III SA 1536/02

WyrokWSA w Olsztynie2004-06-15

Skład orzekający: Andrzej Błesiński, Tadeusz Piskozub, Wojciech Czajkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy transakcje sprzedaży i zakupu węgla, udokumentowane jedynie fakturami, bez faktycznego wydania towaru, mogą stanowić podstawę do zwiększenia kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że transakcje udokumentowane jedynie fakturami, bez faktycznego wydania towaru, które miały na celu sztuczne podwyższenie kosztów uzyskania przychodów, są pozorne i nie mogą stanowić podstawy do obniżenia zobowiązania podatkowego. Organy podatkowe prawidłowo oceniły te transakcje jako fikcyjne, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji określającej podatek dochodowy od osób fizycznych.
Stan faktyczny
Skarżący B. M. został zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok w wyższej kwocie niż zadeklarował. Organy podatkowe ustaliły, że skarżący zawyżył przychody ze sprzedaży węgla oraz koszt jego zakupu poprzez fikcyjne transakcje udokumentowane fakturami, bez faktycznego wydania towaru. Skarżący zarzucił organom naruszenie prawa podatkowego i procesowego, wnosząc o uchylenie decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński Sędzia WSA - Tadeusz Piskozub (spr.) Asesor WSA - Wojciech Czajkowski Protokolant - Katarzyna Lenartowicz po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2004r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 29 kwietnia 2002 roku Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzję z dnia 25 stycznia 2002 roku Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w O. określającej B. M., prowadzącemu działalność gospodarczą w formie Przedsiębiorstwa Handlowo - Usługowego A w O., zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok w wysokości 321.968 zł., zaległość w kwocie 60.926,80 zł. oraz należne odsetki na dzień wydania decyzji w kwocie 16.595,50 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Izba Skarbowa podniosła, że Skarżący zawyżył w miesiącu maju 2000 roku przychody ze sprzedaży węgla o kwotę 612.462 zł. (sp. z o.o. A), a także koszt własnego zakupu węgla o kwotę 759.825 zł. (zakup od PPHU B) skutkujące zaniżeniem dochodu z obrotu węglem w kwocie 147.363 zł., oraz z innych przyczyn tj. różnicy w wysokości straty i różnic kursowych, w łącznej kwocie 152.317 zł., dlatego określono zobowiązanie podatkowe w innej wysokości niż wynikające ze złożonego przez Skarżącego zeznania podatkowego za 2000 rok. Okoliczności te ustalono na podstawie badania dokumentów i wyników kontroli skarbowej przeprowadzonej u Skarżącego B. M., prowadzącego działalność gospodarczą w formie jednoosobowej firmy pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe A. w O., wobec przeprowadzenia fikcyjnych czynności - dwukrotnego obrotu ilością węgla zakontraktowanego dla C S.A. O. w miesiącu maju 2000 roku. B. M. mając podpisaną umowę na dostawę 4.605 ton węgla dla C S.A. w miesiącu maju 2000 roku, zakupił w Urzędzie Celnym w O. 10.000 ton węgla, w cenie l29,48 zł. za jedną tonę na podstawie umowy z dnia 21 kwietnia 2000 roku. Organ odwoławczy przyjął na podstawie kontroli skarbowej ewidencji i faktur, które obejmowały rzetelność deklarowania podstaw opodatkowania oraz prawidłowość obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2000 roku, że Skarżący dokonał dwukrotnego obrotu ilością węgla zakontraktowaną dla C w okresie od 4 do 8 maja 2000 roku. Pierwsza operacja polegała na fikcyjnej sprzedaży węgla na podstawie faktur wystawionych przez Skarżącego o numerach: Faktura VAT Nr "[...]", z dnia 5.05.2000 r., na kwotę netto 226.100 zł., podatek VAT 49.720 zł., wystawiona za 1700 ton węgla po 133 zł. za tonę, Faktura VAT Nr "[...]", z dnia 6.05.2000 r., na kwotę netto 243.390 zł., podatek VAT 53.545,80 zł., wystawiona za 1830 ton węgla po 133 zł. za tonę, Faktura VAT Nr "[...]", z dnia 8.05 2000 r., na kwotę 142.975 zł. podatek VAT 31.454,50 zł., wystawiona za 1075 ton węgla po 133 zł. za tonę, z których wynika, że sprzedał On Spółce z o.o. A, której był jedynym wspólnikiem, 4.605 ton węgla