II SO/Ol 4/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia "[...]" o wymierzenie Dyrektorowi "[...]" grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: 1) wymierzyć Dyrektorowi "[...]" grzywnę w kwocie 200 zł (dwieście złotych), 2) zasądzić od Dyrektora "[...]" na rzecz "[...]" kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 7 lipca 2021 r., Stowarzyszenie "[...]" (dalej: "Stowarzyszenie", "wnioskodawca") złożyło wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Zarządu "[...]" (dalej: "Dyrektor Zarządu", "organ") za nieprzekazanie skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, wnosząc o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1.000 zł oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Stowarzyszenie podało, że 14 czerwca 2021 r. wniosło – za pośrednictwem organu - skargę na bezczynność Dyrektora Zarządu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie. Termin jej przekazania do sądu upłynął z dniem 29 czerwca 2021 r. Do dnia złożenia wniosku skarga nie została jednak przekazana do Sądu. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Zarządu wniósł o niewymierzanie grzywny oraz o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy II SAB/OI 39/21 na okoliczność znajdowania się "akt głównych" sprawy w tut. Sądzie. Organ przyznał, że termin przekazania skargi do sądu upłynął bezskutecznie 29 czerwca 2021 r. Wyjaśnił, że w dacie otrzymania skargi nie dysponował aktami sprawy. W tej sprawie nie było prowadzone postępowanie administracyjne, a akta główne dotyczące wniosków Stowarzyszenia zostały wcześniej przekazane do WSA w Olsztynie do sprawy II SAB/OI 39/21 i tam się nadal znajdują. Zaistniała więc konieczność "utworzenia" akt sprawy do złożonej skargi. W związku z tym skarga została przekazana do wydziału merytorycznego, celem odnalezienia pism związanych ze sprawą i sporządzenia akt sprawy, które mogłyby zostać przekazane do sądu. Dyrektor Zarządu wskazał też na dużą ilość korespondencji, tj. wniosków, skarg i próśb o informację , jakie kieruje Stowarzyszenie do organu. W 2019 r. było takich pism 39, w 2021 r. – 7. Wyjaśnił, że pisma w sprawach Stowarzyszenia są rozproszone w różnych wydziałach i ich odnalezienie wymaga czasu. Zaznaczył również, że odpowiedzi na skargi do WSA są udzielane przez radcę prawnego, który w tym zakresie nie ma zastępstwa i który do 18 lipca 2021 r. przebywał na urlopie. Pismem z 4 sierpnia 2021 r. organ przesłał dokumenty z akt II SAB/Ol 39/21, gdyż zostały one zwrócone przez sąd, zwrócił także uwagę na trudną sytuację kadrową pogłębioną panującą epidemią i koniecznością wykorzystania zaległych urlopów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Przepis ten statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ taki musi więc przekazać skargę sądowi, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Stosownie do art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z przytoczonego art. 55 § 1 p.p.s.a. wynika, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Jednak, wydając orzeczenie uwzględniające wniosek o wymierzenie organowi grzywny, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od złożenia skargi do organu skierowanej do sądu administracyjnego oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wskazać należy, że grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjny. Jest to więc środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a, zaś wyłączną materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienie NSA z 5 lipca 2006 r., II OSK 1024/06; z 27 września 2011 r., II GZ 431/11). Ponadto, oprócz funkcji dyscyplinującej i represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszania prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (tak w uchwale NSA z 3 listopada 2009 r., II GSK 3/09). W rozpoznawanej sprawie organ otrzymał skargę na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 14 czerwca 2021 r., a zatem winien przekazać ją do Sądu, wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, w terminie 15 dni, tj. najpóźniej do dnia 29 czerwca 2021 r. (art. 21 pkt 1 u.d.i.p.). Tymczasem skarga do Sądu została przekazana 21 lipca 2021 r., czyli z prawie miesięcznym opóźnieniem. Nie mogło być więc w sprawie wątpliwości, że organ nie wypełnił należycie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. odnośnie do terminu przekazania skargi do Sądu. W niniejszej sprawie bezspornie Wnioskodawca znajdował się w sytuacji usprawiedliwiającej złożenie wniosku w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Jego skargę przekazano do Sądu dopiero po wystąpieniu przez skarżącego o podjęcie działań wobec organu z uwagi na brak terminowego przekazania skargi. Okoliczności przedstawione przez organ w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny i piśmie z 4 sierpnia 2021 r. mają jednak znaczenie w procesie miarkowania nałożonej grzywny. Z wyjaśnień organu wynika, że nieprzekazanie skargi nie było podyktowane intencjonalnym działaniem, ale kwestiami organizacyjnymi w jednostce. Należy zaznaczyć, że problemy organizacyjne nie mogą, co do zasady, usprawiedliwiać organów administracji w zakresie wykonywania obowiązków przekazywania skarg do sądów administracyjnych. Chodzi bowiem o obowiązki ważne, od których zależy uruchomienie procedury gwarantującej prawo do sądu. Konieczność odnalezienia pism związanych ze skargą Stowarzyszenia oraz przebywanie radcy prawnego organu na urlopie do 18 lipca 2021 r., gdy termin do przekazania skargi do Sądu upłynął 29 czerwca 2021 r., a także okoliczność, że w 2021 r. wpłynęło do organu 7 pism Stowarzyszenia, nie są okolicznościami, które można ocenić jako wskazujące na obiektywny brak możliwości zrealizowania przez organ obowiązku przekazania skargi do sądu w ustawowym terminie. Jednocześnie uwzględnić należało to, że panująca epidemia w dużej mierze utrudniła wykonywanie pracy w związku z koniecznością zachowania określonych zabezpieczeń. Łagodzenie obostrzeń epidemicznych wiązało się z późniejszą koniecznością zrealizowania uprawnień pracowniczych, choćby tych urlopowych. Odnosząc się do kwestii wysokości wymierzonej grzywny Sąd uwzględnił rozmiar przekroczenia terminu, jakiego dopuścił się organ oraz okoliczności faktyczne, które legły u podstaw tego uchybienia i na tej podstawie doszedł do przekonania, że w realiach niniejszej sprawy grzywna w wysokości 200 zł. będzie adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku ciążącego na organie administracji publicznej. Mając powyższe na względzie, sąd w pkt 1 postanowienia na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd orzekł o wymierzeniu Dyrektorowi Zarządu grzywny w wysokości 200 zł. Kwota ta, w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, jest adekwatna do stopnia zawinienia organu w niewykonaniu obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.