II SAB/Ol 118/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M.B. na bezczynność Burmistrza D. w udostępnieniu informacji publicznej 1) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego; 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądza od Burmistrza D. na rzecz skarżącego M. B. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 28 marca 2022 r. M. B. (skarżący, strona) wystąpił, za pośrednictwem poczty elektronicznej o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie w formie elektronicznej skanów umów o pracę wraz ze wszystkimi aneksami oraz przydziałami czynności G. M. - Burmistrza Miasta, R. R. - Przewodniczącego Rady Miasta, Z. G. i P. S. - Wiceprzewodniczących Rady Miasta. Pismem z dnia 25 kwietnia 2022 r. skarżący wywiódł skargę na bezczynność organu w zakresie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Skarżący zwrócił się o: 1) stwierdzenie bezczynności organu i zobowiązanie Burmistrza Miasta do rozpoznania wniosku w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika przed WSA według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w dniu 28 marca 2022 r. w formie mailowej złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął zaś, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, po 14 dniach od złożenia wniosku, czyli 11 kwietnia 2022 r.. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił na niego odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę w piśmie z dnia 11 maja 2022 r. organ przyznał, że złożony wniosek nie został rozpatrzony w ustawowym terminie, jednocześnie organ nie poinformował wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz terminie w jakim udostępniłby wnioskowaną informację publiczną. Brak rozpatrzenia wniosku w ustawowym terminie spowodowany był według organu obiektywną przyczyną. Wniosek bowiem, z uwagi na adres z którego został wysłany, tj. [...], został potraktowany przez pracownika Urzędu jako niechciana wiadomość elektroniczna, tzw. spam i bez odczytywania usunięty ze skrzynki odbiorczej. Organ z tej przyczyny nie załatwił wniosku w terminie i nie był w stanie dla jego załatwienia wyznaczyć pismem nowego terminu załatwienia. Jednakże po wniesieniu skargi organ udzielił skarżącemu pismem z dnia 28 kwietnia 2022 r. odpowiedzi na wniosek, uwzględniając przy tym fakt, że ze względu na obowiązujący stan prawny nie dysponował żądaną informacją we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. W świetle art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), u.d.i.p., nie budzi wątpliwości, że adresat wniosku, tj. Wójt Gminy jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a żądana informacja stanowi informację publiczną, bowiem dotyczy funkcjonowania jednostki organizacyjnej, która wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym. Wobec tego, że przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały spełnione, Burmistrz, do którego skierowano wniosek winien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Z akt sprawy wynika, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek, choć uczynił to dopiero pismem z dnia 28 kwietnia 2022 r., czyli już po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie. Organ zaznaczył, że nie dysponuje żądaną informacją we wskazanym we wniosku zakresie. Stosunek pracy z burmistrzem nawiązuje się bowiem na podstawie wyboru, wynagrodzenie określa uchwała Rady Miasta, zaś zakres uprawnień i obowiązków wynika z przepisów oraz regulaminu organizacyjnego Urzędu Miasta. W związku z powyższym poinformował, że nie istnieje dokument umowy o pracę w tradycyjnym rozumieniu. Odnośnie zaś do Przewodniczącego Rady Miasta oraz Wiceprzewodniczącego to nie łączy ich z Gminą-Miasto stosunek pracy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1320 z późn. zm.), a zatem nie istnieją umowy o pracę, które mogłyby być przedmiotem przesłania. Tym samym organ nie mógł udostępnić skanów umów zgodnie z wnioskiem. Niemniej jednak przekazał w wersji elektronicznej stosowne zaświadczenie oraz uchwały. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącego w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie, postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Wobec załatwienia wniosku przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie bezczynności organu (pkt 1 sentencji wyroku). Nie rozpoznając jednak sprawy w ustawowym terminie 14 dni od wniesienia wniosku organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne" - takie stanowisko, akceptowane w pełni przez Sąd, wyrażono w doktrynie (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zauważyć należy, że wniosek, z uwagi na adres z którego został wysłany, tj. [email protected], został potraktowany przez pracownika Urzędu jako niechciana wiadomość elektroniczna, tzw. spam i bez odczytywania usunięty ze skrzynki odbiorczej. Organ z tej przyczyny nie załatwił wniosku w terminie. W postępowaniu organu nie można zatem dopatrzeć się złej woli, czy też próby negatywnego załatwienia wniosku strony. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 4 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.