszło do zawarcia umowy. Nie przewidziano bowiem w treści wskazanej normy prawnej jakiejś szczególnej formy zakończenia takich rokowań. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012r., sygn. akt I OSK 357/11, dostępny w Internecie). Niemożność uzyskania zgody właściciela nieruchomości oznacza zaś stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 września 2014r., sygn. akt II SA/Rz 542/14, LEX nr 1510484). Z akt administracyjnych wynika, że współwłaściciele nieruchomości, w tym skarżąca, nie wyrazili zgody na przeprowadzenie inwestycji. Wprawdzie pełnomocnik skarżącej prowadził negocjacje z inwestorem, ale ostatecznie nie doszło między stronami do porozumienia. Przy czym należy wskazać, że organ I instancji wyznaczył rozprawę, ale także w jej trakcie nie osiągnięto porozumienia i nie zawarto umowy regulującej warunki wejścia na teren nieruchomości należącej do skarżącej.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego niezastosowania art. 124 § 5 u.g.n., zgodnie z którym jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów przewodów i urządzeń, o którym mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi lub użytkownikowi wieczystym dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2 ustawy, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości, wyjaśnić należy, że treść tego przepisu wskazuje jasno, że nabycie nieruchomości w sytuacji uregulowanej tym przepisem następuje w drodze umowy. Z przepisu tego nie wynika, aby w takiej sprawie miała być wydana jakakolwiek decyzja administracyjna. Zatem roszczenie to ma charakter cywilnoprawny i pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. Ponadto wskazać należy, że stosownie do art. 124 ust. 4 u.g.n. na inwestorze ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu gazociągu. Natomiast w przypadku, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 u.g.n., zgodnie z którym przysługuje odszkodowanie za powstałe szkody. Przy czym roszczenie odszkodowawcze może być dochodzone dopiero po wybudowaniu przewodów lub urządzeń i nie można go określić w decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości. Zatem podnoszona przez skarżącą ewentualna kwestia spadku wartości nieruchomości nie może odnieść skutku na tym etapie postępowania. Starosta wydający decyzję w sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie rozstrzyga w tej decyzji o kwestii odszkodowania, gdyż to na jednostce organizacyjnej, która otrzymała zezwolenie na dokonanie określonych czynności, stosownie do powołanych przepisów ustawy, ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Jeżeli zaś przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności czy znaczne koszty, to wtedy służy odszkodowanie stosownie do art. 128 ust. 4 u.g.n. (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2007r., sygn. akt I OSK 1398/06, LEX nr 427507).
W świetle powyższych okoliczności należy zatem stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa, a tym samym nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło