II SAB/Ol 35/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokat K. K. od postanowienia Starszego referendarza sądowego z dnia 17 października 2024 r., II SAB/Ol 35/24, w przedmiocie wniosku adwokat K. K. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi K. Z. na bezczynność Zespołu Interdyscyplinarnego do spraw Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w [...] w sprawie zakończenia procedury Niebieskiej Karty postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/post.1 – sentencja postanowienia Postanowieniem z 17 lipca 2024 r. Sąd odrzucił skargę K. Z. (skarżący) na bezczynność Zespołu Interdyscyplinarnego do spraw Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w [...] w sprawie zakończenia procedury Niebieskiej Karty. Odpis postanowienia został doręczony adwokatowi M. D. - pełnomocniczce skarżącego, wyznaczonej na zasadzie prawa pomocy. Pismem z 30 lipca 2024 r. ORA w Olsztynie poinformowała adwokat K. K. o jej wyznaczeniu do tej funkcji w miejsce adwokat M. D.. W piśmie z 8 października 2024 r. adwokat K. K. wniosła o przyznanie na jej rzecz "kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu" "według spisu kosztów tj.: 1/ kwota ustalona według stawki za reprezentację z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku, w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu; 2/ kwota 165,60 zł - tytułem wydatków tj. koszt dojazdu z siedziby Kancelarii do WSA w Olsztynie (w obie strony), w celu zapoznania się z aktami sprawy i wykonania fotokopii, pojazdem o pojemności skokowej silnika powyżej 9003 cm tj. łącznie (144 km x 1,15 zł = 165,60 zł)." Postanowieniem z 17 października 2024 r. II SAB/Ol 35/24 Starszy referendarz sądowy odmówił przyznania wynagrodzenia i zwrotu wydatków. Podniósł, że w niniejszej sprawie akta nie dokumentują podjęcia przez wnioskodawczynię żadnej czynności, nawet wypożyczenia akt (choć i tak samo zapoznanie się z nimi i analiza sprawy, bez podjęcia czynności procesowych, nie jest wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona). We wniesionym sprzeciwie od postanowienia Referendarza adwokat zwróciła się o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie na jej rzecz wynagrodzenia oraz zwrotu wydatków ze środków Skarbu Państwa tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu K. Z., albowiem koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Zarzuciła zakwestionowanemu postanowieniu Referendarza naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść orzeczenia, tj.: - art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z art. § 2 pkt 1 i 2 w zw. z § 4 ust. 1 i 3 w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez ich niezastosowanie, skutkujące w konsekwencji nieprzyznaniem wynagrodzenia i zwrotu wydatków za pomoc prawną udzieloną K. Z. z urzędu, w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 35/24, w sytuacji gdy brak było podstaw do takiego rozstrzygnięcia, z uwagi na okoliczność, że pomoc prawna faktycznie została udzielona skarżącemu. Pełnomocnik skarżącego wskazała, że pomoc prawna, której udzieliła skarżącemu polegała na: - zaznajomieniu się z aktami sprawy w WSA w Olsztynie, - wykonaniu fotokopii akt sprawy w WSA w Olsztynie, - udaniu się osobiście do Zespołu Interdyscyplinarnego w [...] zajmującego się Procedurą Niebieskiej Karty, w celu zaznajomienia się ze sprawą K. Z., ustalenia przyczyn założenia ww. karty oraz możliwości jej zamknięcia, - analizie akt sprawy oraz analizie przepisów dotyczących procedury Niebieskiej Karty i in., - spotkaniem w Kancelarii ze skarżącym, podczas którego dokonano analizy i wyjaśnienia dokumentów przez niego przyniesionych na spotkanie oraz analizy treści akt znajdujących się w WSA w Olsztynie, treści dokumentów znajdujących się w Zespole Interdyscyplinarnym w [...], - wykonaniu kilku rozmów telefonicznych ze skarżącym w celu wyjaśnienia mu wątpliwości dotyczących ww. procedury. W sprzeciwie wskazano, że według najlepszej wiedzy prawniczej pełnomocnika z urzędu i obowiązujących przepisów, brak było obiektywnych prawnych podstaw do zaskarżenia w imieniu skarżącego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 września 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 35/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: p.p.s.a., rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2). Oznacza to, że sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia. Z kolei przepis art. 250 p.p.s.a. przewiduje, że wyznaczony adwokat (tak, jak w rozpatrywanej sprawie) otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Należy zauważyć, że o przyznaniu wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji orzeka w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.). Trzeba mieć na uwadze, że art. 250 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględniania każdego wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi. Czynności polegające na poinformowaniu strony o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu, zapoznaniu się z aktami sprawy i ich analizie, czy też udzieleniu stronie informacji, same w sobie – bez podjęcia dalszych czynności procesowych – nie są wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie rzeczywiście udzielona. Zapoznanie się z aktami sprawy i ich analiza to jedynie czynność poprzedzająca faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. W postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji powinny one znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, poprzez wyrażenie przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz – w razie potrzeby – złożenie w imieniu strony niezbędnych wniosków procesowych (vide: postanowienie NSA z 12 września 2013 r., I OZ 768/13, dostępne w CBOSA). W przypadku stwierdzenia braku zasadności wniesienia skargi kasacyjnej taką czynnością procesową jest sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (za co przysługuje pełnomocnikowi wynagrodzenie). Zauważyć należy również, że – wbrew twierdzeniom adwokat K. K. – brak jest jakiejkolwiek adnotacji odnośnie do zaznajomienia się z aktami niniejszej sprawy w WSA w Olsztynie (choć jak słusznie podniósł Referendarz samo zapoznanie się z aktami sprawy również nie stanowi samoistnej podstawy – bez podjęcia konkretnych czynności procesowych – do uznania, że pomoc prawna została stronie udzielona). Pełnomocnik skarżącego zapoznała się jedynie z aktami sprawy II SAB/Ol 38/24, co wiadome jest sądowi z urzędu. Wobec tego zgodzić się należy ze Starszym referendarzem sądowym, że w rozpatrywanym przypadku nie doszło do faktycznego udzielenia pomocy prawnej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia