II SO/Ol 12/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.P. o ustanowienie adwokata złożonego przed wniesieniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: odmówić ustanowienia dla wnioskodawczyni adwokata. Wnioskiem z 31 sierpnia 2016 r. D.P. zwróciła się o ustanowienie na jej rzecz zawodowego pełnomocnika na zasadzie prawa pomocy - w związku z zamiarem wniesienia skargi na decyzję odmawiającą jej w części przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Poprosiła, by w miarę możliwości wyznaczona została adwokat I.M., która udzielała jej pomocy na etapie odwołania. W uzasadnieniu stwierdziła, iż bardzo trudna sytuacja finansowa nie pozwala jej na pełnomocnika z wyboru. Nie zna przepisów, nie potrafi jasno i precyzyjnie formułować swego stanowiska. Ponadto z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym synem jej obecność w sądzie może być utrudniona. Według oświadczenia, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają z wnioskodawczynią mąż i dwoje niepełnoletnich dzieci. Rodzina nie ma majątku. Dochód miesięczny netto z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 153 zł, zasiłku pielęgnacyjnego - 1300 zł, a kontraktu wojskowego męża - 2800 zł. Wydatki na czynsz wynoszą 500 zł, raty kredytów - 1530 zł, "media i inne rachunki" -300 zł, rehabilitację dzieci - 550 zł, jedzenie - 1000 zł, dojazd do jednostki wojskowej - 300 zł, środki higieniczne i chemię gospodarczą - 100 zł. 16 września 2016 r. wnioskodawczyni doręczone zostało wezwanie do przedłożenia w terminie 7 dni: 1) wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez nią i jej męża - za okres od 1 lipca 2016 r. do dnia odbioru wezwania (zastrzeżono, iż nieposiadanie konta należy potwierdzić oświadczeniem wskazującym osobę, której to dotyczy); 2) kopii umowy, w ramach której adwokat udzielała jej pomocy w postępowaniu odwoławczym; 3) kopii dowodów odbioru w sierpniu 2016 r. zadeklarowanych dochodów oraz świadczeń wychowawczych 500+; 4) kopii dokumentacji wydatków na czynsz, raty kredytów, media, "inne rachunki" i rehabilitację dzieci - za lipiec 2016 r. oraz uiszczenia należności z tytułu umowy, o której mowa w punkcie 2; 5) pisemnego oświadczenia wskazującego: a) daty zaciągnięcia i przeznaczenie kredytów, ich wysokości, ustalone okresy i warunki spłaty (w tym możliwości odroczenia spłaty rat), a także aktualny stan zadłużenia z ich tytułu, b) czy od czasu zapłaty należności z tytułu umowy, o której mowa w punkcie 2, uwarunkowania jej zdolności płatniczej zmieniły się, a jeśli tak, to jak, kiedy i dlaczego, c) tytuł prawny do lokalu stanowiącego miejsce zamieszkania. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie o tym, iż niezastosowanie się do niego może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W piśmie z 22 września 2016 r. /k. 9/ wnioskodawczyni poinformowała, że we wskazanym terminie nie jest w stanie zgromadzić wszystkich wskazanych dokumentów z uwagi na fakt, iż wraz z niepełnosprawnym synem uczestniczy w licznych zabiegach rehabilitacyjnych. Posiadane dokumenty, które jest w stanie przedłożyć od ręki, przekazuje w załączeniu. Wyjaśniła, iż z wymienionym adwokatem dotychczas nie łączyła jej umowa, skorzystała jedynie z porady prawnej opłaconej przez fundację. Dwa kredyty zostały zaciągnięte na "cele bieżące", a jeden to kredyt konsolidacyjny. Mieszkania użyczają jej rodzice. Załączone zostały (w formie kopii): faktura za usługę prawną /k. 10/, faktura za terapię logopedyczną /k. 11/, rachunek za konsultacje neurologiczną /k. 12/, faktura za ćwiczenia rehabilitacyjne /k. 13/, faktura za badania psychologiczne /k.14/, informacja o opłatach za mieszkanie /k. 15/, rozliczenie zużycia wody /k. 16/, umowy kredytowe /k. 17--30/. Zgodnie z art. 262 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; w skrócie p.p.s.a.), do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (w niniejszej sprawie wynikać ono będzie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jeżeli składane w tym celu na urzędowym formularzu wniosku oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest ona obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 717/16; orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni, poprzestając na stwierdzeniu, iż "we wskazanym 7-dniowym terminie nie jest(-) w stanie zgromadzić wszystkich (...) dokumentów", nie wyraziła gotowości nadesłania ich w dogodnym dla siebie czasie. Dotyczy to wyciągów bankowych ze wskazanego okresu a także dokumentacji odbioru w sierpniu 2016 r. zadeklarowanych dochodów i świadczeń wychowawczych 500+ oraz wydatków na czynsz, raty kredytów, media, "inne rachunki" i rehabilitację dzieci, za lipiec 2016 r. Należy przy tym zauważyć, iż poniesienia przez wnioskodawczynię wydatków na "czynsz" (500 zł) oraz "media i inne rachunki" (300 zł) nie dokumentują adresowane do T.N. pisma ze spółdzielni mieszkaniowej określające wysokość opłat mieszkaniowych od 1 lipca 2016 r. i rozliczenie zużycia wody za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2016 r. Z kolei rachunki związane z rehabilitacją dzieci pochodzą z marca i sierpnia 2016 r., a przy tym, opiewając łącznie na 720 zł, nie przekładają się na kwotę widniejącą w zestawieniu miesięcznych wydatków (550 zł). Odnotowania wymaga również niedookreślenie przeznaczenia zaciągniętych kredytów. Ma to takie znaczenie, iż co do zasady posiadaniem tego rodzaju zobowiązań nie można uzasadniać przerzucania ciężaru finansowania postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa (por. np.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OZ 121/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się na marginesie do motywów wniosku godzi się wyjaśnić wnioskodawczyni, iż udział zawodowego pełnomocnika jest konieczny dopiero w razie potrzeby sporządzenia środka odwoławczego od orzeczenia kończącego postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Do tego czasu udzielanie stronie pomocy prawnej nie warunkuje realizacji prawa do sądu. Wynika to z tego, iż sąd pierwszej instancji nie jest w niniejszym postępowaniu związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), co oznacza, że dokona całościowej oceny legalności postępowania administracyjnego. W razie uzasadnionej potrzeby jest ponadto obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Nie jest przy tym wymagane stawiennictwo stron na rozprawie. W razie ich nieobecności przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy (art. 108 p.p.s.a.). Postanowienie niniejsze wydane zostało w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy.