II SA/Ol 977/21
WyrokWSA w Olsztynie2022-02-10
Skład orzekający: Marzenna Glabas, Katarzyna Matczak, Piotr Chybicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ wydający decyzję o warunkach zabudowy jest zobowiązany do uzgodnienia projektu decyzji z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym na podstawie art. 3 pkt 1a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ wydający decyzję o warunkach zabudowy jest zobowiązany do uzgodnienia projektu decyzji z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym na podstawie art. 3 pkt 1a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Przepis ten stanowi samodzielną podstawę prawną do dokonywania takich uzgodnień w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych, które są przepisami odrębnymi w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Brak takiego uzgodnienia stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący K. i D. M. złożyli wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Organ I instancji odmówił, wskazując na bliskość czynnego cmentarza i naruszenie przepisów sanitarnych dotyczących pasa izolacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący zarzucili m.in. błędne zastosowanie przepisów sanitarnych, brak uzgodnienia z Inspektorem Sanitarnym oraz niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego co do statusu cmentarza.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi K. M. i D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od organu na rzecz skarżących kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2020 r., poz. 293, dalej: u.p.z.p.), po rozpatrzeniu odwołania K. i D. M. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], obr. [...], gm. [...] - utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy w całości.
Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy.
Wnioskiem z dnia 15 marca 2021 r. K. i D. M. (skarżący) zwrócili się o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie mieszkalnego domu jednorodzinnego na działce nr [...] obr. [...], gm. [...].
Decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że w następstwie dokonanej analizy ustalono, że działka objęta wnioskiem jest położona w bezpośrednim sąsiedztwie czynnego cmentarza, znajdującego się na działce nr [...]. Organ wskazał, że według dokumentów długość działki objętej wnioskiem wynosi w przybliżeniu 51,5 m, co oznacza, że działka ta niemal w całości położona jest w strefie 50 m od granicy cmentarza. Organ przywołał § 3 rozporządzenia z dnia 25 sierpnia 1959 w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze. W myśl w/w paragrafu, odległość cmentarza od zabudowań mieszkalnych, zakładów produkujących artykuły żywności, zakładów żywienia zbiorowego bądź zakładów przechowujących artykuły żywności oraz studzien, źródeł i strumieni, służących do czerpania wody do picia i potrzeb gospodarczych, powinna wynosić co najmniej 150 m; odległość ta może być zmniejszona do 50 m pod warunkiem, że teren w granicach od 50 m do 150 m odległości od cmentarza posiada sieć wodociągową i wszystkie budynki korzystające z wody są do tej sieci podłączone. Organ przyjął, że powyższe warunki dotyczą nie tylko lokalizowania nowych cmentarzy, lecz również lokalizowania nowej zabudowy w sąsiedztwie istniejących cmentarzy. Dlatego też należało uznać te przepisy jako za przepisy odrębne w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. i warunek ten został niespełniony. Tym samym zaistniała podstawa do odmowy ustalenia warunków zabudowy.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżących zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że na działce nr [...] obr. [...] zlokalizowany jest cmentarz, podczas gdy w uzasadnieniu organ powołuje się na niezidentyfikowane dokumenty i nie przywołuje jakiejkolwiek uchwały w sprawie założenia cmentarza. Ponadto, zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, wynikające z błędu w ustaleniach faktycznych, polegające na zastosowaniu w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze, podczas gdy z uzasadnienia decyzji nie wynika, jakoby na działce nr [...] był założony cmentarz oraz brak jest podstawy do uznania, że cmentarz ten jest cmentarzem czynnym. Z ostrożności zarzucono też naruszenie art. 6 - 8 w zw., z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez pominięcie części materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie kwestii istniejącej zabudowy wokół cmentarza z wyłączeniem 50 m pasa izolującego oraz braku uwzględnienia faktu, że na działce nr [...] znajduje się cmentarz w aktach prawa miejscowego m. [...] i dopuszczenie w planie zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej w bezpośrednim sąsiedztwie z działką nr [...] obr. [...], a tym samym niewyjaśnienie okoliczności czy wskazany przez organ cmentarz jest czynny i jaki jest jego status. Ponadto zarzucono naruszenie rozporządzenia z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze (Dz.U. Nr 52, poz. 315, dalej: rozporządzenie) poprzez jego zastosowanie, podczas gdy organ wydający decyzję nie był właściwy do jego zastosowania, a projekt decyzji, na podstawie art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r,. poz. 195) winien być skierowany w tym zakresie do uzgodnienia z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym. Naruszenie § 3 w/w rozporządzenia poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie wykładni rozszerzającej, wskazując na długość pasa izolacji od granicy działki, na której znajduje się nekropolia od dziesiątek lat niefunkcjonująca.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] Kolegium wskazało, że w sprawie Wójt odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], obr. [...], Gmina [...], ze względu na bliskie sąsiedztwo czynnego cmentarza, co jest niezgodne z obowiązującymi przepisami rozporządzenia. Zgodnie z § 3 odległość cmentarza od zabudowań mieszkalnych, od zakładów produkujących artykuły żywności, zakładów żywienia zbiorowego bądź zakładów przechowujących artykuły żywności oraz studzien, źródeł i strumieni, służących do czerpania wody do picia i potrzeb gospodarczych, powinna wynosić, co najmniej 150 m; odległość ta może być zmniejszona do 50 m pod warunkiem, że teren w granicach od 50 do 150 m odległości od cmentarza posiada sieć wodociągową i wszystkie budynki korzystające z wody są do tej sieci podłączone. Powołane wyżej przepisy (a w szczególności § 3 ust. 1 rozporządzenia) mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących. Co oznacza, że skoro organ I instancji stwierdził, iż działka, dla której skarżący wnioskowali o ustalenie warunków zabudowy znajduje się w odległości mniejszej, niż wymagane 50 m od istniejącego cmentarza, to zobowiązany był wydać decyzję odmowną. Ponadto, działka objęta wnioskiem jest praktycznie w całości położna w strefie zakazu zabudowy w związku z sąsiedztwem czynnego cmentarza. Długość działki objętej wnioskiem wynosi około 51.5 m, zaś w/w rozporządzenie wymaga co najmniej minimum 50 m odległości od cmentarza zabudowy mieszkalnej. Zasadnie organ wskazał, że w/w rozporządzenie jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p., a jego przepisy mają również zastosowanie nie tylko do warunków lokalizacji cmentarzy, ale też co do planowanej zabudowy w okolicy cmentarza. Kolegium wskazało, że w aktach znajdują się dokumenty potwierdzające, że cmentarz jest czynny i są to wypis z rejestru gruntów, dotyczący działki nr [...], w którym w rubryce "położenie działki" widnieje zapis "cmentarz czynny". Wpis zawiera dane według stanu na dzień 28 czerwca 2021 r. Ponadto, z pisma z dnia 30 sierpnia 2019 r. wynika, że cmentarz na działce nr [...] w m. [...] jest cmentarzem komunalnym, czynnym. Brak jest stosownej uchwały dotyczącej zamknięcia tego cmentarza. Według karty cmentarnej cmentarz założono w XIX w. jako ewangelicki, obecnie zaś jest cmentarzem komunalnym. Kolejnym dokumentem świadczącym o tym. ze cmentarz jest czynny, jest umowa miedzy Gminą [...] a Spółką A na zarządzanie i utrzymanie cmentarzy komunalnych na terenie Gminy [...] w latach od 2 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2019 r. - cmentarz w [...] również był tą umową objęty. Fakt, że organ nie wymienił w/w dokumentów w uzasadnieniu decyzji nie pozbawia ich wiarygodności, jest to uchybienie niemające wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, tym bardziej, że skarżący zostali poinformowani o możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji. Odnośnie zarzutu zastosowania przepisów rozporządzenia z pominięciem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, organ odwoławczy wyjaśnił, że z brzmienia art. 53 ust. 4 u.p.z.p. jasno wynika, że organy właściwe w sprawach sanitarnych nie są zaangażowane w postępowanie w sprawie wydania warunków zabudowy, zatem nie było obowiązku uzyskania uzgodnienia projektu decyzji z tym organem w niniejszej sprawie. Jednocześnie organ był zobowiązany wziąć pod uwagę przepisy rozporządzenia, gdyż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, oczywistym jest, że zgodność wskazana w art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. musi odnosić się do wszystkich obowiązujących i funkcjonujących w systemie prawnym przepisów, bez względu na ich rangę.
W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzje Kolegium pełnomocnik skarżących zarzucił jej naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: § 3 ust. 1 rozporządzenia poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w aktach sprawy brak jest aktu administracyjnego wskazującego, że na działce nr ewid. [...] istnieje czynny cmentarz, a istniejąca wokół działki zabudowa wraz z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego wyklucza możliwość zakwalifikowania działki nr ewid. [...] jako cmentarz; § 3 ust. 1 rozporządzenia poprzez jego zastosowanie w oderwaniu od celów jakim ma służyć ustanowienie szerokości pasów izolujących, który to cel został określony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia; art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. ustawy o Powiatowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 195) poprzez jego niezastosowanie i uznanie braku podstaw prawnych do zwrócenia się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o uzgodnienie decyzji o warunkach zabudowy, podczas gdy taki obowiązek wynika wprost z przywołanego przepisu, stanowiącego samodzielną podstawę prawną.
- przepisów postępowania, mający wpływ na wynik sprawy tj.: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo zaistnienia okoliczności uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji i wydania decyzji merytorycznej; art. 136 w zw. art. 144 i w zw. z art. 6 - 8 w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez pominięcie części materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, a także nie wyjaśnienia kwestii podnoszonych przez skarżących w odwołaniu a mianowicie brak uwzględnienia faktu, iż w obrębie mniejszym niż 50 m od działki nr ewid. [...] obr. [...] istnieje zabudowa budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi, która powstała w przeciągu kilkunastu a nawet kilku lat, jak i pominięcie, iż działki bezpośrednio przyległe do działki nr ewid. [...] a znajdujące się w granicach administracyjnych miasta [...] mają przeznaczenie pod budownictwo mieszkaniowe, a w odległości mniejszej niż 50 m znajdują się ogrody działkowe gdzie uprawiane są m.in. warzywa, co ma istotne znaczenia dla wyjaśnienia czy na działce nr ewid. [...] obr. [...] znajduje się czynny cmentarz; błąd w ustaleniach faktyczny polegający na przyjęciu, że na działce nr ewid. [...] obr. [...] zlokalizowany jest cmentarz, podczas gdy w uzasadnieniu organ powołuje się na niezidentyfikowane dokumenty i nie przywołuje jakiejkolwiek uchwały w sprawie założenia cmentarza, a przywoływane dokumenty świadczące o istnieniu cmentarza nie wytrzymują konfrontacji z obowiązującym w bezpośrednim sąsiedztwie planem zagospodarowania przestrzennego, stanowiącym prawo miejscowe, czy też ze sposobem użytkowania i zagospodarowania terenów w obrębie 50 m. od działki nr ewid. [...] obr. [...] gm. [...]. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi podniósł m.in., że organ w skarżonej decyzji całkowicie przemilczał kwestie podnoszone w odwołaniu dotyczącym zagospodarowania terenu naruszającego § 3 rozporządzenia. Pomimo, iż przepis ten obowiązuje od 1959 r. wokół działki nr ewid. [...] obr. [...] powstała zabudowa w znacznym przybliżeniu do rzekomo czynnego cmentarza. Wskazać choćby należy na działkę [...] (obiekt budowlany zlokalizowany jest w odległości 30 m. od granicy z działka [...]), działkę [...] (zabudowana około 43m. od granicy z działką [...]), działkę [...] (budynek około 39m. od granicy z działką [...]) - przy czym wszystkie te obiekty powstały po 1959 r. a niektóre z nich to budynki powstałe w ostatnich 10 latach. Każda z tych działek zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, a wskazane odległości dotyczą właśnie tych budynków. Wodociąg znajduje się natomiast w granicy wnioskowanej działki w odległości 21 m od granicy z działką [...]. Tym samym tzw. pas izolacyjny został już dawno naruszony, co poddaje pod wątpliwość czy w ogóle obowiązuje, i nie zrozumiałym jest dlaczego właśnie w przypadku zabudowy na działce skarżących ma on zostać zachowany. Co więcej, na działce nr [...] m. [...] zagospodarowanej według obowiązującego tam planu zagospodarowania przestrzennego jako ogrody działkowe zlokalizowane są nie tylko obiekty budowlane ale i uprawiane są warzywa służące do spożywania. Odległość zabudowań od granic z działką [...] to około 37 m. a terenów uprawnych - jeszcze mniejsza. Na działkach tych doprowadzona jest woda do picia i dla potrzeb gospodarczych (wodociąg w odległości 42 m.). Powyższe winno być tym bardziej szczegółowo wyjaśnione, że przez wydanie zaskarżonej decyzji wyłączone zostało całkowicie prawo zabudowy działki [...] obr. [...], a tym samym ograniczone zostało prawo własności. Dodał, że Rada Miasta uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta [...] - terenów mieszkalno-usługowych ustanowiła tereny leżące wokół działki [...] a leżące w administracyjnych granicach miasta [...] jako tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz tereny działek ogrodowych, tj. nie uznając działki nr ewid. [...] obr. [...] gm. [...] za cmentarz czynny, i tym samym nie stosując jakiejkolwiek