II SAB/Ol 90/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 kwietnia 2015 r. wniosków A. Z. z dnia 11 grudnia 2013r. i 24 lutego 2014 r. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie samowoli budowlanej postanawia oddalić wnioski o przyznanie prawa pomocy. W dniu 23 sierpnia 2012 r. A. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, za pośrednictwem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania w rozpatrzeniu zażalenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r. o zawieszeniu postępowania w sprawie samowoli budowlanej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Potwierdził, że w dniu 5 lipca 2012 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie PINB. Wskazał, że informował stronę, iż zażalenie to nie może zostać rozpatrzone w terminie w związku z wniesieniem przez skarżącego skargi na bezczynność PINB i przesłaniem całości akt sprawy do WSA w Olsztynie. Zarządzeniem z dnia 20 września 2012 r., Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, rozdzielił skargi w ten sposób, że pod kolejnymi numerami w repertorium SAB wpisano odrębnie skargę na bezczynność (sygn. akt II SAB/Ol 89/12) oraz skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania (sygn. akt II SAB/Ol 90/12). Zarządzeniem tym Przewodniczący Wydziału II wezwał także A. Z. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie samowoli budowlanej, w kwocie 100 złotych, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). W odpowiedzi skarżący wystąpił na urzędowym formularzu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2013 r. tutejszy Sąd odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego prawa pomocy wobec nieujawnienia źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OZ 230/13 Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko WSA, oddalając zażalenie skarżącego na to postanowienie. Na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 28 maja 2013 r. skarżący został ponownie wezwany, w dniu 17 czerwca 2013 r., do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 19 września 2013 r. WSA w Olsztynie odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego prawa pomocy z tych samych powodów jak poprzednio. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 954/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. W związku z tym skarżący został ponownie wezwany do wykonania zarządzenia o uiszczeniu wpisu od skargi w zawitym terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało skarżącemu doręczone w dniu 11 grudnia 2013 r. W wyznaczonym terminie skarżący wpisu nie uiścił, składając kolejny wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, datowany w dniu 11 grudnia 2013r. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014r., sygn. akt II SAB/Ol 90/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na zasadzie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia p.p.s.a., odrzucił skargę A. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie samowoli budowlanej. W uzasadnieniu wskazano, że skarga podlegała odrzuceniu wobec bezskutecznego upływu siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, określonego w zarządzeniu przewodniczącego wydanym po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, którym odmówiono przyznania stronie prawa pomocy. Odpis tego postanowienia z uzasadnieniem oraz pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono skarżącemu w dniu 17 lutego 2014r. W dniu 24 lutego 2014r. (data nadania pocztowego) skarżący wniósł własnoręcznie sporządzoną i podpisaną skargę kasacyjną (zatytułowaną zażalenie) na powyższe postanowienie, domagając się stwierdzenia jego nieważności w związku z naruszeniem art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 183 § 2 pkt 1 i 3, art. 220 § 3, art. 243 § 1 i art. 254 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie skarżący zażądał wyłączenia sędziów i referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie od orzekania w tej sprawie. Złożył też urzędowy formularz wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2014r. Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy WSA w Olsztynie. W dniu 3 października 2014r. wpłynęło do tutejszego Sądu postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 12 maja 2014r., sygn. akt II SO/Bk 15/14 o oddaleniu wniosku A. Z. o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziów i referendarzy WSA w Olsztynie. Postanowieniem z dnia 31 października 2014r., sygn. akt II SAB/Ol 90/12 referendarz sądowy w tutejszym Sadzie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy wobec nieprzedstawienia przez stronę informacji wskazujących na rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe. W złożonym sprzeciwie skarżący zarzucił, że referendarz sądowy nie wezwał go powtórnie i należycie do wyjaśnienia powstałych wątpliwości co do sytuacji majątkowej, a w konsekwencji tego zaniechania gołosłownie i bezpodstawnie ocenił, że skarżący nie wykazał, iż jest osobą ubogą. Stwierdził, że w obowiązujących przepisach prawa nie ma przesłanki wykazania sytuacji materialnej "w sposób niebudzący wątpliwości", którą posłużył się referendarz sądowy odmawiając przyznania żądanego