w cenie 133 zł. za tonę, za kwotę netto 612.465 zł., podatek VAT 134.742,30 zł. Skarżący na podstawie tych faktur zmniejszył podatek należny wykazany w tych fakturach, w sytuacji kiedy dokumentowały one czynności których nie dokonano, tym bardziej że przedmiotowy węgiel znajdował się cały czas na bocznicy kolejowej C, którą Skarżący współużytkował. Skarżący nie wydał węgla kupującemu, a operacje gospodarcze ograniczyły się tylko do wystawienia faktur, w celu obniżenia zobowiązań podatkowych B. M., Na podstawie przeprowadzonych kontroli skarbowych w A sp. z o.o. oraz w PPHU B - A. K. stwierdzono, że A sp. z o.o. sprzedała 4.605 ton węgla w okresie od 4 do 8 maja 2000 roku w cenie po 140 zł. za tonę, za łączną wartość netto 644.700 zł., podatek VAT 142.834 zł. Druga operacja gospodarcza polegała na tym, że PPHU B - A. K. zakupiony węgiel w ilości 4605 ton w cenie po 165 zł. za tonę sprzedał w okresie od 4 do 8 maja 2000 roku, Przedsiębiorstwu A, należącemu do Skarżącego za kwotę netto 759.825 zł., podatek VAT 167.161,30 zł. Kontrolujący ustalił, że między podmiotami A sp. z o.o. i PPHU B - A. K. nie nastąpiło wydanie przedmiotowego węgla, który składowany był na bocznicy kolejowej C, a był on cały czas w dyspozycji Skarżącego. Podmioty te nie posiadały żadnego innego węgla, a operacje odbywały się w tym samym czasie i miejscu, co świadczyło o tym, że transakcje dotyczyły tego samego węgla, a sprowadzały się one jedynie do wystawiania faktur i miały na celu obniżenie zobowiązań podatkowych. Przedsiębiorstwo B sprzedało przedmiotowy węgiel Skarżącemu, prowadzącemu Przedsiębiorstwo A, na podstawie faktury Nr "[...]" z dnia 4 maja 2000 roku 1.684 ton węgla w cenie 165 zł. za tonę, łączna wartość netto 277.680 zł., podatek VAT 61.129,20 zł. i faktury Nr "[...]" z dnia 8 maja 2000 roku 2.921 ton węgla w cenie 165 zł. za tonę, wartość netto 481.965 zł. podatek VAT 106.032,30 zł. Nabywca tego węgla Skarżący B. M., prowadzący działalność w PHU A., który odkupił węgiel od PPHU B - A. K., następnie sprzedał go C - S.A., zgodnie z zawartą umową. Organy skarbowe przyjęły, że faktury PPHU B dokumentują czynności, które nie zostały dokonane. Izba Skarbowa podnosi, że bezsporny jest stwierdzony obrót węglem między Spółką z o.o. A i PPHU B oraz Skarżącym, który dwukrotnie potwierdził obrót fakturami, jako sprzedawca i nabywca tego samego towaru. Łącznie w dniach od 4 maja do 8 maja 2000r. PHU A - B. M. odkupiło od PPHU B 4.605 ton węgla po 165 zł. za tonę o wartości 759.285 zł. netto plus podatek VAT 167.161 zł. W złożonej skardze Podatnik zarzuca naruszenie prawa podatkowego poprzez: dowolne i sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym przyjęcie, że PHU A - B. M. zawyżyła przychód ze sprzedaży węgla za maj 2000r. o kwotę 612.462 zł. oraz koszt własny zakupu węgla o kwotę 759.825 zł., bezpodstawne przyjęcie, iż transakcje zawarte pomiędzy firmami PHU A - B. M., A Spółka z o.o., PPHU B - A. K., PHU A - B. M. w dniach 4-8 maja 2000 r. polegające na sprzedaży i zakupie 4.605 ton węgla były transakcjami pozornymi, bezzasadne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło faktyczne wydanie towaru, naruszenie przepisów postępowania tj. art.187 Ordynacji podatkowej poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności spraw nie uwzględnienie wszystkich dowodów a także okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji odwoławczej. Organ odwoławczy określił, że stosownie do art.22 ust.1 powołanej ustawy kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Za dochód z działalności gospodarczej, zgodnie z ąrt.24 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych u podatników, którzy sporządzają sprawozdanie finansowe zgodnie z obowiązującymi ich zasadami rachunkowości, uważa się dochód wykazany na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg, zmniejszony o dochody wolne od podatku i zwiększony o wydatki nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów, zaliczone uprzednio w ciężar kosztów uzyskania. Po szczegółowym przeanalizowaniu stanu faktycznego, w świetle cytowanych wyżej przepisów, Izba Skarbowa podzieliła stanowisko Inspektora Kontroli Skarbowej, iż przeprowadzony w dniach 04-08.2000r. obrót węglem między Skarżącym, A sp. z o.o. i PPHU B polegał jedynie na sporządzeniu i przepływie faktur, bez fizycznego wydania towaru, a zatem został dokonany dla pozoru w celu podwyższenia kosztu własnego zakupionego węgla, dlatego utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę, zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący, ponadto dokonano jego szczegółowej analizy z uwzględnieniem całokształtu okoliczności w tym postępowaniu. W ocenie Sądu dokonano tego zgodnie wymogami art.122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. Jak wynika z akt sprawy Skarżący nie zgadzając się ze stanowiskiem organów skarbowych, które jego działania w zakresie obrotu węglem, między A sp. z o.o., a także z PPHU B, gdzie Skarżący w tym obrocie występuje dwukrotnie, raz jako sprzedawca, a drugi raz jako nabywca, oceniły jako pozorne, dokonał on cywilistycznego wywodu prawniczego wydania i odbioru towaru, mającego znaczenie dla przyjęcia, że obrót węglem dniach 4-8 maja 2000 roku, opierał się na domniemaniu wynikającym z art.5 ust.4 cyt. ustawy o podatku od towarów i usług. Ta teza Skarżącego nie może być przyjęta, albowiem dokonując wykładni celowościowej i logicznej przepisu art.5 ust.4 ustawy VAT, Sąd uznał że transakcja szeregowa polega na tym, iż każdy z podmiotów biorących w niej udział podlega opodatkowaniu VAT, nawet wówczas gdy pierwszy z nich wydaje towar bezpośrednio w kolejności. W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy wskazuje bezsprzecznie, że norma art.5 ust.4 ustawy VAT nie może być zastosowana do obrotu węglem w dniach 4-8 maja 2000 roku, albowiem nie można uznać, że między podmiotami PHU A, A sp.z o.o., PPHU B dokonano jakiejkolwiek sprzedaży, w sytuacji kiedy pierwszym i ostatnim podmiotem w tej transakcji był Skarżący. Dlatego aspekt wydania i odbioru towaru nie ma tutaj żadnego znaczenia. Zdaniem Sądu, był to dokumentacyjny obrót węglem, polegający na tym, iż Skarżący przy pomocy uczestniczących podmiotów w obrocie, mógł podwyższyć cenę sprzedaży węgla dla C S.A w wyniku fikcyjnego obrotu, którego nie dokonano. Dlatego też, w ocenie Sądu, organy podatkowe słusznie stwierdziły, że dwie faktury wystawione przez PPHU B oraz własne faktury o numerach "[...]", "[...]", "[...]" dokumentujące pozorny obrót węglem nie stanowią podstawy zwiększenia przychodu o kwotę 612.462 zł. oraz kosztu uzyskania przychodu w wysokości 759.825 zł. w sytuacji kiedy nie doszło do wydania i sprzedaży 4.605 ton węgla miedzy tymi podmiotami. W konsekwencji tego stanu faktycznego, według Sądu rozpatrującego sprawę, nietrafny jest zarzut naruszenia prawa przez organy skarbowe kiedy czynności sprzedaży nie dokonano, co właściwie oceniły i wywiodły organy skarbowe, przyjmując ich pozorność w rozumieniu art.83 Kodeksu cywilnego. Zdaniem Sądu, chybiony jest zarzut skargi naruszenia art.187 Ordynacji podatkowej, albowiem organy skarbowe wszechstronnie wyjaśniły i wyczerpująco rozpatrzyły cały materiał dowodowy, przeprowadzając tzw. kontrole krzyżowe w A sp.z o.o., w PPHU B, celem zebrania pełnego materiału dowodowego. Zdaniem Sądu organy podatkowe zasadnie orzekły o wymiarze podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. i stosując art.45 ust.6, art.22, 24, 26 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W uzasadnieniach decyzji obu instancji trafnie podniesiono argumenty o niedokonaniu przedmiotowych transakcji i prawidłowości orzekania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r., należnego od Skarżącego. W ocenie Sądu rozpatrującego sprawę, ustalenia w których zapadła zaskarżona decyzja są logiczne, spójne i dostatecznie udokumentowane. Wyprowadzono z nich prawidłowe wnioski prawne, co oznacza, że nie naruszono obowiązującego prawa. a zarzuty skargi jako nietrafne, nie zasługują na uwzględnienie. W tym stanie faktycznym i prawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1270), oddalił skargę jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło