II SAB/Ol 21/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie przywrócenia odwodnienia z posesji na chodnik postanawia odrzucić skargę. WSA/post.1 - sentencja postanowienia D. P. (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Prezydenta [...] - Urzędu Miasta [...] (dalej jako: "organ") w sprawie braku odpowiedzi na pismo (z dn. 29.11.2023 r.) w przedmiocie likwidacji odwodnienia przez Jednostkę Realizującą Projekt Tramwajowy V jakie zostało wykonane z jego posesji w ramach [...] Budżetu Obywatelskiego w 2015 r. przez Zarząd Dróg, Zieleni i Transportu w [...]. Wniósł o zobowiązanie organu do przywrócenia odwodnienia z jego posesji na chodnik zgodnie ze stanem przed likwidacją chodnika przez wykonawcę robót związanych z budową linii tramwajowej przy ul. [...] na odcinku od nr 23 do 35, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności postępowania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Podniósł, że pomimo upływu 1,5 miesiąca organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, nie poinformował także o przedłużeniu postępowania. Z załączonego do skargi pisma z dn. 29.11.2023 r. wynika, że w 2015 r. została w ramach [...] Budżetu Obywatelskiego wykonana inwestycja liniowa instalacji odprowadzającej wody opadowe od granicy jego nieruchomości wzdłuż chodnika do studzienki deszczowej znajdującej się na ulicy. Inwestycja ta została wykonana przez Zarząd Dróg, Zieleni i Transportu w [...]. Z treści pisma wynika, ze skarżący zażądał odpowiedzi, czy organ wykona odprowadzenie wody deszczowej, jak miało to miejsce przed rozbiórką chodnika, czy też zostanie zaproponowane rozwiązanie alternatywne. Wyjaśnił, że z uwagi na niewielką wielkość jego działki nie jest możliwe wykonanie studzienki odwadniającej i rozprowadzenie wody po ogrodzie. Takie rozwiązanie nadto spowoduje zalewanie fundamentów i ich uszkodzenie oraz uszkodzenie fundamentów ogrodzenia. Podniósł, że najlepszym rozwiązaniem byłoby podczas realizacji inwestycji tramwajowej podłączenie wszystkich właścicieli posesji od nr [...] do [...] do studni wybudowanej w ramach projektu tramwajowego umiejscowionej na skrzyżowaniu ul. [...] i [...]. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezydenta [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśniono, że od marca 2023 r. ma miejsce wymiana korespondencji ze skarżącym, który domaga się przywrócenia zlikwidowanego, legalnie wykonanego, zdaniem skarżącego, odprowadzenia wód deszczowych z nieruchomości skarżącego przy [...]. [...] za pomocą korytka liniowego do kanalizacji deszczowej zlokalizowanej w jezdni [...]. Podkreślono, że w niniejszej sprawie nie jest prowadzone żadne postępowanie, a pisma skarżącego nie mogą prowadzić i nie prowadzą do wszczęcia i prowadzenia jakiegokolwiek postępowania, które mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji, postanowienia czy innego aktu administracyjnego. Sprawa, na jaką powołuje się skarżący nie ma charakteru jakiegokolwiek postępowania, aktu czy czynności mieszczących się w kognicji sądu administracyjnego stosownie do art. 3 § 2 pkt. 8-9 p.p.s.a W niniejszym postępowaniu niedopuszczalne jest wydanie orzeczenia nakazującego organowi przywrócenie odwodnienia z posesji skarżącego. Dodatkowo wyjaśniono, że ponieważ skarżący nie mógł przedstawić żadnej dokumentacji projektowej dotyczącej legalności uprzednio istniejącego odpływu wód opadowych, organ dokonał szeregu czynności zmierzających do rozpoznania stanu faktycznego. Kwerenda w dokumentach nie ujawniła legalnego, tzn. wykonanego zgodnie z przepisami prawa i w trybie przewidzianym prawem odprowadzenia wód opadowych z posesji skarżącego. Nie stwierdzono istnienia jakiejkolwiek dokumentacji projektowej zawierającej takie rozwiązanie. Nie oznacza to, że odprowadzenie wód faktycznie poprzez korytko liniowe, istniało. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest zawsze badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) dalej jako: "p.p.s.a.", obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 (są to sprawy obejmujące decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjęte poza szeroko rozumianym postępowaniem administracyjnym) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające). Sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznaje także skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Poza tym stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Ponadto, sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Przedstawiona regulacja stanowi określenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i wynika z art. 175 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP. Zgodnie z Konstytucją, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Przy czym zasadą jest, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów. Oznacza to, że ustrojodawca ustanowił generalne domniemanie właściwości sądownictwa powszechnego w rozstrzyganiu wszelkich spraw z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Wyjątkiem są natomiast sprawy, które ustawowo zostały zastrzeżone do właściwości innych sądów - w tym sądów administracyjnych. Tym samym, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w tym katalogu oznacza, że sprawa nie jest objęta kontrolą sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna. W ocenie Sądu przedmiot skargi nie mieści się w żadnej z wymienionych wyżej kategorii bezczynności, podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Z treści skargi wynika, że jej przedmiotem jest brak odpowiedzi Urzędu Miasta [...] na pismo skarżącego z dnia 29.11.2023 r. w przedmiocie udzielenia odpowiedzi w sprawie likwidacji istniejącego odwodnienia z posesji skarżącego na chodnik, zgodnie ze stanem sprzed jego likwidacji na skutek prac związanych z budową linii tramwajowej. W pierwszej kolejności pozostaje wyjaśnić skarżącemu, że Urząd Miasta w [...] nie jest organem uprawnionym do władczego działania, bowiem stosownie do art. 11 a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40) organami gminy jest rada gminy oraz wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś urząd gminy jednostką przy pomocy której wójt wykonuje swoje zadania - art. 33 ust. 1 ww. ustawy. Dlatego też organem w tej sprawie jest Prezydent [...], który stosownie do art. 26 ust. 1 u.s.g. jest organem wykonawczym gminy. W rozpoznawanej sprawie skarżący zarzucił bezczynność w zakresie zawartego w jego piśmie żądania wykonania odwodnienia z jego posesji zgodnie z istniejącym wcześniej odwodnieniem. Nadto skarżący wskazał brak możliwości zrealizowania takiego odwodnienia na własnej działce z uwagi na jej wielkość. Co istotne, skarżący wskazał, że oczekuje informacji czy zostanie wykonane odwodnienie tak jak istniejące dotychczas, czy będzie zaproponowane inne rozwiązanie alternatywne. Sąd mając na uwadze, że o dopuszczalności skargi decyduje w pierwszej kolejności istnienie sprawy administracyjnej, w ramach której miało dojść do zarzucanej w tej sprawie bezczynności, uznał, że nie można z pisma skarżącego z 29 listopada 2023 r., wyprowadzić twierdzenia, że stanowiło ono wniosek o wydanie w jego indywidualnej sprawie decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478, z późn. zm.), czy § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynku lub ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. nr 75, poz. 690, z późn. zm), co też przesądzałoby o wszczęciu postępowania na jego żądanie (art. 61 § 1 i 3 k.p.a.). Skarżący domagał się podjęcia czynności faktycznych przez organ, mających na celu odprowadzenia z jego działki wód opadowych poprzez chodnik, który został rozebrany w trakcie trwającej inwestycji tramwajowej. Skarżący nie wskazywał aby oczekiwał na uzyskanie stosownego aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia), ale wprost wyartykułował, że żąda podjęcia konkretnych czynności, które doprowadzą do wykonania odprowadzenia wód opadowych z jego działki poprzez chodnik w ulicy. Istotę skargi na bezczynność stanowi doprowadzenie do załatwienia w terminie określonym przepisami indywidualnej sprawy administracyjnej. Zasadniczo skarga na bezczynność organu jest też pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz w razie niewydania pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 1620/12, CBOSA). W ocenie sądu, zarzucana Prezydentowi bezczynność nie dotyczy w istocie rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej. Pomimo przedstawienia przez skarżącego argumentacji dotyczącej zastrzeżeń w zakresie działań organu, zważyć należy, że niezależnie od tego jak interpretuje swoje żądanie skarżący, treść wniosku z 29 listopada 2023 r., wskazuje, że niniejsza sprawa nie jest sprawą administracyjną, a więc nie podlega załatwieniu poprzez wydanie decyzji administracyjnej czy też innego aktu o takim charakterze. Skarżący oczekuje bowiem podjęcia czynności faktycznych. Zakres sądowej kontroli w sprawach ze skarg na bezczynność organów - jak już wspomniano o tym wyżej - sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynność oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie dopełnił takich działań. Sąd po zapoznaniu się z materiałem dowodowym nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że na wniosek skarżącego została zainicjowana sprawa administracyjna z jego wniosku, w której toczyło się konkretne postępowanie administracyjne, czy też, że z urzędu zostało w takiej sprawie wszczęte postępowanie, którego stroną byłby skarżący – a które powinno zostać zakończone w drodze wydania określonego aktu kończącego postępowanie. Źródłem powstania stosunku administracyjnoprawnego w niniejszej sprawie nie może być bowiem wskazane przez skarżącego okoliczność, że w 2015 r. zostało w ramach [...] Budżetu Obywatelskiego zrealizowane zadanie w ramach którego w chodniku przy jego posesji została wykonana liniowa instalacja odprowadzająca wody opadowe od granicy posesji wzdłuż chodnika do studzienki deszczowej zlokalizowanej na ulicy. Zresztą jak wskazano w odpowiedzi na skargę, podczas przeprowadzonej kwerendy w dokumentach nie ujawniono legalnego, wykonanego zgodnie z przepisami prawa odprowadzenia wód opadowych z posesji skarżącego. W konsekwencji uprawniony jest wniosek, że organ nie był zobowiązany do załatwienia sprawy ani w formie decyzji czy postanowienia, ani też innego aktu lub czynności regulujących indywidualne obowiązki lub uprawnienia skarżącego. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że żaden przepis prawa nie przewiduje, aby czynności organów postępowania w tej sprawie wykonywane były poprzez wydawanie aktów o charakterze administracyjnym, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. W związku z tym skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie należy do właściwości sądu administracyjnego i podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 58 § 3, orzeczono jak w sentencji postanowienia.