II SAB/Ol 133/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi P. M. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w sprawie robót budowlanych I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. do załatwienia sprawy w przedmiocie robót budowlanych - w terminie 2 miesięcy, od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności; II. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz skarżącego P. M. sumę pieniężną w kwocie 3000 zł (trzy tysiące złotych); IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz skarżącego P. M. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 15 stycznia 2019 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (PINB, organ pierwszej instancji) wpłynęło pismo P. M. (strona, skarżący) informujące o samowolnym postawieniu komina przez sąsiadkę – W. B. w budynku konstrukcji bliźniaczej w m. R. (...) na dz. nr (...), gm. B. W związku z powyższym w dniu 30 stycznia 2019 r. PINB przeprowadził kontrolę w sprawie komina przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym na dz. nr geod. (...) w R. (...), gm. B. Decyzją z 27 marca 2019 r. PINB odstąpił od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót przy budowie komina w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr (...) w miejscowości R (...), do stanu zgodnego z prawem. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Olsztynie (WINB) decyzją z dnia 7 czerwca 2019 r. uchylił w całości decyzję PINB z 27 marca 2019 r. wskazując, że z uwagi na brak ustalenia w sposób bezsporny stanu faktycznego zaskarżona decyzja jest przynajmniej przedwczesna. W trakcie kolejnych czynności kontrolnych w dniu 12 sierpnia 2019 r. PINB ustalił, że komin w części zamieszkałej przez W. B. został odbudowany w miejscu starej wędzarni i jest umiejscowiony między krokwiami dachowymi, nie naruszając konstrukcji dachu. Skarżący wniósł ponaglenie na przewlekłość przedmiotowego postępowania prowadzonego ponownie po decyzji WINB z 7 czerwca 2019 r. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2019 r. ponaglenie to zostało uznane za zasadne. Decyzją z 12 września 2019 r. PINB orzekł w sprawie robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym konstrukcji bliźniaczej zlokalizowanym na działce nr (...) w miejscowości R. (...) gm. B., o braku przesłanek do wydania decyzji nakazującej W. B. obowiązku wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem. WINB decyzją z 13 stycznia 2020 r. uchylił w całości decyzję z 12 września 2019 r. oraz przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozparzenia. Wskazał, że wobec przyjęcia informacji o prowadzeniu robót budowlanych, organ nadzoru budowlanego winien w pierwszej kolejności zweryfikować ich legalność, a następnie prawidłowość ich realizacji. W tym celu winien ustalić czy na dany obiekt lub jego części wydana jest decyzja o pozwoleniu na budowę lub skutecznie przyjęte zgłoszenie do organu administracji architektoniczno-budowlanej, tj. czy jest to formalnie teren legalnej budowy. Pismem z 14 czerwca 2021 r. Wydział do Walki z Przestępczością Gospodarczą KMP w O. zwrócił się do PINB o udzielenie informacji czy sprawa dotycząca zawiadomienia P. M. w przedmiocie robót budowlanych wykonywanych na działce nr (...) i (...) obręb R., gm. B. została zakończona merytoryczną decyzją. Jeżeli natomiast postępowanie w powyższej sprawie toczy się, zwrócono się o informację na jakim jest etapie. Odpowiadając na powyższe zapytanie, przy piśmie z 23 czerwca 2021 r., PINB wskazał, że w sprawie nie została wydana decyzja o wstrzymaniu prac w zakresie robót wykonywanych przez W. B. Postępowanie jest w toku, a jego zakończenie nastąpi do dnia 13 sierpnia 2021 r. Następnie postanowieniem z 17 sierpnia 2021 r. PINB nałożył na stronę obowiązek dostarczenia w zakreślonym terminie następujących dokumentów: ekspertyzy technicznej wskazującej na wszystkie dotychczas wykonane roboty budowlane (przez inwestora jak i osoby trzecie) z określeniem, czy zostały one przewidziane przez decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia 28 sierpnia 2017 r. (tj. legalność tychże robót); ekspertyzy technicznej wskazującej na prawidłowość z warunkami technicznymi wszystkich wykonanych dotychczas robót budowlanych (tak przez inwestora jak i osoby trzecie). Postanowieniem z 7 marca 2022 r. WINB uchylił w całości postanowienie PINB z 17 sierpnia 2021 r. oraz przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozparzenia. Wskazał, że PINB przy użyciu własnej wiedzy i doświadczenia (życiowego i zawodowego) jest w stanie w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane ustalić: jaki jest zakres przedmiotowych robót budowlanych; jakie roboty zostały wykonane na podstawie pozwolenia na budowę (Starosty O. z dnia 28 sierpnia 2017 r.), a jakie samowolnie (czy mają one cechy odstępstw istotnych/nieistotnych od zatwierdzonego projektu); czy naruszają one warunki techniczne (jeśli tak to jakie i w jaki sposób należy doprowadzić do zgodności w przepisami). Dopiero po przeprowadzeniu powołanych ustaleń PINB winien ponownie rozważyć zasadność zastosowania art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W przypadku nałożenia w tym trybie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej organ pierwszej instancji winien: szczegółowo uzasadnić na czym polegają "uzasadnione wątpliwości" co do jakości wykonanych robót; wskazać zakres ekspertyzy, który nie stanowiłby ustalenia okoliczności faktycznych w zakresie oceny zgodności wykonanych robót z zatwierdzonym projektem budowlanym czy warunkami technicznymi, bowiem te kwestie należą do obowiązku organu prowadzącego sprawę. Postanowieniem z 9 września 2025 r. PINB wstrzymał roboty budowlane wykonywane w obiekcie - budynku mieszkalnym – położonym na dz. nr ewid. (...), obr. R., gm. B. Wskazał, że postanowienie wydaje się na rzecz W. B. Postanowieniem z 8 października 2025 r. PINB zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie robót budowlanych wykonywanych w obiekcie – budynku mieszkalnym – położonym na dz. nr ewid. (...), obr. R., gm. B. do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłej W. B. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o stwierdzenie bezczynności w postępowaniu administracyjnym pełnomocnik skarżącego wniósł o: stwierdzenie, że w postępowaniu PINB organ ten dopuścił się bezczynności, ewentualnie przewlekłości prowadzonego postępowania; stwierdzenie, że wskazana wyżej bezczynność, względnie przewlekłość prowadzonego postępowania miała i w dalszym ciągu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt postępowania do organu pierwszej instancji; przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; zasądzenie od organu pierwszej instancji na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniósł, że w sprawie wniesiono ponaglenie z dnia 8 kwietnia 2025 r. poprzedzające skargę do Sądu. Do czasu zgłoszenia niniejszej skargi, strona nie doczekała się jakiegokolwiek rozpoznania, reakcji, a nawet przekazania wskazanego wyżej ponaglenia z dnia 8 kwietnia 2025 r. do WINB przez okres około 4 miesięcy pomimo jasno wskazanych w art. 37 § 4 i 5 k.p.a. terminów 7-dniowego przekazania i rozpoznania ponaglenia do organu drugiej instancji. Już po złożeniu ponaglenia, tj. około 3 tygodnie po tym fakcie, pełnomocnik dowiadywał się w WINB o sposób jego rozpoznania, lecz organ nie posiadał nawet w swoim referacie takiego dokumentu wraz z aktami organu pierwszej instancji. Wynaturzony został zatem nie tylko sam tok podstawowego postępowania administracyjnego, ale i instytucja ponaglenia skoro przez okres około 8-krotnie dłuższy niż przewidział ustawodawca nie przedstawiono nawet akt sprawy do oceny organowi drugiej instancji. Argumentował, że do zainicjowania postępowania administracyjnego doszło w jeszcze w 2019 r., a za swój przedmiot ma ono przeprowadzane przez skarżącego prace budowlane w obrębie dachu budynku objętego niegdyś współwłasnością, a położonego pod adresem R. (...) pod B. Współwłasność nieruchomości zniesiono notarialnie nie pozostawiając żadnych części wspólnych, również tych konstrukcyjnych. Niemniej jednak by skutecznie zabezpieczyć nieruchomość przed warunkami atmosferycznymi niezbędnym było wykonanie prac nie tylko na własności strony, ale również na nieruchomości sąsiadki – W. B., do czego upoważniła ona skarżącego, to również wyłącznie na skarżącego figuruje decyzja o pozwoleniu na budowę (przebudowę) obiektu, a zatem to on uprawniony jest do jej przeprowadzenia. W toku prac W. B. przeprowadziła roboty nieuzgodnione z organem nadzoru, nieuzgodnione również ze skarżącym, co stało się powodem konfliktu, wstrzymania budowy i postępujących nieszczelności konstrukcji, albowiem zamierzenie inwestorskie nie zostało na ten czas zakończone. W powyższym