II SAB/Ol 28/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. N. na bezczynność Stowarzyszenia X w udzieleniu informacji publicznej postanawia odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, A. N. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, iż znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej. Wspólne dochody skarżącego, który ze względów zdrowotnych otrzymuje rentę i jego żony z trudem wystarczają na utrzymanie rodziny i domu. Skarżący wskazał, iż na ich utrzymaniu pozostaje troje uczących się dzieci, w tym jedno studiujące. Małżonkowie spłacają ponadto kredyt hipoteczny ("[...]") zaciągnięty na remont domu. Skarżący dodał jednocześnie, iż wniesiona przez niego skarga jest ważna ze względu na interes społeczny. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trojgiem dzieci. W rubryce nr 7.1. wykazał dom o powierzchni "[...]" oraz działkę o powierzchni "[...]", na której jest posadowiony, natomiast w rubryce nr 10 – dochody własne i żony odpowiednio z tytułu renty i "[...]" oraz z tytułu zatrudnienia i umowy-zlecenia w łącznej wysokości ok. "[...]". Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny, o którym mowa w przytoczonym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż strona nie jest w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 844/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wystarczy zatem wykazanie przez stronę, że poniesienie kosztów postępowania pogorszy sytuację materialną jej i jej rodziny. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych ich potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi bowiem instytucję wyjątkową, dlatego też powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę, powinna co do zasady partycypować w kosztach postępowania nawet jeśli koszty te stanowić będą poważne obciążenie w budżecie jej rodziny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 862/04, i z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II GZ 112/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie go od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. We wniosku skarżący powołał się wprawdzie na trudną obecnie sytuację finansową rodziny, lecz nie wskazał, jakie są podstawy tego twierdzenia. Mając natomiast na uwadze to, że dochód skarżącego z tytułu renty nie należy do najniższych świadczeń emerytalno-rentowych, zaś dochód jego żony z tytułu zatrudnienia znacznie przewyższa kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę, a ponadto również to, że nie są to jedyne źródła stałych dochodów skarżącego i jego żony, nie można uznać, że sytuacja finansowa skarżącego i jego rodziny jest w rzeczywistości na tyle trudna, że nie jest on w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ponieść wymaganych obecnie kosztów sądowych oraz zgromadzić środków pieniężnych na pokrycie ewentualnych dalszych kosztów, które mogą, ale nie muszą, pojawić się na dalszym etapie postępowania, zarówno w sprawie niniejszej, jak i w sprawie o sygn. akt "[...]". Skarżący prowadzi wprawdzie obecnie cztery sprawy sądowoadministracyjne, lecz w dwóch z nich uiścił już wymagane wpisy w kwocie po "[...]", zaś w dwóch pozostałych – w tym niniejszej – jedynym wymogiem dla nadania im dalszego biegu jest na obecnym ich etapie uiszczenie wpisów od skarg w kwocie po 100 zł, które należą do grupy najniższych wpisów wymaganych w sprawach sądowoadministracyjnych. Mając zatem na uwadze wysokość stałych dochodów skarżącego i jego żony (łącznie ok. "[...]"), które wielokrotnie przewyższają koszty sądowe prowadzonych przez skarżącego spraw sądowoadministracyjnych, przyjąć należy, iż dochody te, przy rozsądnym gospodarowaniu, umożliwiają nie tylko zabezpieczenie środków na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb skarżącego i jego rodziny, ale również poczynienie oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych prowadzanych przez niego spraw. Potwierdzeniem tego jest uiszczenie przez skarżącego wpisów w kwocie po "[...]" w dwóch toczących się już sprawach sądowoadministracyjnych. We wniosku skarżący nie wskazał natomiast, z jakich powodów uiszczenie wymaganych obecnie kolejnych dwóch wpisów w kwocie po 100 zł oraz zgromadzenie środków pieniężnych na ewentualne dalsze koszty postępowań nie jest możliwe – czy to ze względu na określonego rodzaju wydatki, których ponoszenie w przypadku rodziny skarżącego jest obecnie konieczne, czy też wyższą od przeciętnej, a uzasadnioną sytuacją jego rodziny, wysokość określonych wydatków koniecznych. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że mimo stałych dochodów rodziny we wskazanej wysokości nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.