II SAB/Ol 106/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 2 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Iławie w podjęciu działań zmierzających do usunięcia usterki postanawia odrzucić skargę. W dniu 1 lipca 2025 r. A. S. (dalej: "skarżący") wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność i naruszenie prawa przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Iławie (dalej: "PINB", "organ"). Podniósł, że jego życie i zdrowie jest zagrożone z powodu trzeciej usterki turbowentu garażowego znajdującego się na dachu budynku, w którym zamieszkuje. Skarżący zarzucił, że PINB wydając wystąpienie pokontrolne z 13 czerwca 2025 r. nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, naruszył zasady legalizmu i obiektywizmu. Wniósł o uchylenie wystąpienia pokontrolnego PINB z 13 czerwca 2025 r. oraz o nakazanie organowi przeprowadzenia postępowania zgodnie z przepisami k.p.a. Wskazał, że zgodnie z przepisami k.p.a. organ ma obowiązek wszcząć postępowanie i wydać decyzję administracyjną. Nie można pozostawić sprawy bez rozstrzygnięcia. Zarządzeniem z 1 lipca 2025 r. Sąd przekazał skargę organowi. Pismem z 7 sierpnia 2025 r. PINB wyjaśnił, że w kwietniu 2025 r. przekazane zostały mu przez Policję i Starostwo Powiatowe w Iławie skargi skarżącego dotyczące hałasu wydobywającego się z turbowentu garażowego. Organ przeprowadził kontrole w dniu 16 kwietnia 2025 r. oraz 13 maja 2025 r. W dniu 13 czerwca poinformował skarżącego, że nie zostanie wszczęte postępowanie administracyjne z racji braku jego podstaw. PINB podniósł, że skarżący nie wyczerpał możliwości wniesienia skargi do instancji wyższej. W wykonaniu wezwania Sądu, pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu oświadczył, że skarżący zwracał się pisemnie i drogą mailową do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które to pisma w ocenie skarżącego były ponagleniami. Wniósł o wydłużenie do 26 września 2025 r. terminu do przesłania tych pism. W dniu 26 września 2025 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył powołane pisma adresowane do PINB, w tym: 1. skargę z 3 kwietnia 2025 r. na spółkę M., na wadliwą pracę turbowentu garażowego i przekroczenie norm hałasu; 2. wniosek z 18 czerwca 2025 r. o wydanie kopii protokołów i uchwały wspólnoty mieszkaniowej z akt pokontrolnych; 3. skargę z 26 czerwca 2025 r. na pracownika organu w związku z nieprzekazaniem żądanych kopii raportów; 4. wniosek z 27 czerwca 2025 r. o powtórne wydanie kopii uchwały; 5. wniosek z 1 lipca 2025 r. o uzupełnienie braku formalnego przez dołączenie do akt dokumentów, tj. protokołów z okresowej rocznej i pięcioletniej kontroli stanu technicznego budynku; 6. ponaglenie z 23 września 2025 r. do kontynuowania czynności w sprawie hałasu z instalacji wentylacji garażowej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz wydania stosownego postanowienia/decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a".), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 37 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej jako "k.p.a.", ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Celem złożenia ponaglenia jest wyczerpanie środków zaskarżenia i umożliwienie załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Droga sądowa jest zatem dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. W związku z tym złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu, jest możliwe dopiero po wniesieniu ponaglenia na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, które skład orzekający podziela, zgodnie z którym wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Dopuszczenie możliwości wnoszenia skargi na bezczynność przed wniesieniem ponaglenia, podważałoby racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji. (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 1579/15; z 13 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3044/15; z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 2772/21, postanowienie WSA w Gdańsku z 9 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 152/24, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że skarżący uchybił powyższym wymogom, gdyż przed wniesieniem skargi na bezczynność PINB nie wyczerpał środków zaskarżenia przysługujących mu przed organem, ponaglenie wniesione zostało wadliwie do PINB zamiast do organu wyższego stopnia, czyli Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a ponadto dopiero po wniesieniu skargi, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.