II SAB/Ol 146/14

Dnia 8 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant Referent-Stażysta Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi W. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w sprawie wymeldowania I. umarza postępowanie sądowe w zakresie przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. nie wymierza organowi grzywny; IV. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 25 listopada 2013r., skierowanym do Wójta Gminy A, W. S. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie wymeldowania D. S. z miejsca pobytu stałego w A przy ul. A. W dniu 25 listopada 2013r. zostało wszczęte wnioskowane przez W. S. postępowanie w sprawie wymeldowania. Następnie postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014r. Wójt Gminy A zawiesił ww. postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a., z uwagi na toczące się inne postępowanie o rozwód i zniesienie wspólności majątkowej. Pismem z dnia 15 maja 2014r. W. S. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie wymeldowania w trybie administracyjnym D. S., zameldowanego w A przy ul. A. Z kolei pismem z dnia 30 maja 2014r. W. S. wniosła do Wojewody "skargę na Urząd Gminy A dotyczącą sposobu prowadzenia sprawy wymeldowania z pobytu stałego". W piśmie tym strona podniosła, że w dniu 15 maja 2014r. złożyła wniosek do Urzędu Gminy o odwieszenie postępowania administracyjnego z uwagi na fakt, że zameldowanie D. S. uniemożliwia jej sprzedaż nieruchomości, do czego jest zmuszona ze względu na bardzo trudną sytuację finansową. Wskazała przy tym, że została poinformowana przez urzędnika Gminy, że do p. S. zostanie wysłane wezwanie do dobrowolnego wymeldowania się, a jeżeli tego nie uczyni Urząd rozpocznie postępowanie administracyjne. Pismem z dnia 5 czerwca 2014r. Wojewoda przekazał ww. skargę strony Wójtowi Gminy A, z uwagi na to, że dotyczy ona postępowania (w sprawie zawieszenia) prowadzonego przez ten organ. Następnie pismem z dnia 11 czerwca 2014r., będącym odpowiedzią na skargę W. S. z dnia 30 maja 2014r., Wójt Gminy A poinformował skarżącą, że nie znalazł podstaw do uznania jej skargi za zasadną, gdyż postępowanie prowadzone jest zgodnie z przepisami k.p.a. Pismo to zostało doręczone stronie w dniu 13 czerwca 2014r. W piśmie z dnia 23 czerwca 2014r. W. S. ustosunkowała się do odpowiedzi Wójta Gminy na jej skargę. Następnie postanowieniem z dnia 3 września 2014r. Wójt Gminy A podjął zawieszone postępowanie w sprawie wymeldowania D. S., w związku z powzięciem informacji, że przed Sądem Rejonowym w A toczy się tylko sprawa majątkowa, której rozstrzygnięcie nie ma wpływu na fakt zameldowania D. S. Natomiast decyzją z dnia "[...]" Wójt Gminy A orzekł o wymeldowaniu D. S. z miejsca pobytu stałego z miejscowości A, ul. A. Wcześniej pismem z dnia 20 sierpnia 2014r. W. S. wniosła skargę na przewlekłe i opieszałe prowadzenie postępowania "przez Urząd Gminy A" poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu w sprawie wymeldowania. W odpowiedzi na skargę. organ na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a wniósł o jej odrzucenie - z uwagi na brak wyczerpania przysługujących stronie środków prawnych w postaci zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania do organu wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.), ewentualnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1– 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Ich właściwość w powyższym zakresie dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że niezasadny jest wniosek organu zawarty w odpowiedzi na skargę, dotyczący odrzucenia przedmiotowej skargi z uwagi na nie wyczerpanie przysługującego środka prawnego, czyli nie wniesienie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie lub przewlekłe prowadzenie postępowania w myśl art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267, j. t.), k.p.a. W ocenie Sądu organ błędnie zinterpretował i zakwalifikował niektóre pisma strony skarżącej, stąd niezasadnie wysnuł wniosek o nie wyczerpaniu środków zaskarżenia w sprawie dotyczącej bezczynności w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania. Przede wszystkim pismo W. S. z dnia 30 maja 2014r. skierowane do Wojewody należało potraktować jako zażalenie na niezałatwienie sprawy w przedmiocie wymeldowania D. S.. Pismo to zostało skierowane do organu wyższego stopnia nad Wójtem Gminy A, a ponadto wynika z niego jednoznacznie niezadowolenie strony z opieszałości organu w prowadzeniu postępowania w przedmiocie wymeldowania D. S.. Ponadto skarżąca wskazała w rzeczonym piśmie, że w dniu 15 maja 2014r. złożyła wniosek do Urzędu Gminy o odwieszenie postępowania administracyjnego z uwagi na fakt, że zameldowanie D. S. uniemożliwia jej sprzedaż nieruchomości, do czego jest zmuszona ze względu na bardzo trudną sytuację finansową. W dniu zaś 27 maja 2014r. otrzymała wezwanie z Urzędu Gminy do dostarczenia dokumentów (wyroku sądu) o podziale majątku i określeniu kto jest właścicielem nieruchomości. Z przytoczonego pisma strony wynika jednoznacznie, że bardzo istotne dla niej było jak najszybsze zakończenie postępowania w sprawie wymeldowania. Ponadto w ocenie skarżącej pismo z dnia 15 maja 2014r. zawierało wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie wymeldowania. W. S. wskazała w ww. piśmie z dnia 15 maja 2014r., że 8 kwietnia 2014r. Sąd Rejonowy w A wydał orzeczenie o rozdzielności majątkowej jej i D. S. Tym samym już z pisma skarżącej z dnia 15 maja 2014r., które wpłynęło do Urzędu Gminy w A tego samego dnia, Wójt Gminy A powziął informację, która, jak się wydaje, powinna skutkować podjęciem zawieszonego postępowania, a następnie wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Jednakże dopiero postanowieniem z dnia 3 września 2014r. Wójt Gminy A podjął zawieszone postępowanie w sprawie wymeldowania D. S., w związku z powzięciem informacji, że przed Sądem Rejonowym toczy się tylko sprawa majątkowa, której rozstrzygnięcie nie ma wpływu na fakt zameldowania D. S.. Natomiast decyzją z dnia "[...]" organ orzekł o wymeldowaniu D. S. z miejsca pobytu stałego z miejscowości A, ul. A. W zaistniałej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie wyznaczenia organowi terminu do usunięcia stanu bezczynności (przewlekłości) stało się bezprzedmiotowe i podlega w tym zakresie umorzeniu, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W sprawach ze skargi na bezczynność organów administracji publicznej, bezprzedmiotowość postępowania będzie bowiem miała miejsce, gdy stan bezczynności przestanie istnieć, co do zasady, w wyniku wydania aktu lub podjęcia określonej czynności przez organ - po wniesieniu skargi, a przed wydaniem rozstrzygnięcia przez sąd, co zaistniało na gruncie niniejszej sprawy. Organ wydał bowiem w dniu "[...]’ decyzję o wymeldowaniu. Wskazać tu należy, że w sprawach skarg na bezczynność organu sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania), organ administracji publicznej nie pozostaje już w stanie bezczynności, to sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. W związku z tym orzeczono tak jak w pkt I wyroku. Jednocześnie należy stwierdzić, że podjęcie działania przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skarg, nie powoduje jednak, że bezprzedmiotowość dotyczy całego postępowania sądowoadministracyjnego. Okoliczność ta nie zwalnia bowiem Sądu od dokonania oceny, czy bezczynność (analogicznie przewlekłe prowadzenie postepowania) organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz, w zależności od tej oceny, ewentualnego orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, ONSA i WSA nr 1/2013, poz. 7, postanowienie NSA z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2443/12 i z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. I OSK 1221/13, dostępne w CBOSA ). Stosownie bowiem do treści art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedstawionych okolicznościach faktycznych sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że opieszałość organu wynikała z niewłaściwej interpretacji a następnie klasyfikacji procesowej pism strony skarżącej, jak również niedokładnego zapoznawania się z rzeczonymi pismami i nieprecyzyjnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało błędnym założeniem jakoby wynik przedmiotowego postępowania zależał od innego postępowania - w sprawach rodzinnych i majątkowych strony. Nie można się jednak dopatrzeć w tym zakresie celowego czy też złośliwego działania organu mającego na celu przedłużanie postępowania w sprawie wymeldowania. Dlatego orzeczono tak jak w pkt II wyroku. Wskazane wyżej okoliczności uzasadniały też rozstrzygnięcie o niewymierzaniu organowi grzywny (pkt III wyroku). Zgodnie bowiem z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Przepis ten nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny, lecz daje mu takie uprawnienie w razie stwierdzenia, że bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) miała charakter rażącego naruszenia prawa. Kwestia ta pozostawiana jest do uznania sądu orzekającego w sprawie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaniechanie organu nie wymaga jego dyscyplinowania poprzez wymierzanie grzywny. O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz strony skarżącej uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł orzeczono w pkt IV na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a.