stanie faktycznym organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji wszczął postępowanie będąc zdaje się świadomym konieczności sprawnego jego przeprowadzenia, a także konsekwencji zwłoki, przewlekłego prowadzenia czynności, które sprowadzają się do dotychczasowych i aktualnych licznych przecieków z konstrukcji dachu, niszczenia wnętrza, gromadzenia się wilgoci. Praktyka pokazała, że postępowanie administracyjne trwa ponad 6 lat, a niszczenie obiektu nie stanowi dla organu pierwszej instancji jakiegokolwiek motywatora ku sprawnemu przeprowadzeniu procedury. W sprawie nie przeprowadzono żadnego dowodu od kilku lat, mało tego nie sposób uznać by postępowanie zbliżało się do rozwiązania. Takie prowadzenie postępowania przekraczające już około 60-krotnie podstawowy 30-dniowy jego okres i to bez jakiejkolwiek informacji względem strony co do powodów jego niedotrzymania, spodziewanego terminu załatwienia sprawy, reakcji na ponaglenie, jest oczywistą bezczynnością PINB. Dochodzi przy tym do naruszenia zasad rządzących postępowaniem administracyjnym ujętych w art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a. i art. 12 k.p.a., stąd też bezczynność, względnie przewlekłość postępowania ma charakter rażącego naruszenia postępowania. Doniosłe znaczenie ma również to, że materia sprawy nie jest skomplikowana, organ nie przeprowadza żadnych dowodów, a i strona nie powołuje co rusz nowych dowodów, które wymagałyby dodatkowej analizy, co czyni naruszenie tym bardziej jaskrawym. Na skutek bezczynności, przewlekłości, strona doznała szkody w majątku przejawiającej się w licznych przeciekach z niedokończonego dachu do wnętrza budynku, wszechobecnej wilgoci w budynku, utratach ciepła wynikłych z nieszczelności izolacji, konieczności prowizorycznego uzupełniania tymczasowej izolacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a., czyli w sytuacjach, w których powinno dojść do załatwienia sprawy administracyjnej decyzją administracyjną, postanowieniem w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także innymi aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawy ze skarg w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W rozpatrywanej skardze skarżący zarzucił PINB bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie przeprowadzenia prac budowlanych w obrębie dachu budynku położonego pod adresem R. (...) na dz. nr (...), gm. B. Wniesiona skarga spełnia wymogi formalne umożliwiające jej merytoryczne rozpoznanie. Przed wniesieniem skargi skarżący wyczerpał bowiem przysługujące mu środki zaskarżenia, zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zgodnie z treścią art. 52 § 2 przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 8 kwietnia 2025 r. złożył do WINB ponaglenie, wypełniając tym samym wymóg wynikający z art. 37 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – k.p.a.), zgodnie z którym ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Jak wskazał PINB w odpowiedzi na skargę: "przyznaje uchybienie polegające na nieprzekazaniu tego ponaglenia organowi wyższego stopnia w terminie 7 dni. Uchybienie miało charakter incydentalny". W myśl przy tym art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przystępując natomiast do merytorycznej oceny zarzutów co do prowadzenia postępowania, wyjaśnić należy, że w przypadku rozpoznawania skargi na przewlekłość lub bezczynność postępowania, sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji, bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji. Wynika to z tego, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, że niezależnie od tego czy zostanie stwierdzona bezczynność, czy przewlekłość prawne konsekwencje są takie same oraz z tego, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., co do zasady, wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (por. wyroki NSA z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt II OSK 871/22; z dnia 17 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 3990/19 oraz postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2317/19, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). Wyjaśnić przy tym należy, że bezczynność jest stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekłość postępowania natomiast to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przewlekłość występuje w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.). Zatem bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów. Inaczej mówiąc, bezczynność zachodzi wówczas, gdy terminy ustawowe oraz wskazane przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, zaś przewlekłość występuje wtedy, gdy terminy ustawowe oraz wskazane na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. jeszcze nie upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, mimo że z uwagi na swój charakter mogła być już załatwiona. Przewlekłość obejmuje zatem przypadki, w których formalnie nie dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (np. w związku z zastosowaniem art. 36 § 1 k.p.a.), ale organ załatwia sprawę dłużej niż powinien w świetle zasady szybkości postępowania. Za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się też NSA w uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, stwierdzając w jej uzasadnieniu, że: "(z) treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód". Nadto, w powołanej uchwale stwierdzono, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw pojęcia bezczynności i przewlekłości uzyskały "odmienny znaczeniowo sens". W konsekwencji stwierdzić należy, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (zob. postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 2317/19). Postępowanie administracyjne jest postępowaniem, w którym pozycja strony postępowania i organu administracji publicznej nie są równe. Dlatego też Kodeks postępowania administracyjnego statuuje zasady rządzące tym postępowaniem mające za zadanie wyrównać relacje między organem a stronami postępowania, w szczególności zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych wyrażoną w art. 8 k.p.a. Pogłębieniu zaufania obywateli do organów państwa służy zaś m.in. zasada szybkości postępowania, przewidziana w art. 12 k.p.a. Wskazane zasady ogólne postępowania administracyjnego, wraz konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą legalizmu, służą realizacji prawa obywateli do dobrej administracji. Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C.2007.303.1). Powołany przepis Karty, uznany w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego za wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z 10 lutego 2016 r., II GSK 2294/14, CBOSA), stanowi, że podstawowym prawem obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki. W Kodeksie postępowania administracyjnego kwestie terminów załatwiania spraw zostały uregulowane w rozdziale 7 działu I. I tak, przepis art. 35 § 1 tej ustawy zawiera ogólną wytyczną, zgodnie z którą sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Przepisy szczególne mogą określać inne terminy rozpoznania sprawy (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że PINB dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania zainicjowanego pismem skarżącego. Naruszenia te miały przy tym charakter rażący w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Z administracyjnych akt niniejszej sprawy wynika, że pierwszą decyzję PINB wydał w dniu 27 marca 2019 r. Decyzja ta została uchylona przez WINB decyzją z 7 czerwca 2019 r. Kolejna decyzja PINB z 12 września 2019 r. została uchylona w całości przez WINB decyzją z 13 stycznia 2020 r. i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Następnie postanowieniem z 17 sierpnia 2021 r. PINB nałożył na stronę obowiązek dostarczenia określonych dokumentów. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez WINB postanowieniem z 7 marca 2022 r. Decyzji załatwiającej sprawę co do istoty organ nie wydał również do dnia wniesienia przez skarżącego skargi, tj. do dnia 9 września 2025 r. ani też do chwili orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, w sytuacji kiedy sprawa zostaje przekazana organowi do ponownego rozpatrzenia, to ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ powinno nastąpić niezwłocznie i w pierwszej kolejności. Tymczasem, PINB nie załatwił przedmiotowej sprawy ani w pierwszej kolejności, jak i nawet w najdłuższym terminie przewidzianym przez przepisy prawa, a sama sprawa toczy się już od 2019 r. Wobec tego nie ulega wątpliwości, że PINB nie dochował terminu załatwienia sprawy. Powyższe naruszenie terminu wynikającego z k.p.a. do załatwienia niniejszej sprawy jest wystarczającą przesłanką do uznania, że organ pozostaje w bezczynności, przy czym dla stwierdzenia tej kwestii nie ma znaczenia, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności - czy bezczynność została spowodowana zawinioną, czy też niezawinioną opieszałością organu administracji publicznej. Okoliczności te są badane przez Sąd przy ocenie charakteru naruszenia prawa. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma zaś znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty, lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub nie zawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażając się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1983 r., sygn. akt SA/Wr 6/83), albo z przekonaniem, że występują negatywne przesłanki do załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1987 r., sygn. akt IV SAB 23/87, ONSA 1988, nr 1, poz. 13). Zauważyć dalej przyjdzie, że od czasu wydania przez WINB w dniu 7 marca 2022 r. postanowienia uchylającego postanowienie PINB z 17 sierpnia 2021 r. i przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, jedynymi czynnościami podejmowanymi przez PINB były: odpowiedź na pismo Starostwa Powiatowego w O. (28 lipca 2022 r.), informacja skierowana do pełnomocnika skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy (4 października 2024 r.), analiza opinii technicznej (5 listopada 2024 r.), analiza operatu szacunkowego (15 stycznia 2025 r.), ustalenie z pełnomocnikiem skarżącego terminu kontroli budynku (4 września 2025 r.) oraz postanowienia z 9 września 2025 r. wstrzymującego roboty budowlane i postanowienia z 8 października 2025 r. zawieszającego postępowanie administracyjne. Opisane powyżej działanie organu wykazuje, że pomiędzy podejmowanymi poszczególnymi czynnościami występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania tego postępowania. Organ nie wykonał żadnej czynności procesowej przez ponad dwa lata. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę chronologię opisanych powyżej czynności organu podejmowanych w tej sprawie, należało uznać, że organ w sposób przewlekły prowadził przedmiotowe postępowanie. Organ pozostawał też w stanie bezczynności. Nadto, organ nie informował przy tym skarżącego, zgodnie z art. 36 k.p.a., o przyczynach zwłoki, nie wskazywał nowego terminu załatwienia sprawy oraz nie pouczał o prawie do wniesienia ponaglenia. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał PINB do załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności. Mając zatem powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że organ dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, o czym orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd ocenił jednocześnie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. (punkt II sentencji wyroku). Orzekając w tym zakresie Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie II OSK 468/13, CBOSA). W realiach rozpoznawanej sprawy taka sytuacja miała miejsce, bowiem organ wielokrotnie przekroczył 60-dniowy termin załatwienia sprawy. W sprawie nie wystąpiły niezależne od organu przyczyny takiego stanu rzeczy, w szczególności tak długiego toku postępowania nie uzasadniał stopień skomplikowania sprawy. Działanie PINB cechuje opieszałość powodująca nieusprawiedliwione okresy przerw między poszczególnymi czynnościami, jak również skutkująca niezakończeniem postępowania przez wiele miesięcy. Sytuacja taka, w ocenie Sądu, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Mając na uwadze okoliczności sprawy, w ramach przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. kompetencji, Sąd zdecydował o przyznaniu skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł. Ustalając wysokość należnej skarżącemu sumy pieniężnej Sąd ocenił, że będzie ona adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (znacznego opóźnienia w załatwieniu sprawy, postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego). W ocenie Sądu przyznana kwota zrekompensuje skarżącemu utrudnienia związane z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ i jego bezczynnością oraz naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Wobec powyższych uwag Sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., w punkcie III sentencji wyroku orzekł o przyznaniu skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 597 zł (punkt IV sentencji wyroku), na które składa się: uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego adwokatem w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa w wysokości 17 zł.