strefy izolacyjnej. Podniósł, że inne okoliczności i akty prawne wskazują na to, iż na działce nr ewid. [...] nie istnieje cmentarz, o którym mowa w rozporządzeniu z dnia 1959 r.: brak istnienia uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (później: Rady Gminy), zakładającą cmentarz na działce nr ewid. [...] obr. [...]; wydane przez Wójta decyzje o warunkach zabudowy na budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych na działkach znajdujących się w sąsiedztwie działki skarżących; brak uwzględnienia w załączniku graficznym do uchwały Rady Gminy [...] w sprawie uchwalenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] na terenie działki [...] czynnego cmentarza, a teren działki [...] został oznaczony jako projektowana zieleń oraz jako projektowane węzły, natomiast działka wnioskodawców, czyli działka [...] w studium przeznaczona została jako tereny zabudowane oraz o rozpoczętym procesie urbanizacji. Odnosząc się natomiast do kwestii uzgadniania decyzji z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym wskazał na ugruntowane w tej kwestii stanowisko wskazujące, że przepis art. 3 pkt 1a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi samodzielną podstawę do dokonywania takiego uzgodnienia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przechodząc do rozpoznania skargi Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium utrzymująca w całości w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji którym, odmówiono uzgodnienia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], obr. [...], gm. [...]. Jako powód odmowy organy wskazały, że działka, dla której skarżący wnioskowali o ustalenie warunków zabudowy znajduje się w odległości mniejszej, niż wymagane 50 m od istniejącego cmentarza, co jest niezgodne z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Ponadto wskazano, że organy właściwe w sprawach sanitarnych nie są zaangażowane w postępowanie w sprawie wydania warunków zabudowy, zatem nie było obowiązku uzyskania uzgodnienia projektu decyzji z tym organem w niniejszej sprawie.
W pierwszej kolejności należy zatem zauważyć, że zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.z.p. decyzję o warunkach zabudowy wydaje co do zasady wójt, burmistrz albo prezydent miasta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 tej ustawy i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi. W tym miejscu należy zgodzić się z Kolegium, że art. 53 ust. 4 u.p.z.p., ani przepisy ustaw odrębnych nie wymieniają organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej jako organów, z którymi dokonuje się uzgodnień w zakresie warunków zabudowy. Niemniej jednak należy zwrócić uwagę na fakt, że 1 stycznia 2002 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, która w art. 3 pkt 1 tej ustawy do zakresu działań Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego zaliczyła m.in. uzgadnianie projektów wojewódzkich i miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz warunków zabudowy i zagospodarowania terenu inwestycji, a także wskazań lokalizacyjnych i lokalizacji autostrad pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. W wyniku zmian legislacyjnych z dniem 21 października 2010 r. z art. 3 pkt 1 ustawy o Powiatowej Inspekcji Sanitarnej (dalej: u.P.I.S.) wykreślono działanie polegające na ustalaniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Jednocześnie działanie to zostało uwzględnione jako odrębny art. 3 pkt 1a u.P.I.S. Nie ulega zatem wątpliwości, że do działań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy uzgadnianie warunków zabudowy pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2020 r. (sygn. II OSK 722/19 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne: nsa.orzeczenia.gov.pl) brak jest przy tym dostatecznych podstaw do uznania, że wyrażenie "uzgadnianie warunków zabudowy" zawarte w art. 3 pkt 1a u.P.I.S. nie odpowiada zakresowi norm wynikających zarówno z art. 106 § 1 k.p.a., jak i art. 60 ust. 1 u.p.z.p.
W świetle powyższych wywodów nie sposób zatem podzielić stanowiska Kolegium, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie wydania warunków zabudowy, nie było obowiązku uzyskania uzgodnienia projektu decyzji z organem inspekcji sanitarnej. Art. 3 pkt 1a u.P.I.S. jako przepis o charakterze ustrojowym stanowi zatem podstawę dokonania uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Odnotować bowiem należy, że przywołany przepis jest jedynym przepisem, który przewiduje uzgadnianie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Odmienne podejście powodowałoby ustalenie, że przepis art. 3 pkt 1a u.P.I.S. na skutek braku "przepisów wykonawczych w stosunku do normy ustrojowej" jest normą pustą, co jest nie do pogodzenia z założeniem racjonalności ustawodawcy, który tę normę uchwalił. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że art. 3 pkt 1a u.P.I.S. nie może stanowić podstawy prawnej do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, jako przepis odrębny, o którym mowa w art. 53 ust. 4 w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p. (v: wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2018 r., sygn. II OSK 1458/18).
