II SA/Ol 993/13

Dnia 3 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia "[...]" przyznał B.P. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem K. P. Działający z upoważnienia Wójta Gminy Podinspektor Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy pismem z dnia 7 lutego 2013r. poinformował B. Podlaszewską, że wskazana powyżej decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne wygaśnie z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013r.. Następnie decyzją z dnia "[...]" działający z upoważnienia Wójta Gminy Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy stwierdził wygaśnięcie z dniem 1 lipca 2013 r. decyzji własnej z dnia 24 marca 2011r. w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na art. 162 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw i podniósł, że wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. Odwołanie od tej decyzji wniosła B. P., zarzucając, że nie wyjaśniono jej przyczyn wygaśnięcia decyzji. Wskazała, że jest osobą po wypadku , nie pracuje zarobkowo i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podało, że z mocy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013r. Organ odwoławczy wskazał, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji w oparciu o art. 162 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego należy odróżnić od wygaśnięcia prawa, które może być stwierdzone decyzją oraz od wygaśnięcia decyzji z mocy prawa. Decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wydane na podstawie przepisów dotychczasowych wygasają z mocy prawa po upływie terminu, to jest po dniu 30 czerwca 2013r., a zatem brak było podstaw do potwierdzenia tej okoliczności decyzją o wygaśnięciu. Wobec powyższego należało uchylić decyzję będącą przedmiotem odwołania i z mocy art. 105 § 1 kpa umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła B. P., zarzucając niewyjaśnienie powodów pozbawienia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Opisała swoją sytuację życiową i wniosła o wyjaśnienie, co oznacza uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania oraz o przywrócenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie - w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) -uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Ponadto, w myśl art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. , sąd orzeka na podstawie akt sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną . Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji stwierdził wygaśnięcie z dniem 1 lipca 2013 r. decyzji z dnia "[...]" r., przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał na art. 162 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie - powołując się na art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, podniósł, że wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r.. Organ odwoławczy słusznie zanegował rozstrzygnięcie zapadłe w I instancji. Przede wszystkim trzeba wskazać, że zgodnie z art. 162 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 267 – dalej jako k.p.a) organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub interesie strony. Z powołanego przepisu wyprowadzić należy zatem dwie normy prawne. Pierwsza z nich wskazuje, że organ jest zobligowany do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa, a jej wygaszenie nakazuje przepis prawa. Druga natomiast uprawnia organ do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa i leży to w interesie społecznym lub interesie strony. Zarówno w pierwszej, jak i drugiej normie muszą zostać spełnione łącznie obydwie wskazane przesłanki, tj. bezprzedmiotowości i istnienia przepisu prawa nakazującego wygaszenie decyzji lub bezprzedmiotowości i istnienia interesu społecznego lub interesu strony. Bezspornym zatem jest, co wynika już z samej wykładni gramatycznej przepisu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., że bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną, lecz niewystarczającą przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. Przy czym, jeżeli stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazuje przepis prawa, to organ administracji publicznej jest obowiązany do zbadania, czy spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie, nie zaś, czy decyzja jest bezprzedmiotowa w rozumieniu przepisu art. 162 § 1 pkt 1 in principio. Należy bowiem wskazać, że przesłanką wygaśnięcia decyzji przewidzianą w przepisach szczególnych nie jest bezprzedmiotowość decyzji, lecz powstanie określonych w tych przepisach okoliczności faktycznych. Przedstawiona w ten sposób wykładnia omawianego przepisu jednolicie jest przyjmowana zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie prawa administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1460/07, Lex nr 516060, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz do art. 162, A. Wróbel – LEX/el. 2012). Innymi słowy przesłanki określone w przepisie prawa materialnego mają pierwszeństwo przed przesłanką bezprzedmiotowości określoną w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Na mocy zaś art. 11 ust 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548) wprowadzono okres przejściowy, uprawniający osoby dotychczas otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne do otrzymywania tego świadczenia przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, czyli do 30 czerwca 2013 r. Ponadto zgodnie z art. 11 ust. 3 tej ustawy decyzje wydane na podstawie przepisów dotychczasowych w sprawie o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – w tym wygaszona przez organ I instancji decyzja z dnia "[...]" przyznająca skarżącej świadczenie pielęgnacyjne - pozostawały w mocy do 30 czerwca 2013 r., czyli na okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy i po upływie tego okresu z mocy prawa przestały obowiązywać (wygasły). Zatem decyzja z dnia "[...]" wygasła z mocy prawa po dniu 30 czerwca 2013 r. i zupełnie bezpodstawne było jej wygaszanie decyzją. Tym samym słusznie stwierdził organ odwoławczy, że w sprawie nie było podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, więc należało umorzyć postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. Na marginesie jedynie dodać należy, że ustawodawca opisaną wyżej nowelizacją wprowadził w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych nowe świadczenie – specjalny zasiłek opiekuńczy, a jak wynika z odpowiedzi na skargę, skarżąca, mimo pouczenia jej przez organ I instancji pismem z dnia 7 lutego 2013r. o tym świadczeniu, wniosku o taki zasiłek nie złożyła. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.