II SO/Ol 16/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 3 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o zmianę w trybie art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt II SO/Ol 16/12 w sprawie z wniosku A. Z. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Aresztu Śledczego w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 19 marca 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił A. Z. ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu podniesiono m.in., iż opierając się na informacjach zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedłożonych w innych sprawach dodatkowych oświadczeniach i dokumentach źródłowych, uznanych przez wnioskodawcę za wyczerpujące, należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy, bowiem nie jest możliwa ocena jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego przez A. Z., postanowieniem z dnia 17 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, polegającym na ustanowieniu adwokata. W uzasadnieniu podniesiono, iż z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i załączonych do niego kopii dokumentów wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie ubiegał się o świadczenia z pomocy społecznej, nie uzyskuje żadnego dochodu. Wnioskodawca wykazał też, że jest właścicielem mieszkania o pow. "[...]" i nieruchomości rolnej o pow. "[...]". Nie posiada natomiast oszczędności ani przedmiotów wartościowych, a zgromadzone na rachunku bankowym środki finansowe w kwocie "[...]" zostały bezterminowo zablokowane przez komornika. Sąd wskazał, iż powyższe dane, zawarte w formularzu PPF nie są wystarczające do oceny, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Stanowi to, co do zasady, przesłankę do wezwania wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.), do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jednakże Sąd odstąpił od zastosowania powyższej instytucji, gdyż wziął pod uwagę stanowisko skarżącego wyrażone w piśmie procesowym z dnia "[...]", złożonym w odpowiedzi na wezwanie wystosowane do niego m.in. w sprawie o sygn. akt: II SO/Ol 27/11, II SO/Ol 28/11, II SA/Ol 254/11, II SA/Ol 280/11, II SA/Ol 300/11. Zdaniem skarżącego, przedłożył on już we wcześniej rozpoznawanych sprawach wszystkie niezbędne do oceny jego sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej, dokumenty i oświadczenia, które Sąd powinien wziąć pod uwagę z urzędu. Wezwania wystosowane do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący ocenił jako bezcelowe i narażające go na ponoszenie zbędnych kosztów. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd wziął pod uwagę fakt, że składając pisma dowodowe i oświadczenia w innych sprawach o przyznanie prawa pomocy (m.in. o sygn. akt: II SA/Ol 701/11, II SA/Ol 703/11, II SA/Ol 704/11, II SA/Ol 705/11, II SA/Ol 706/11), skarżący również nie udzielił pełnych wyjaśnień, umożliwiających zbadanie faktycznej wysokości i źródeł uzyskiwanego przez niego dochodu oraz rodzaju i wysokości ponoszonych stałych wydatków. Skarżący nie podał źródła, rodzaju i daty otrzymania pomocy pieniężnej lub rzeczowej od osób trzecich lub członków rodziny, lecz stwierdził, sprzecznie z oświadczeniem zawartym we wnioskach PPF, że nie korzystał z takiej pomocy. Nie wskazał też na jakiekolwiek źródła dochodu z prac dorywczych. Ponadto, ze złożonych w tych postępowaniach kopii aktów notarialnych z dni: "[...]", "[...]" i "[...]" (z których treści skarżący usunął niemal wszystkie dane), nie wynikało, jakie jest przeznaczenie trzech działek, ani jaka była cena zakupu (wartość) tych gruntów i mieszkania. Uwzględniając zatem dane zawarte w rozpoznawanym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącego w uprzednio prowadzonych sprawach Sąd stwierdził, że również w niniejszej sprawie nie wykazał on, jakimi środkami pieniężnymi rzeczywiście dysponuje oraz jakiego rodzaju i w jakiej wysokości ponosi wydatki. Ponadto nie wyjaśnił wątpliwości dotyczących źródeł finansowania kupna mieszkania w "[...]". Przekazane do oceny Sądu pisma i wyjaśnienia nie wskazują jednoznacznie, jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego. Tym samym, jeżeli fakty, które wnioskodawca podaje nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Reasumując, w ocenie Sądu wnioskodawca nie wykazał, jakimi środkami pieniężnymi dysponuje oraz jakiego rodzaju i w jakiej wysokości ponosi wydatki. Złożone w sprawie oświadczenia nie pozwalają bowiem na ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Tym samym skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 11 września 2012 r. na skutek oddalenia zażalenia skarżącego przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 września 2012 r. w sprawie o sygn. akt I OZ 625/12. Pismem z dnia "[...]", które zostało wniesione do tut. Sądu w dniu "[...]", A. Z. - na podstawie art. 165 p.p.s.a. - wniósł o zmianę treści sentencji postanowienia z dnia 17 maja 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący wskazał na zmianę okoliczności faktycznych, będących podstawą wydania przedmiotowego postanowienia. Podniósł, iż z uwagi na to, że Sąd nie dał wiary przedłożonym przez niego dowodom i oświadczeniom, złożył nowe dowody w postaci dokumentów odpowiednich instytucji państwowych – zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w "[...]" potwierdzające, że nie figuruje w ewidencji podatników podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej, jak również w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą, a także zaświadczenie o dochodach za "[...]", zgodnie z którym dochód wnioskodawcy w "[...]" wyniósł "[...]". Zdaniem A. Z. wymienione zaświadczenia stanowią istotne dowody w sprawie, o które Sąd jednak nie wystąpił. Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę, że ustanowienie na jego rzecz profesjonalnego pełnomocnika ma szczególne znaczenie, gdyż jego skargi zostały odrzucone lub oddalone przez sąd administracyjny, a sporządzenie skargi kasacyjnej od orzeczeń sądu objęte jest tzw. przymusem adwokackim. Z tego też względu, w ocenie skarżącego, od przyznania mu prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, uzależniona jest realizacja konstytucyjnego prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy podkreślić, iż zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia uzasadniać mogą jedynie zmiany okoliczności sprawy, o których mowa w powołanym przepisie. Nie jest natomiast dopuszczalna zmiana postanowienia oparta tylko na odmiennej ocenie sprawy, bez wykazania przez stronę zmiany okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 3 stycznia 2008 r., sygn. akt II OZ 1348/07). Z kolei zmiany okoliczności sprawy, wskazane w art. 165 p.p.s.a., są to wszelkie zmiany występujące w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona (por. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 125/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postanowieniem z dnia 17 maja 2012 r. Sąd odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata, uznając, iż złożone w niniejszej sprawie oświadczenia wnioskodawcy nie pozwalają na ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Skoro zaś skarżący nie przedstawił informacji, które wskazywałyby te okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości, to rozpoznawany wniosek należało ocenić jako niezasadny wobec niemożności przeprowadzenia pełnej analizy posiadanych przez stronę środków. Należy przy tym podkreślić, iż osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna mieć świadomość, że domagając się przyznania tego prawa musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego wniosku. Przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek leży zatem w interesie strony. Skoro zaś w niniejszej sprawie wnioskodawca uchylił się od przedstawienia niezbędnych dowodów, gdyż przedłożył do oceny Sądu jedynie wybrane informacje i dokumenty, to winien był liczyć się z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jego twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione. W tym zakresie, zdaniem Sądu, nie nastąpiły żadne zmiany, bowiem poprzez dołączone do wniosku o zmianę postanowienia zaświadczenia z urzędu skarbowego, wnioskodawca nie usunął wytkniętych w kwestionowanym postanowieniu braków w zakresie wymaganego od niego materiału dowodowego. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie było bowiem prowadzenie przez skarżącego działalności gospodarczej ani uzyskiwanie przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej, czy też zadeklarowany w urzędzie skarbowym niewielki, osiągnięty w "[...]" dochód lecz fakt, ze wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został uzupełniony w sposób prawidłowy, co uniemożliwiło dokonanie analizy jego sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Treść wniosku z "[...]" i załączone do niego dokumenty nie pozwalają na ocenę, że zmieniły się okoliczności sprawy, tj. sytuacja materialna i zdolności finansowe wnioskodawcy skoro nie można było ich ustalić w postępowaniu zakończonym postanowieniem z 17 maja 2012r. Tym samym w dalszym ciągu nie można uznać, iż wnioskodawca spełnił przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, którą zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Odnosząc się do wywodów wnioskodawcy, że od przyznania prawa pomocy uzależniona jest realizacja jego prawa do sądu przez uniemożliwienie wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie, należy podnieść, że sprawa z wniosku o ukaranie organu grzywną w trybie art. 55 p.p.s.a. nie została jeszcze rozpoznana, w tej sytuacji wywody o konieczności wniesienia skargi kasacyjnej są przedwczesne. Należy też zauważyć, iż skuteczność wniesienia środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego w sprawie ukarania grzywną nie jest uzależniona od jego sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika. Biorąc powyższe pod uwagę, z braku przesłanek z art. 165 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.