Zgodnie z art. 3 pkt 1a u.P.I.S., do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego należy m.in. uzgadnianie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Wymagania higieniczne i zdrowotne, o których mowa w tym przepisie należą do przepisów odrębnych, do których odwołuje się art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. O zgodności z przepisami odrębnymi rozstrzyga, w myśl art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p., organ wydający decyzję o warunkach zabudowy, uwzględniając stanowisko wyrażone przez organ uzgadniający projekt decyzji. Rekapitulując, normie prawnej zawartej w art. 3 pkt 1a u.P.I.S. należy przypisać charakter samodzielnej podstawy prawnej dla organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej do dokonywania uzgodnień decyzji o warunkach zabudowy pod względem warunków higienicznych i zdrowotnych (wyrok NSA z dnia 4 października 2017r., II OSK 2339/16).
Niewątpliwie zatem, zachowanie przez planowaną inwestycję wymogów sanitarnych wynikających z § 3 ust. 1 rozporządzenia powinno być przez organ wydajający decyzję o warunkach zabudowy oceniane z uwzględnieniem stanowiska właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Rolą państwowego inspektora sanitarnego nie jest jednak wyłącznie wskazanie organowi głównemu przepisów obowiązujących w tym zakresie. Utrwalony jest pogląd, według którego, jeżeli przepis prawa materialnego uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska w formie opinii przez inny organ, to stanowisko takie może dotyczyć tylko tych aspektów, które wiążą się z zadaniami organu opiniującego, przy czym wykonywanie tego uprawnienia nie może być dowolne. Winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego oraz uwzględniać sformułowaną w art. 7 k.p.a. zasadę ochrony interesu społecznego i słusznego interesu strony (v: wyrok NSA z dnia 20 listopada 1997 r., sygn. akt V SA 2699/96, wyrok NSA z dnia 9 grudnia 1999 r., sygn. akt V SA 919/99). Również na organie współdziałającym, prowadzącym osobne postępowanie administracyjne, w którym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ciążą obowiązki wynikające z przepisów procesowych (patrz: Janusz Borkowski, glosa do wyroku NSA z dnia 20 listopada 1997 r., sygn. akt V SA 2699/96, OSP 1999/3/56).
W procedurze uzgadniania na podstawie art. 3 pkt 1a u.P.I.S., rolą organu specjalistycznego jest takie określenie obowiązujących wymagań sanitarnych, aby odpowiadały one zadaniu polegającemu na sprawowaniu zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. W rezultacie, inspektor sanitarny powinien zająć jasne stanowisko co do tego, czy lokalizacja wnioskowanej zabudowy stwarza jakiekolwiek zagrożenie sanitarne, z uwagi na jej położenie w strefie określonej w § 3 ust. 1 rozporządzenia, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie spornym czy działka nr ewid. [...] pełni funkcji cmentarza (czy jest to cmentarz czynny, czy nastąpiło jego formalne zamknięcie, czy przeprowadzane są pochówki, czy przewidywane są dalsze pochówki). Zauważyć również należy, że odczytanie przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia jest niemożliwe w oderwaniu od brzmienia odpowiednich uregulowań rangi ustawowej. Zamknięcie cmentarza jest zaś w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1947), jednym z warunków użycia terenu cmentarnego na inny cel. Z kolei istnienie nekropolii determinuje określony w § 3 ust. 1 rozporządzenia obowiązek wyznaczenia pasa izolacyjnego. Jak wskazał bowiem WSA w Poznaniu (wyrok z dnia 5 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 331/15) § 3 ust. 1 rozporządzenia znajduje zastosowanie jedynie w przypadku, gdy na danym terenie rzeczywiście znajduje się urządzony cmentarz.
Reasumując, z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 53 ust. 4 w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p., art. 3 pkt 1a u.P.I.S., § 3 ust. 1 rozporządzenia), które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. wyroku.
Jednocześnie Sąd odstąpił od badania pozostałych zarzutów zgłoszonych wprost w skardze, albowiem wobec stwierdzonego naruszenia przepisów prawa materialnego ich rozpoznanie nie miałoby jakiegokolwiek wpływu zarówno na treść rozstrzygnięcia, jak i wskazania co do dalszego postępowania w sprawie.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło