II SO/Ol 19/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "[...]" w B. o wyłączenie sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku: sędziego NSA Ireneusza Henryka Darmochwała, sędzi NSA Grażyny Gryglaszewskiej, sędziego NSA Mieczysława Markowskiego, sędziego WSA Piotra Pietrasza, sędziego WSA Sławomira Presnarowicza, sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego, sędziego NSA Stanisława Prutisa, sędzi WSA Małgorzaty Roleder, sędzi WSA Urszuli Barbary Rymarskiej, sędzi NSA Anny Sobolewskiej-Nazarczyk, sędziego WSA Wojciecha Stachurskiego, sędzi NSA Elżbiety Trykoszko, sędzi NSA Danuty Tryniszewskiej-Bytys, sędziego WSA Mirosława Wincenciaka oraz referendarzy WSA w Białymstoku: Barbary Romanczuk i Tomasza Oleksickiego od orzekania w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy sprostowania oraz wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia w sprawie uzgodnienia przedsięwzięcia sygn. akt "[...]" postanawia 1. wyłączyć sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Sławomira Presnarowicza od orzekania w sprawie; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. WSA/post.1 - sentencja postanowienia J. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia "[...]", utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy sprostowania oraz wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia SKO w B. z dnia "[...]" utrzymującego w mocy postanowienie SKO w B. z dnia "[...]" stwierdzające nieważność postanowienia SKO w B. z dnia "[...]" o utrzymaniu w mocy postanowienia Starosty H. z dnia "[...]" uzgadniającego przedsięwzięcie polegające na budowie obory wolnostanowiskowej, bezściółkowej dla krów mlecznych na 200 DJP wraz z niezbędną infrastrukturą na działce nr "[...]", położonej we wsi I., gmina N. W dniu 2 maja 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wpłynęło pismo, w którym Stowarzyszenie "[...]" w B., będące uczestnikiem postępowania, zawarło wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w WSA w Białymstoku: sędziego NSA Ireneusza Henryka Darmochwała, sędzi NSA Grażyny Gryglaszewskiej, sędziego NSA Mieczysława Markowskiego, sędziego WSA Piotra Pietrasza, sędziego WSA Sławomira Presnarowicza, sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego, sędziego NSA Stanisława Prutisa, sędzi WSA Małgorzaty Roleder, sędzi WSA Urszuli Barbary Rymarskiej, sędzi NSA Anny Sobolewskiej-Nazarczyk, sędziego WSA Wojciecha Stachurskiego, sędzi NSA Elżbiety Trykoszko, sędzi NSA Danuty Tryniszewskiej-Bytys, sędziego WSA Mirosława Wincenciaka oraz referendarzy: Tomasza Oleksickiego i Barbary Romanczuk. Wymienionym sędziom oraz referendarzom Stowarzyszenie zarzuciło, iż orzekając w sprawach z wniosków Stowarzyszenia działali na jego niekorzyść, prawdopodobnie z naruszeniem prawa, np. odmawiając Stowarzyszeniu prawa do bezpłatnej pomocy pełnomocnika z urzędu i całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, czy też poprzez niewyłączenie sędziego Stanisława Prutisa, pomimo braku jego bezstronności w sprawie np. Kampusu Uniwersytetu w B. Wskazani we wniosku o wyłączenie sędziowie: Ireneusz H. Darmochwał, Elżbieta Trykoszko, Danuta Tryniszewska-Bytys, Grażyna Gryglaszewska, Anna Sobolewska- -Nazarczyk, Małgorzata Roleder, Stanisław Prutis, Mirosław Wincenciak, Mieczysław Markowski, Wojciech Stachurski, Urszula B. Rymarska, Jacek Pruszyński oraz referendarze: Barbara Romanczuk i Tomasz Oleksicki złożyli do akt sprawy oświadczenia, w których wskazali, że nie istnieje między nimi a stroną tego postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznawanej sprawie. Oświadczenia takiego nie złożył sędzia WSA Piotr Pietrasz, delegowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, który złożył wniosek o wyłączenie go od udziału w sprawie, wskazując, iż istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Postanowieniem z dnia "[...]" (sygn. akt II OW 98/12) Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku od orzekania w tej sprawie. W aktach sprawy "[...]" (k. 136) znajdują się postanowienia Sądu Rejonowego w B. i Sądu Okręgowego w B. w przedmiocie rozwiązania Stowarzyszenia "[...]" w B. i zarządzenia jego likwidacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy podlega merytorycznemu rozpoznaniu, ponieważ ani z Krajowego Rejestru Sądowego, ani z akt sprawy nie wynika, aby Stowarzyszenie "[...]" w B. zostało wykreślone z rejestru stowarzyszeń. Znajdujące się w aktach postanowienia sądów powszechnych dotyczą jedynie rozwiązania i zarządzenia likwidacji tego podmiotu, zatem stowarzyszenie to może nadal skutecznie występować w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową prawidłowego rozpoznania sprawy przez sąd. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami odnoszącymi się do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Dlatego wyłączenie sędziego następuje nie tylko z mocy samego prawa w sytuacjach przewidzianych w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270, w skrócie: p.p.s.a.), ale również wówczas, gdy istniejące okoliczności mogą wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego - art. 19 p.p.s.a. W takim przypadku wyłączenie może nastąpić na żądanie sędziego, który powinien zawiadomić Sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie (art. 21 p.p.s.a.) lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Należy przy tym podkreślić, iż strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu. Jak wynika z akt sprawy w dniu 23 maja 2012 r. sędzia WSA w Białymstoku Sławomir Presnarowicz złożył oświadczenie, w którym przedstawił okoliczności mogące w jego przekonaniu wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności i w związku z powyższym wniósł o wyłączenie go od orzekania w niniejszej sprawie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, rozpoznającego wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wskazane przez wymienionego sędziego okoliczności dają podstawy do wyłączenia i w związku z tym, na podstawie art. 19 p.p.s.a., orzeczono o wyłączeniu tego sędziego od orzekania w sprawie. Natomiast pozostali sędziowie oraz referendarze orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku, wskazani we wniosku przez Stowarzyszenie "[...]" w B., złożyli oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia ich od orzekania w przedmiotowej sprawie wobec nieistnienia pomiędzy nimi a którąkolwiek ze stron tego postępowania tego rodzaju okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010r., sygn. akt I OZ 864/10). Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości tego oświadczenia, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie z dnia 25 sierpnia 1971r., sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Tymczasem Stowarzyszenie "[...]" w B. w żaden sposób nie uzasadniło zgłoszonych we wniosku zarzutów i nie przedstawiło jakichkolwiek dowodów, dyskredytujących prawdziwość złożonych przez sędziów i referendarzy oświadczeń. Samo bowiem przeświadczenie strony o działaniu wskazanych we wniosku sędziów i referendarzy na jego niekorzyść i "prawdopodobnie z naruszeniem prawa" nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej, w myśl art. 19 p.p.s.a., ich wyłączenie od orzekania w sprawie. Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie strony o działaniu na jej niekorzyść, wynikające z odmowy przyznania prawa do pełnomocnika z urzędu i całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, gdyż nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziów orzekających w sprawie tylko z tego powodu, iż nie uwzględnili złożonego wniosku dowodowego. Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia w tej materii nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziów ( por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt I OZ 665/08, publ. w Internecie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawidłowość podejmowanych w tym zakresie rozstrzygnięć, podlega kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego i tylko w tym trybie dopuszczalne jest kwestionowanie niekorzystnych rozstrzygnięć sądu wojewódzkiego. Należy wyraźnie podkreślić, iż sam fakt podejmowania rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem Stowarzyszenia nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziów od rozpoznania kolejnej sprawy tej strony. Wyjaśnić przy tym trzeba, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony, bądź utrata zaufania do bezstronności sędziego wynikająca z samego przeczulenia strony lub subiektywnego odczucia. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony skarżącej o niekorzystnych działaniach podejmowanych przez sędziów, lecz konieczne jest wskazanie istotnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, publ. w Internecie-http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się zaś do wniosku o wyłączenie sędziego WSA Piotra Pietrasza oraz sędziego NSA Stanisława Prutisa należy podnieść, iż Sąd oddalił wniosek o ich wyłączenie wobec ustalenia, iż sędzia WSA Piotr Pietrasz nie orzeka obecnie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku, a tym samym brak jest podstaw do zaistnienia w stosunku do tego sędziego przesłanek określonych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., bowiem wniosek o wyłączenie sędziego może być złożony jedynie w stosunku do sędziego orzekającego w danym sądzie wojewódzkim, natomiast sędzia NSA Stanisław Prutis został wyłączony od orzekania w niniejszej sprawie z mocy prawa na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a (pkt III zarządzenia na k.1 akt II SA/Bk 848/11). Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 19, art. 22 § 2 i § 3 oraz art. 24 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w postanowieniu.