II SAB/Ol 82/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy S. w udostępnieniu informacji publicznej 1) umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; 2) stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Wójta Gminy S. na rzecz skarżącego M. P. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 21 marca 2022 r. M. P. (dalej jako: skarżący), powołując się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do Urzędu Gminy S. o przesłanie w formie elektronicznej na wskazany adres następującej informacji publicznej: - powierzchni gruntów leśnych stanowiące własność gminy i/lub będące w jej zarządzie w latach 2015-2020; - objętości pozyskania drewna z lasów gminnych w latach 2015-2020; - areale zalesień na terenach gminnych w latach 2015-2020; - areale powierzchni gruntów przeznaczonych do zalesienia w gminie w latach 2015 - 2020; - areale zalesienia gruntów nieleśnych w gminie w latach 2015-2020; - powierzchni produkcyjnej gminnych szkółek leśnych w latach 2015-2020. Pismem z 12 czerwca 2025 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Wójta Gminy S. (dalej jako: organ) w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Zarzucił organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz 10 i art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nierozpoznanie wniosku w wymaganym prawem terminie. Wskazał, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo przekroczenia tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Pozostawienie wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi jednoznacznie wskazuje na bezczynność podmiotu. Wskazując na powyższe wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania W odpowiedzi na skargę z 1 lipca 2025 r. organ wniósł o oddalenie skargi ewentualnie, z uwagi na potraktowanie otrzymanej skargi jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej i zrealizowanie go w ustawowym terminie, o umorzenie postępowania. Podniósł, że nie pozostawał w bezczynności, albowiem nie otrzymał wskazanego wniosku. Obsługa korespondencji elektronicznej kierowanej na adresy służbowe Urzędu Gminy S. odbywa się za pośrednictwem zewnętrznego dostawcy usług pocztowych, który zapewnia m.in. filtrowanie wiadomości zawierających złośliwe oprogramowanie, phishing, a także spełniających kryteria uznania za niechciane wiadomości (SPAM). W takim przypadku wiadomości mogą być automatycznie odrzucane przez serwer pocztowy, a nadawca nie zawsze otrzymuje systemowe powiadomienie o braku doręczenia. Organ nie ma technicznej możliwości odczytania lub odzyskania wiadomości, które zostały przez serwer odrzucone na poziomie filtrów bezpieczeństwa, zanim jeszcze dotarły do skrzynki odbiorczej. Organ dopiero po otrzymaniu skargi przesłanej wraz z kopią wniosku, uzyskał wiedzę o zakresie żądanej informacji publicznej i potraktował to jako pierwotne złożenie wniosku i niezwłocznie przystąpił do jego realizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Pismem z 1 lipca 2025 r. organ udzielił skarżącemu objętej wnioskiem z dnia 21 marca 2022 r. informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 – u.d.i.p.) nie budzi wątpliwości, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej - w sprawie pozostaje to zresztą bezsporne. Wójt nie kwestionuje też, że żądane informacje posiadają walor informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wobec tego, że przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały spełnione, organ, do którego skierowano wniosek winien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc, że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. W rozpoznawanej sprawie żądanie udzielenia informacji publicznej wpłynęło do organu 21 marca 2022 r. W ustawowym terminie organ nie udzielił skarżącemu informacji. W tym miejscu wskazać należy na ugruntowany w judykaturze pogląd, że do obowiązków organu administracji publicznej należy takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej czy systemów informatycznych organu aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. wyroki NSA: z dnia 8 czerwca 2017 r., I OSK 613/17; z dnia 19 maja 2017 r., I OSK 61/17; z dnia 15 marca 2017 r., I OSK 1729/15 oraz postanowienia NSA: z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15). Tym samym należy przyjąć, że wniosek został skutecznie złożony w dniu 21 marca 2022 r. i od tego dnia biegł termin do udostępnienia informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że ostatecznie organ rozpoznał wniosek skarżącego, ponieważ udzielił wnioskowanej informacji publicznej, choć uczynił to już po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie. Informacja publiczna będąca przedmiotem żądania została bowiem udostępniona skarżącemu (1 lipca 2025 r.) drogą mailową na wskazany we wniosku adres. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącego w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie, postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 (CBOSA), przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Wobec załatwienia wniosku przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie bezczynności organu (pkt 1 sentencji wyroku). Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa" - takie stanowisko, akceptowane w pełni przez Sąd, wyrażono w doktrynie (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postępowania, tj. zwrot uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) oraz uiszczoną opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł. Skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. .