prawa pomocy. Podniósł też, że wniosek został bezpodstawnie oceniony przez pryzmat innych spraw. Ocenił, że odmowa przyznania prawa pomocy narusza jego prawo do sądu i sprawiedliwego procesu. Odmowę przyznania prawa pomocy uznał za nieobiektywną i naruszającą przepisy prawa, gdyż w ocenie skarżącego wykazał on, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Wraz ze sprzeciwem skarżący złożył kolejny wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy z orzekania w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2014r., sygn. akt II OW 228/14 Naczelny Sąd Administracyjny odmówił wyznaczenia innego wojewódzkiego sądu administracyjnego do rozpoznania pisma skarżącego dotyczącego wyłączenia sędziów i referendarzy sądowych. Wskazał, że żądanie skarżącego stanowi jedynie polemikę z prawomocnym postanowieniem WSA w Białymstoku z dnia 12 maja 2014r. i zmierza do uniemożliwienia rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny. Na podstawie zarządzenia z dnia 15 stycznia 2015r. skarżący został wezwany, stosownie do art. 255 p.p.s.a., do przedłożenia oświadczeń i dokumentów źródłowych, w celu rozpatrzenia jego wniosków z dnia 11 grudnia 2013r. i 24 lutego 2014r. o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący podniósł, że jego sytuacja nie uległa zmianie. Stwierdził, że żądane dokumenty przedłożył w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 101/12 i II SAB/Ol 57/13 oraz w innych sprawach, tym samym zbyteczne jest ich powielanie, skoro Sąd w pełni nimi dysponuje. Podał, że nie posiada źródeł dochodu. Wsparcia co do utrzymania i ponoszonych wydatków udzielają mu krewni, rodzina. Powtórzył, że posiadane nieruchomości wykorzystuje wyłącznie na indywidualne potrzeby bytowe związane z zamieszkaniem i wyżywieniem. Z tych powodów irracjonalna byłaby ich sprzedaż, skoro nieruchomości te umożliwiają mu przeżycie. Skarżący podał, że nie posiada rachunków bankowych oszczędnościowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Nie zasługiwały na uwzględnienie wnioski skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu od skargi, datowane 11 grudnia 2013r i 24 lutego 2014r. We wnioskach tych skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i innych świadczeń z tego tytułu. Wykazał też, że jest właścicielem mieszkania o pow. ok. 36 m², nieruchomości rolnej o pow. 0,59 ha oraz budynku mieszkalnego o pow. 111,54 m². Podał, że nieruchomości te uprawia wyłącznie na potrzeby własnego wyżywienia. Nie posiada oszczędności i przedmiotów wartościowych. Są to kolejne wnioski w sprawie, w których skarżący podaje takie same argumenty jak poprzednio, nie wyjaśniając w dalszym ciągu skąd ma środki na utrzymanie, mimo dwukrotnej prawomocnej odmowy przyznania mu prawa pomocy z powodu uniemożliwienia dokonanie oceny, jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja majątkowa. Podnosząc, że jest osobą ubogą, która nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani dochodów, skarżący faktycznie nie ujawnił źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków, w tym związanych z posiadaniem wykazanych nieruchomości. Na podstawie art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przepis ten uzależnia możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Wynika z tego, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II FZ 768/12 i powołane tam orzecznictwo, dostępne: CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że A. Z. wnosząc po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy nie wykazał okoliczności, które uzasadniałaby zmianę postanowienia Sądu z dnia 19 września 2013r. Treść złożonych oświadczeń nie daje podstaw do pozytywnego rozpoznania żądania skarżącego co do częściowego zwolnienia od kosztów, tj. od wpisu od skargi. Wnioskodawca w dalszym ciągu faktycznie nie ujawnił źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków, w tym związanych z posiadaniem wykazanych nieruchomości. Wbrew uprzedniemu wezwaniu, pomimo wielokrotnego wyjaśniania wnioskodawcy potrzeby oszacowania potencjału posiadanych nieruchomości poprzez ustalenie ich położenia i wartości, skarżący w dalszym ciągu pomija te okoliczności. Wnioskodawca przedstawił tylko te dane, które uznał za stosowne. W przedmiotowych wnioskach, jak i w odpowiedzi na wezwanie z dnia 16 stycznia 2015r., skarżący nie uzupełnił swoich wyjaśnień pomimo wielokrotnego zwrócenia uwagi przez Sąd I jak i II instancji na potrzebę pełnego i rzetelnego zobrazowania sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej, co uniemożliwiało Sądowi dokonanie obiektywnej i wszechstronnej analizy zasadności kolejnego wniosku. Jak już wielokrotnie wyjaśniano stronie, wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej oraz członków jego rodziny. Argumentacja strony sprowadza się zaś po raz kolejny jedynie do polemiki ze stanowiskiem Sądu co do oceny możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów niniejszego postępowania, a także do bezpodstawnego kwestionowania stanowiska sądów o konieczności ujawnienia wszelkich danych obrazujących sytuację rodzinną, majątkową oraz finansową wnioskodawcy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił, jak w sentencji.